2012: geen crisis maar nieuwe realiteit

24 december 2012, 14:52
In het jaar dat Nederland gebukt ging onder een nieuwe recessie, spraken architecten liever van een nieuwe realiteit. Voorbij zijn de grote opdrachten voor ontwikkelaars of woningcorporaties, kleinschaligheid is het nieuwe toverwoord.

Tekst Ronnie Weessies

Voor architecten was 2012 een annus horribilis, zei projectontwikkelaar (en zelf architect) Rudy Stroink bij de bekendmaking van de Architect van het Jaar. Ja, het vijfde op rij, dacht de cynische toehoorder. Hoewel cynisch, architecten leven al langer in een realiteit die zeker dit jaar ook voelbaar is geworden voor andere partijen.

Eind november meldde de BNA dat de architectenbranche eind dit jaar qua omzet en aantal werknemers gehalveerd is ten opzichte van 2008, een proces dat zich over de afgelopen jaren uitgesmeerd heeft voltrokken. Ook in 2012 sneuvelden weer vele bureaus, met Merkx+Girod als meest prominente voorbeeld.

Maar dit jaar waren, meer dan in de voorgaande jaren, ook opdrachtgevers en andere spelers in het bouwproces aan de beurt. Stroink zag zijn eigen TCN ineenstorten en concurrent Eurocommerce ging failliet. Daarnaast kwamen woningcorporaties in flinke moeilijkheden en zagen gemeenten hun vermogen danig slinken.

Nederland zit in een recessie en dat merkt iedereen. Niet alleen doordat mensen worden getroffen door de bezuinigingsmaatregelen van het nieuwe kabinet, ook worden de bestaande handelswijzen kritischer bekeken. Tv-programma De Slag om Nederland en de Vestia-affaire maakten bijvoorbeeld (nogmaals) duidelijk hoe roekeloos er soms bestuurd wordt.

Eerder inspelen
We moeten de zaken anders aanpakken, zo klinkt het nu, er moeten dingen veranderen. Architecten bevinden zich aan de voorkant van het bouwproces, waardoor zij economische schommelingen als eerste merken. Daardoor worden zij vroeg getroffen wanneer het tegenzit, maar kunnen ze eveneens eerder inspelen op de nieuwe situatie.

Architectenweb heeft dit jaar het trefwoord ‘economische crisis’ geschrapt uit de nieuwsberichten, omdat vanuit het veld werd aangegeven dat hiervan wat architecten betreft geen sprake meer is. Zij hebben het liever over een nieuwe realiteit, met andere opgaven en manieren van doen.

Transformatie en hergebruik van gebouwen staat al langer op de agenda. Zo werden dit jaar een hotel in een oud Utrechts kantoorgebouw en een tot opvanghuis verbouwd politiebureau in Leeuwarden opgeleverd. Daarnaast speelde het Schieblock een centrale rol tijdens de 5e IABR en zijn aan verschillende herbestemmingsprojecten prijzen toegekend.

Kleinschaligheid
Het toverwoord in de architectuur is momenteel kleinschaligheid, met name voor jonge architecten. Tijdens de TIEN keer TIEN-avonden (eerste / tweede) passeerde een enorme diversiteit aan dit soort opdrachten en concepten de revue, van de Noorderparkbar tot een strategie voor meer biodiversiteit in een aantal Rotterdamse wijken.

De architecten integreren alle thema’s van het moment in hun ontwerpen, vooral wat betreft tijdelijkheid en duurzaamheid. Daarbij werken ze zelf op flexibeler wijze; bureaus bestaan vaak uit niet meer dan twee vaste medewerkers. Die verdunning is terug te zien in het aantal architectenbureaus: dat is blijkens CBS-cijfers verdubbeld sinds 2007.

Hoewel deze nieuwe realiteit spannende visies oplevert, moeten we de situatie niet idealiseren, vertelde Joep van der Veen, winnaar van de Jonge Architectenprijs. Hij doet het net als veel concullega’s met een bescheiden werkvoorraad en heeft ‘ook een gezin te onderhouden’.

Het prijzengeld zei de medeoprichter van Bokkers van der Veen Architecten te gebruiken om een nieuwe medewerker te betalen. Iedereen in de zaal kon er om lachen.

Trefwoorden

jaaroverzicht

Andere nieuwsberichten

Pas de deux van torenhelften rond het atirum

4 uur geleden

Nederlands paviljoen Architectuurbiënnale in teken van Multispecies Urbanism

Vandaag, 14:37

Uit het riet verheft zich De Zeemol

Vandaag, 14:19

Fenix I – Imposant gebouw met twee draagconstructies

Vandaag, 10:30

VR-tour door gesloopt woningbouwproject op IDFA

Vandaag, 15:49

Geboortehuis Hitler wordt politiebureau

Vandaag, 09:25

Laurien Keller partner bij BNLA architecten

Gisteren, 14:57

'Verdrievoudiging openbare toiletten gewenst'

Gisteren, 10:29

'Grote kosten voor gemeenten door PFAS-beleid'

18 november, 9:37

Video: masterclass Ben van Berkel in Haarlem

15 november, 3:06
Reynaers B.V.
ODS Jansen
Hagemeister GmbH & Co. KG
ALUCOBOND®
Caparol
Tarkett BV
Kawneer (voorheen Alcoa)
Verosol Nederland B.V.
Pittsburgh Corning Nederland B.V. (FOAMGLAS)
OCS | Office Cabling Systems
Forster
Balink Glas & Aluminium BV
HMB profit locks & tools
Performance in Lighting
Sempergreen
EeStairs | stairs and balustrades
Aluprof Nederland BV
Intal BV
QbiQ Wall Systems
Forbo Flooring
AGC Nederland Holding B.V.
Eternit
KONE Liften en Roltrappen en Deursystemen
Sto Isoned bv
Triflex bv
Gorter Luiken B.V.
Foreco Dalfsen
Wienerberger B.V.
AluK Aluminium b.v.
3M NEDERLAND BV
Zoontjens
Duco Ventilation & Sun Control
ROCKWOOL B.V.
Van Bruchem Staircases
Rockfon (ROCKWOOL B.V.)
Gira Nederlands B.V.
Rockpanel
GEZE Benelux  B.V.
Renson
Metaglas B.V.
VELUX Nederland B.V.
Jung | Hateha B.V.
Sika Nederland B.V.
Saint-Gobain Building Glass Nederland
Faay Vianen B.V.
objectflor
Boon Edam Nederland B.V.
Forbo Eurocol Nederland B.V.
EQUITONE gevelpanelen
Plastica
Holonite B.V.
OWA Benelux BV
Serge Ferrari
Tata Steel's Colorcoat®
Mobelli Soft Seating- True Design
Annuleren
OK
Sluiten
Doorgaan
Inloggen
Maak een gratis persoonlijk account aan