Als onderdeel van de Architectenweb Awards 2026 wordt begin november de prijs voor Schoolgebouw van het Jaar 2026 uitgereikt. Uit de inzendingen voor deze prijs heeft de jury vier projecten genomineerd.

De vier nominaties zijn:

– De Amersfoortse Berg – SVP Architectuur en Stedenbouw
– Basisschool Wisperweide – Studio A Kwadraat
– Universiteitsbibliotheek UvA – MVSA Architects en Buro van Stigt
– Xplore Agora – Studio Ard Hoksbergen

Rond de verkiezing van de Architect van het Jaar worden zes architectuurprijzen uitgereikt: Woongebouw van het Jaar, Kantoorgebouw van het Jaar, Zorggebouw van het Jaar, Schoolgebouw van het Jaar, Interieur van het Jaar en Publiek gebouw van het Jaar. De genoemde zes prijzen worden door Architectenweb uitgereikt samen met hoofdpartners Reynaers Aluminium en Forster, en partners Rockfon, Qbiq Wall Systems, Alucobond en Caparol.

De Amersfoortse Berg – SVP Architectuur en Stedenbouw

Het groene Bergkwartier in het zuiden van Amersfoort is gebouwd op een 31 meter hoge heuvel, de zogeheten Amersfoortse Berg, de noordelijkste uitloper van de Utrecht Heuvelrug. Midden in het Bergkwartier, aan de rand van een bos, staat openbaar lyceum De Amersfoortse Berg. Ter vervanging van een verouderd schoolgebouw uit 1960 heeft SVP Architectuur en Stedenbouw hiervoor twee nieuwe schoolgebouwen ontworpen en de bestaande gymzaal uit 2010 uitgebreid. Samen met een bestaand schoolgebouw uit 2013 en de nu uitgebreide gymzaal vormen de nieuwe gebouwen een open carré rond een centrale groene ruimte.

Het bestaande schoolgebouw is nu Alfagebouw gedoopt en wordt geflankeerd door de twee nieuwe gebouwen die Entreegebouw en Betagebouw genoemd zijn. Beide nieuwe gebouwen kenmerken zich door ruime luifels en rondlopende galerijen die op het zuiden zo diep zijn dat directe zoninstraling zoveel mogelijk voorkomen wordt. De lokalen openen zich met grote glazen puien richting de galerijen, en openen zich ook letterlijk met deuren daar naartoe. Zo kan het onderwijs – als het weer het toelaat – eenvoudig naar buiten uitgebreid of zelfs verplaatst worden.

Met een draagconstructie uit kolommen hebben de nieuwe schoolgebouwen een flexibele basis gekregen om met toekomstige veranderingen in het onderwijs mee te kunnen bewegen. De lokalen liggen steeds aan de gevels; in brede ruimte daartussen liggen open leerlandschappen en brede trappen die de verschillende verdiepingen met elkaar verbinden. Op de begane grond van het Entreegebouw is een helling in het landschap benut om daar de dubbelhoge aula te maken. De tribune daarvan loopt met de helling in het landschap mee naar beneden.

Bij de nieuwbouw van De Amersfoortse Berg is de jury onder de indruk van de gerealiseerde relatie tussen binnen en buiten. De volumes zijn stedenbouwkundig en landschappelijk goed geplaatst, met nu openingen richting de sportvelden op het terrein. Met functionele gebouwen, die zorgvuldig gedetailleerd zijn, is volgens de jury een sociaal samenhangende plek gecreëerd.

Basisschool Wisperweide – Studio A Kwadraat

In een typische jaren ‘70 buurt in het zuiden van Weesp is naar ontwerp van Studio A Kwadraat een houten basisschool ontworpen met een flexibele structuur en hoge duurzaamheid. De school is gebaseerd op een houten bouwsysteem dat eerder beproefd is bij het Natural Pavilion op de Floriade in Almere. Architect Jimmy van der Aa was destijds vanuit DP6 architectuurstudio projectarchitect van dat paviljoen. In de tussentijd is het bouwsysteem door de Oosterhoff Groep in samenwerking met OMA doorontwikkeld voor toepassing in de scholenbouw en andere sectoren. Met zijn net opgerichte bureau Studio A Kwadraat is Jimmy vervolgens gevraagd om met het doorontwikkelde bouwsysteem – nu Circlewood geheten – deze school te ontwerpen.

In de gemeente Amsterdam, waar Weesp ondertussen onder valt, zijn drie consortia geselecteerd die elk met hun eigen gestandaardiseerd houten bouwsysteem nu reageren op opgaven in de gemeente. Bij deze opgave wist het consortium Schools by Circlewood met het ontwerp van Studio A Kwadraat de andere consortia De Elementaire School en Het Schoolvoorbeeld af te troeven.

Het bouwsysteem van Circlewood bestaat uit houten kolommen en balken, en vloeren uit kruislaaghout, oftewel CLT, met een ‘bouwdoos’ aan opties voor de tussenwanden en gevels. De kwaliteiten van de nieuwe school die Studio A Kwadraat hiermee ontworpen heeft zijn evident. Zo past de school met zijn verspringingen in de gevel uitstekend in de wijk waarin deze is geland en heeft de school een fraaie houten gevel gekregen met subtiel afgeronde hoeken.

Binnen is een groot, multifunctioneel hart voor de school ontworpen. De dubbelhoge ruimte heeft sheddaken die noorderlicht binnenbrengen, iets wat het Natural Pavilion ook heeft, en is voorzien van een trap / tribune / terrassen. Hier kunnen leerlingen studeren, kunnen ze les krijgen, maar kunnen ook grote bijeenkomsten of zelfs optredens gehouden worden.

De lokalen liggen aan brede gangen in een haak rond het multifunctionele hart. Studio A Kwadraat en Schools by Circlewood zijn er daarbij in geslaagd om de houten constructie de sfeer in de lokalen te laten bepalen. In plaats van verlaagde plafonds zorgen geperforeerde houten platen met absorberend materiaal daarboven voor een goede akostiek in de lokalen. Zo is een warme, sfeervolle omgeving gerealiseerd.

Een prettig en overzichtelijk leerlandschap waarin duurzaamheid en gebruikskwaliteit samenkomen, vindt de jury. De materialisering van de school is volgens de jury daarbij consequent zonder dogmatisch te worden. Hout speelt weliswaar de hoofdrol, maar doet dat op een vanzelfsprekende manier. Uiteindelijk is volgens de jury zo met een standaard bouwsysteem geen uniforme school ontworpen, maar een school met heel verschillende sferen, die ook nog eens goed ingepast is in zijn omgeving.

Universiteitsbibliotheek UvA – MVSA Architects en Buro van Stigt

Op het Amsterdamse Binnengasthuisterrein bouwt de Universiteit van Amsterdam aan een binnenstedelijke campus. Als onderdeel van de bundeling van bebouwing op deze campus, zijn de bibliotheken op de Spuistraat en het Singel opgeheven en samengegaan in een voormalig ziekenhuisgebouw dat naar ontwerp van MVSA Architects en Buro van Stigt is getransformeerd.

Bij de transformatie van de zogeheten Tweede Chirurgische Kliniek uit 1914 heeft MVSA Architects zich vooral gericht op het overkappen van de binnenplaats, terwijl Buro van Stigt zich vooral heeft gericht op de renovatie van de bestaande bebouwing. Het interieur is ook door MVSA Architects ontworpen.

Bij de overkapping van de binnenplaats eiste Monumentenzorg dat het glazen dak daarvan niet zichtbaar zou zijn vanuit de omliggende buurten. MVSA Architects en Buro van Stigt hebben daarom voorgesteld het glazen dak naar binnen toe af te laten lopen en het daar te laten dragen door een stalen ‘boom’. Deze spectaculaire constructie hebben ze vervolgens uitgenut door er een trappenhuis in te integreren en er twee studieplatformen aan te hangen. In de bebouwing eromheen miste ook een onderlinge verbinding – loopbruggen via de ‘boom’ lossen dat op.

De oude bebouwing bestaat grofweg uit twee delen: een haakvormig bouwdeel waar de voormalige ziekenzalen in lagen en een bouwdeel waar de zusters woonden, het zusterhuis. Het deel met de voormalige ziekenzalen is nu getransformeerd tot de feitelijke bibliotheekruimte met studiezalen daarin. Het voormalige zusterhuis, met zijn kleinere kamers, bevat nu kantoorruimtes en ook kleinere studieruimtes.

Tussen het bouwdeel met de ziekenzalen en het zusterhuis was op de hoek van de Binnengasthuisstraat en de Nieuwe Doelenstraat een restruimte overgebleven. In de transformatie is het bouwblok hier nu afgemaakt met een nieuw bouwdeel dat gehuld is in een abstracte, beletterde gevel. Hier onthult het gebouw zijn nieuwe functie aan de stad, maar de letters helpen ook het daglicht te filteren en om visueel afstand te creëren tot de woningen aan de overzijde van de straat. Op de begane grond is hier nu het café van de bibliotheek te vinden.

Omdat in de omgeving van de bibliotheek geen fietsen geparkeerd konden worden, moesten de noodzakelijke 886 fietsparkeerplekken binnen de kavel een plek krijgen. Hiervoor is de bestaande bebouwing volledig onderkelderd en voorzien van een nieuwe fundering.

De transformatie van ziekenhuisgebouw tot universiteitsbibliotheek vindt de jury op alle vlakken zorgvuldig uitgevoerd. Beide bureaus laten hier een groot vakmanschap zien. De overdekte binnenplaats is een bijzondere plek geworden, die net zo spectaculair als functioneel is, stelt de jury. De vele studiezalen zijn tot in detail ontworpen.

Xplore Agora – Studio Ard Hoksbergen

In het Agora-onderwijs is geen sprake van vaste vakken, roosters of klaslokalen. Xplore Agora in Amsterdam-Noord is het eerste schoolgebouw in Nederland dat volledig op dit onderwijs is ontworpen.

Bij de ruimtelijke vertaling van het onderwijsconcept door Studio Ard Hoksbergen was het begrip ‘Agora’ in de betekenis van plein een belangrijk principe. De school wil namelijk een gedeelde ruimte bieden waar uitwisseling en ontmoeting kan ontstaan. De radicaal open ruimtelijke structuur die Studio Ard Hoksbergen bedacht is nadrukkelijk dienstbaar aan die wens voor ontmoeting, autonomie en zichtbaarheid.

Een tien meter hoge ruimte vormt het ruimtelijke en sociale hart van de school. Rondom deze centrale ruimte liggen coachruimtes en zes makerspaces, waaronder een techlab, atelier en muziekstudio. Elk van die ruimtes is door glazen wanden met het hart verbonden. Zo ontstaat een continue relatie tussen individueel en collectief gebruik.

De ruimtelijke opzet van het gebouw maakt ook verschillende vormen van gebruik mogelijk. Daarbij komen circulatie en verblijf regelmatig en op verschillende plekken samen. Trappen, gangen en tussenruimtes zijn ingericht als plekken om te werken en te ontmoeten. Door schuifwanden en overspanningen van 15 meter is een open en flexibel veld ontstaan waarin verschillende vormen van leren naast elkaar kunnen plaatsvinden. De ruimtes zijn daarmee ook aanpasbaar naar de toekomst toe.

Bij de entree bevindt zich een ‘grand café’ dat zich opent naar de buurt en de school zo verbindt met de omgeving. Het gebouw is geen gesloten instituut, maar juist een publieke leeromgeving waarin onderwijs en stad elkaar kunnen raken.

Met een combinatie van prefab betonelementen, baksteenreliëf en een zichtbare houtconstructie heeft Studio Ard Hoksbergen een robuust schoolgebouw gerealiseerd dat een kwalitatieve toevoeging is aan de nieuwe wijk Elzenhagen in Amsterdam-Noord.

De jury is onder de indruk van de ruimtelijke uitwerking van dit vernieuwende onderwijsconcept. Studio Ard Hoksbergen heeft de school knap rond de bestaande gymzaal gevouwen en met ruimtelijke vides daglicht diep het gebouw in getrokken. Het hart van de school heeft daarbij een architectonische uitwerking gekregen die in een publiek gebouw niet zou misstaan. Hier is een agora ontstaan in de klassieke zin van het woord. De slimme verdraaiing in de bakstenen gevelafwerking die Studio Ard Hoksbergen hier heeft toegepast maakt het gebouw daarbij volgens de jury helemaal af.

Jurering

De inzendingen voor de prijs voor Schoolgebouw van het Jaar 2026 zijn beoordeeld door een onafhankelijke jury bestaande uit architect Loes Thijssen (NOAHH), architect Do Janne Vermeulen (Team V Architectuur), architect Dirk Peters (Barcode Architects), architect Laura Atsma (Fokkema Architecten), architect Tom Bergevoet (Temp.architecture.urbanism) en architect en stedenbouwkundige Jeroen Zuidgeest (Studio for New Realities).

De winnaar van de prijs voor Schoolgebouw van het Jaar 2026 wordt op woensdagavond 4 november 2026 bekendgemaakt tijdens de feestelijke uitreiking van de Architectenweb Awards 2026.