De Ridderzaal, het bekendste deel van de Grafelijke Zalen
Copyright: Wikimedia Commons / Zairon
Interieur Ridderzaal
Copyright: Corné Bastiaansen
De Ridderzaal, het bekendste deel van de Grafelijke Zalen
Copyright: Wikimedia Commons / Zairon
Interieur Ridderzaal
Copyright: Corné Bastiaansen

‘Kruidenier Knops durft niets extra’s te vragen voor renovatie Ridderzaal’

20 mei, 10:50
Architect Kees van der Hoeven verbaast zich erover dat er geen inhoudelijke reacties klinken op het besluit van staatssecretaris Knops om de Grafelijke Zalen van het Binnenhof niet te renoveren. De CDA-bewindsman heeft besloten de renovatie van het oudste deel van het regeringscentrum te schrappen, om zo een gat in de begroting op te kunnen vangen dat is ontstaan nadat de renovatie van het Binnenhof een jaar vertraging opliep door de stikstofproblematiek.

In de afgelopen weken kwam het Grafelijke Zalen-complex, het middeleeuwse hart van het Binnenhof in Den Haag, op twee momenten in het nieuws. In de actuele coronacrisis blijken meer ruimtes nodig te zijn om op een veilige afstand van elkaar te kunnen vergaderen. Het kabinet was voor zijn bijeenkomsten al eerder uitgeweken naar de prachtige Rolzaal aldaar en nu is de grote Ridderzaal eveneens tijdelijk ingericht voor de plenaire vergaderingen van de Eerste Kamer. Ook de oudste Kelderzaal wordt inmiddels ingezet als overloopruimte voor de vele commissievergaderingen van beide Kamers.

Tot zover het positieve nieuws. Want op 30 april stuurde staatssecretaris Knops zijn ‘vierde rapportage’ over de renovatie van het Binnenhof naar de Tweede Kamer. In de brief staat een opsomming van de ontwikkelingen binnen dat project, maar een van de laatste pagina’s bevat een korte, doch onheilspellende alinea. Daar komen de extra kosten aan de orde van zijn eerdere besluit om vanwege de stikstofproblematiek de renovatie met een jaar uit te stellen, en ik citeer: “Deze kosten bedragen alles bij elkaar opgeteld circa €25 mln. en deze financiële gevolgen worden voor €20 mln. opgevangen door een versobering van de scope van de renovatie, waardoor de Grafelijke Zalen niet worden gerenoveerd.” 

Deze mokerslag voor de toekomst van het belangrijkste gebouwencomplex op het Binnenhof komt via een kort ANP-bericht nog wel in het nieuws terecht, maar tot nu toe zie ik daarop geen enkele inhoudelijke reactie…

De koning zelf
Die Grafelijke Zalen worden in normale tijden ingezet als representatieve ontvangstruimte voor de regering en de Hoge Colleges van Staat. Er is dus geen vaste gebruiker aan te wijzen die direct tegen het schrappen van deze renovatie zou kunnen protesteren. Of het zou de koning zelf moeten zijn, die er immers jaarlijks zijn troonrede uitspreekt.

De geschiedenis leert dat een dergelijk royaal protest weldegelijk zin kan hebben.

Want in de jaren tachtig woonde zijn grootvader prins Bernhard in de Ridderzaal een symposium bij, waarbij hij meermaals klaagde dat hij de spreker niet goed kon verstaan. Naast hem op de voorste rij zat een directeur van Philips, en de prins vroeg aan zijn buurman: ‘Kunnen júllie niet wat doen aan dat miserabele geluid hier?’ Dat liet de man zich geen twee keer zeggen, want binnen een week stond er een ploeg met professionele meetapparatuur in de zaal en er kwam op kosten van Philips een plan om de welhaast vooroorlogse installatie met de toen in de muur ingehakte speakers te vernieuwen.

De optimale oplossing bleek het zichtbaar ophangen van een serie na te richten speakerboxen aan de beide langswanden van de zaal. Toen mocht ik als regionaal architect bij de Rijksgebouwendienst opdraven voor een advies over de bevestiging. Na enig beraad kozen we voor montage aan de halfronde hardstenen kolommen. Vanwege het monumentale karakter mochten we daaraan niets direct bevestigen, dus we bedachten een ophanging aan twee gebogen stalen strips, die naast de kolommen in de bakstenen muur werden vastgeschroefd. Onze monumentencollega’s protesteerden; kon het niet ook met één metalen strip? Een ouderwetse smid verzon de uiteindelijke oplossing: hij laste een stuurkogel uit een gesloopte Citroën DS aan die ene stalen strip, zodat de speaker via het kogelgewricht toch goed vast zat en tevens in elke richting kon worden nagesteld.

Eenvoudige centrale verwarming
Behalve die geluidsinstallatie hebben deze beroemde zalen nu slechts een eenvoudige centrale verwarming en in de kelder bevindt zich een enkel toilet voor bezoekers. Ik kan me nog goed de lange wachtrij bij belangrijke recepties voor de geest halen; de gasten staan dan op de smalle treden van de wenteltrap die leidt naar de ingang van de receptiezaal. Als je niet kunt lopen heb je hier helemaal niets te zoeken, je kan er dan gewoon niet in.

Ventilatie ontbreekt zelfs geheel. Voor Prinsjesdag worden jaarlijks enkele glas-in-loodramen uit de gevel verwijderd en via buitengeneratoren met enorme ventilatieslangen wordt de zaal gedurende een volle week gekoeld tot 18 graden. Waarna in het uur van de troonrede de temperatuur oploopt tot boven de 24 graden; meestal worden enkele gasten dan ook onwel. Tijdelijke trapjes naar andere ramen fungeren als nooduitgang.

In 2006 werd het interieur van de Ridderzaal opnieuw opgeknapt. Ook toen was er geen budget voor het aanbrengen van een afdoende mechanische ventilatie. De genoemde geluidsinstallatie werd nogmaals verbeterd (met de speakers nu tóch aan twee strips).

Actuele renovatieplan
Eind vorig jaar publiceerde het Rijksvastgoedbedrijf het actuele renovatieplan voor de Grafelijke Zalen. Met een optimale toegankelijkheid voor de belangrijkste zalen, ook via een lift. Met extra sanitaire voorzieningen en met een ventilatie-installatie, waardoor de Ridderzaal op Prinsjesdag eindelijk kan worden afgekoppeld van de externe beademing.

Stikstof blijkt de nieuwe spelbreker in de soap rondom de Binnenhofrenovatie. Premier Rutte stuurt als grootgrutter vanuit zijn distributiecentrum wel 5,1 miljard euro het land in om de stikstofproblemen op te lossen, maar hij vergeet zijn winkel op het Binnenhof.

Kruidenier Knops staat daar achter de toonbank, kijkt naar zijn weegschaal en moet de Kamer vragen: ‘Het is iets meer, mag dat?’ Hij durft het echter niet aan en dus schrapt hij eigenhandig de renovatie van de Grafelijke Zalen. Wél sober, maar helaas níet doelmatig.

Andere nieuwsberichten

SVP presenteert ensemble woonblokken langs spoor Amersfoort

18 september, 1:39

Gebouw Zuiderplein van Atelier Kempe Thill in Antwerpen klaar

18 september, 12:25

Ambacht gestold in ontwerp

17 september, 4:50

Floris Alkemade blijft tot 1 september 2021 Rijksbouwmeester

17 september, 1:07

Tentoonstelling over lithium in Het Nieuwe Instituut

18 september, 2:54

Kabinet wil kijken naar verdere verlaging heffing wooncorporaties

18 september, 11:05

AD: opmars elektrisch vervoer niet te stuiten

18 september, 10:32

Feyenoord: komst van nieuw stadion is haalbaar

17 september, 11:16

CDA'er Heerma wil wel meer doen tegen 'nationale wooncrisis'

17 september, 9:02

VVD en CDA willen serieus onderzoek naar kernenergie

16 september, 4:14
Kees van der HoevenArchitect
Reynaers B.V.
Jansenbyods
Hagemeister GmbH & Co. KG
ALUCOBOND®
Tarkett BV
Wicona
Kawneer
Pittsburgh Corning Nederland B.V. (FOAMGLAS)
OCS | Office Cabling Systems
Forster
Balink Glas & Aluminium BV
Sempergreen
Aluprof Nederland BV
Intal BV
QbiQ Wall Systems
Forbo Flooring
iGuzzini
AGC Nederland Holding B.V.
Cedral
Sto Isoned bv
Triflex bv
Gorter Luiken B.V.
Foreco Dalfsen
Wienerberger B.V.
AluK Aluminium b.v.
Zoontjens
Duco Ventilation & Sun Control
IsoBouw Systems bv
ROCKWOOL B.V.
Van Bruchem Staircases
Rockfon (ROCKWOOL B.V.)
Gira Nederlands B.V.
Rockpanel
GEZE Benelux  B.V.
Renson
Metaglas
VELUX Nederland B.V.
Jung | Hateha B.V.
Saint-Gobain Building Glass Benelux
objectflor
Boon Edam Nederland B.V.
Forbo Eurocol Nederland B.V.
EQUITONE gevelpanelen
Plastica Groep
Holonite B.V.
OWA Benelux BV
FALK Bouwsystemen
Serge Ferrari
Alsecco
Tata Steel's Colorcoat®
Mobelli Soft Seating- True Design
Annuleren
OK
Sluiten
Doorgaan
Inloggen
Maak een gratis persoonlijk account aan