Copyright: Stadsdijk Genemuiden ( De Stuurlui en Wolbert van Dijk)
Copyright: Stadsdijk Genemuiden ( De Stuurlui en Wolbert van Dijk)
Copyright: Stadsdijk Genemuiden ( De Stuurlui en Wolbert van Dijk)
Copyright: Stadsdijk Genemuiden ( De Stuurlui en Wolbert van Dijk)
Copyright: Stadsdijk Genemuiden ( De Stuurlui en Wolbert van Dijk)
Copyright: Stadsdijk Genemuiden ( De Stuurlui en Wolbert van Dijk)

‘Dijkverzwaring als aanjager stedelijke ontwikkeling’

29 april 2014, 15:28
In aanloop naar de IABR-2014 komende zomer, die in het teken staat van het thema 'Urban by Nature', onderzoekt Architectenweb in een serie van tien interviews de wateropgave in Nederland en daarbuiten. In het zesde deel een interview met Marijke Bruinsma (De Stuurlui stedenbouw) en Wolbert van Dijk (Wolbert van Dijk Urban and Landscape Design).

Tekst Kirsten Hannema

Je kunt er koffie drinken of dineren in een van de vele eettentjes, uitgaan in talloze bars, shoppen of gewoon rondslenteren. Enkel de naam van deze straat verraadt dat hij ook nog een deel van Amsterdam tegen het water van het IJ beschermt. We hebben het over de Zeedijk, het ultieme voorbeeld van een stadsdijk. Als het aan stedenbouwkundigen Marijke Bruinsma en Wolbert van Dijk ligt, zien we in de toekomst meer van zulke bruisende dijken.

Dijkophogingen in stedelijk gebied
Het idee voor de moderne stadsdijk komt voort uit het project waaraan Bruinsma en Van Dijk afgelopen jaar werkten in opdracht van het Ministerie van Infrastructuur en Milieu, in het kader van de StedenbouwNU 2012 (een prijs voor aanstormend talent in de stedenbouw en landschapsarchitectuur). De opdracht was om een visie te ontwikkelen op de omgang met de op handen zijnde dijkophogingen in het stedelijk gebied.

“Het is een grote opgave”, vertelt Bruinsma, “in het Deltaprogramma is vastgelegd dat er op veel plaatsen iets moet gebeuren om de waterveiligheid te waarborgen. Wat daarbij opvalt, is dat de noodzakelijke dijkverzwaringen allereerst worden beschouwd als een probleem.

“Het lijkt het erop dat men sinds de opkomst het modernisme de dijken is gaan beschouwen als waterstaatkundige en civieltechnische objecten, die zich afkeren van de stad en zodoende vaak als een barrière worden ervaren. Wij zien het andersom: steden en dorpen kunnen deze ingreep aangrijpen als een aanjager voor nieuwe ontwikkelingen.”

Stedelijke dijk voor Genemuiden
Aan de hand van de situatie in Genemuiden, Overijssel, hebben de ontwerpers een principe ontwikkeld voor de omgang met stedelijke dijken. Zodat deze niet alleen – weer – veilig zijn, maar ook opnieuw het oriëntatiepunt van ‘hun’ dorp of stad worden. “Genemuiden is een Zuiderzeestadje, van oudsher georiënteerd op het water”, verklaart Bruinsma haar pleidooi voor een prominente rol voor de dijk. “De bebouwing is langs de rivier het Zwartewater richting de Zuiderzee gegroeid. Achter de Sasdijk ontstond vervolgens een levendige handel en industrie, en die bedrijvigheid is er nog altijd.”

Naar aanleiding van de vereiste ophoging van de dijk – deze moet een á anderhalve meter hoger – besloten de ontwerpers dat Genemuiden zich opnieuw naar het water zou moten richten. Tegelijkertijd werd geïnventariseerd welke andere ruimtelijke vraagstukken er speelden. Zo lag er een aantal initiatieven van ondernemers die hun bedrijf willen uitbreiden, maar daarbij ‘vastgelopen’ waren tegen de dijk. “We realiseerden ons: de lokale economie moet ook verder. Dat hebben we opgepakt.”

Bruinsma en Van Dijk ontwierpen een breed talud, dat zich uitstrekt richting het buitendijks gebied. Op deze manier wordt met de ophoging bebouwingsoppervlak aan de dijk toegevoegd en ontstaan uitbreidingsmogelijkheden voor bedrijven en woonfuncties. Tegelijkertijd zal het buitendijkse gebied ingezet worden voor het bufferen van water, gecombineerd met recreatie, nautische activiteiten en horeca. Een promenade langs het water, zitplekken en plantsoenen maken de transformatie tot stadsdijk compleet.

Integratie in stad
Cruciaal is dat de bebouwing weer onderdeel wordt van de dijk. “Wij vinden dat de waterkering in de bebouwde omgeving moet terugkeren als geïntegreerd onderdeel van de stad. Zodat de wat nu een saai fietspad is, een levendig plein wordt. Dat is toch wat elke stad wil?”

De multifunctionele benadering van de dijk heeft ook een financieel voordeel: je kunt budgetten van overheid en ondernemers bundelen. Bruinsma: “Door op een slimme manier meer uitgeefbare grond te creëren, wordt het plan niet alleen rendabel voor de gemeente, maar ontstaan ook kansen voor ondernemers. De volgende stap is dan ook om samen met hen verder te denken over de uitwerking van het principe.”

Architectenweb is mediapartner van de Internationale Architectuur Biennale Rotterdam (IABR). De biënnale vindt plaats van 29 mei tot en met 24 augustus 2014 en heeft de (onlangs gerenoveerde) Kunsthal als thuisbasis. Het thema ‘Urban by Nature’ wordt onder leiding van curator en landschapsarchitect Dirk Sijmons via talrijke tentoonstellingen en evenementen uitgewerkt.

Andere nieuwsberichten

Video: Arne Quinze’s dialoog met Calatrava

16 augustus, 2:00

Asselbergs laat beslagleggen op Haarlemse Koepel

15 augustus, 3:43

Hoekwoning met planten voor de ramen

15 augustus, 11:52

Bouwstart voor EDGE Suedkreuz in Berlijn

15 augustus, 10:06

'Herstel stadion AZ kost zeker een jaar'

16 augustus, 6:31

Nederlands spoor loopt sneller vol dan gedacht

16 augustus, 5:20

Kabinet keert terug naar oorlogshoofdkwartier

16 augustus, 3:43

QbiQ: 'We denken ook na over duurzamere business-modellen'

15 augustus, 2:09

Haagse Rijnstraat dicht om vallend glas ministerie

15 augustus, 12:18

Streep door drie bestemmingsplannen door stikstofuitspraak

14 augustus, 2:51
Reynaers B.V.
ODS Jansen
Hagemeister GmbH & Co. KG
ALUCOBOND®
Caparol
Tarkett BV
Kawneer (voorheen Alcoa)
Verosol Nederland B.V.
Pittsburgh Corning Nederland B.V. (FOAMGLAS)
OCS | Office Cabling Systems
Forster
Balink Glas & Aluminium BV
HMB profit locks & tools
Performance in Lighting
Sempergreen
EeStairs | trappen en balustrades
Aluprof Nederland BV
Intal BV
QbiQ Wall Systems
Forbo Flooring
AGC Nederland Holding B.V.
Eternit
KONE Liften en Roltrappen en Deursystemen
Sto Isoned bv
Triflex bv
Gorter Luiken B.V.
Foreco Dalfsen
Wienerberger B.V.
AluK Aluminium b.v.
3M NEDERLAND BV
Zoontjens
Duco Ventilation & Sun Control
ROCKWOOL B.V.
Van Bruchem Staircases
Rockfon (ROCKWOOL B.V.)
Gira Giersiepen GmbH & Co. KG
Rockpanel
GEZE Benelux  B.V.
Renson
Metaglas B.V.
VELUX Nederland B.V.
Jung | Hateha B.V.
Sika Nederland B.V.
Saint-Gobain Building Glass Nederland
Faay Vianen B.V.
objectflor
Boon Edam Nederland B.V.
Forbo Eurocol Nederland B.V.
EQUITONE gevelpanelen
Plastica
Holonite B.V.
Bolidt Kunststoftoepassing B.V.
OWA Benelux BV
Serge Ferrari
Tata Steel's Colorcoat®
Annuleren
OK
Sluiten
Doorgaan
Inloggen
Maak een gratis persoonlijk account aan