CEANconsulting: ‘Zorginnovatie is een verplichting’

8 november 2013, 16:59

De leemte opvullen tussen strategie en realisatie, dat is het doel van CEANconsulting, zegt Colette Niemeijer. Samen met medeoprichter Guru Manja en een team van consultants adviseert zij complexe zorgorganisaties. Bij bouwprojecten koppelt Niemeijer de businesscase van het project altijd aan het lange termijn bedrijfsconcept van de zorgorganisatie.

Tekst Naomi Cheung San

“Er is gewoon nog steeds teveel geld”, zegt Colette Niemeijer. “We moeten innoveren omdat zorgkosten te hoog zijn, maar de wil, durf en urgentie om rigoureuze veranderingen te initiëren ontbreekt. Voor een goed bedrijfsconcept moeten zorgorganisaties vanuit de eindgebruiker redeneren in plaats van vanuit historische kosten en budgetten. Maar ze hebben vaak geen zicht op de financiële risico’s en geen lange termijn concept. “Bij CEAN zoeken we binnen de organisaties naar innovatiekansen, vaak kleine nieuwe bedrijfsmodules, die we vervolgens helpen operationaliseren.”

Niemeijer is van huis uit architect. “Een gebouw wordt vaak beschouwd als een esthetisch-technisch product dat vooral geld kost. In mijn proefschrift ‘De toegevoegde waarde van architectuur voor de zorg in ziekenhuizen’ uit 2012 omschrijf ik hoe architectuur juist een motor kan zijn voor zorginnovatie. “Vanwege deze integrale benadering wordt CEAN vaak ingeroepen bij een bouwvraag, maar adviezen zijn ook steeds financiëler en zorginhoudelijker van aard”, vertelt Niemeijer.

Geen oude modellen op toekomst projecteren
Differentiatie van ziekenhuiszorg naar enerzijds centra voor complexe en acute zorg en anderzijds eenvoudige, wendbare zorg in wijken, schept kansen voor innovatie. Maar die kansen worden nog niet altijd benut. “Bestaande beleidsplannen zijn vaak vanuit de eigen organisatie geredeneerd, te abstract en moeilijk operationaliseerbaar. Bij het opstellen van bijvoorbeeld strategische vastgoedplannen vraag ik altijd naar de lange termijnvisie op de zorg in de regio, omdat het om een langjarige investering gaat. Aan het antwoord ‘de patiënt centraal stellen’ heb ik dan niet zo veel”, aldus Niemeijer.

“Businesscases voor (ver)bouwprojecten pakken zorgorganisaties doorgaans aan vanuit een oude manier van werken omdat de werkelijke kostenstructuur onduidelijk is”, zegt Niemeijer. “Om een basis voor een goede businesscase te leggen, specificeren we als eerst de beoogde opbouw van de onderneming en de reële kosten. De kostenstructuur die daaruit ontstaat, geeft dan knoppen voor de bedrijfsvoering en de gebouwinvestering waaraan je kunt draaien.”

Minder gebruikersoverleggen, meer lange termijnvisie
Traditionele gebruikersoverleggen tijdens het ontwerpproces staan volgens Niemeijer innovatie in de weg. “Medewerkers zijn gewend om vanuit de huidige werkwijze en voorzieningen te denken, in plaats van vanuit end-to-end processen.”

Zorgorganisaties zijn volgens Niemeijer gewend om alles met de eigen organisatie te doen. Maar een ontwerpproces voor een ziekenhuis beslaat soms wel vijftien jaar. “Omdat in die tijd de wereld verandert, mobiliseren wij in korte sessies externe experts, waaronder architecten, die lange termijn ontwikkelingen kunnen overzien. Bevindingen leggen we vervolgens voor in een dialoog met de zorgorganisatie zodat de vernieuwingen straks ook werkbaar zijn. In twee á drie sessies is de gemene deler duidelijk en hebben we de hoofdlijnen.”

Noodzaak van integraal werken
“Het is belangrijk dat het strategische idee, dat de omwenteling vertolkt die je met de zorgorganisatie wilt maken, goed zit verankerd in het proces.” Innovatie werkt volgens Niemeijer alleen als de ICT, het zorgproces, het bouwconcept, en de organisatie integraal worden aangepakt. “Omdat de architect hier te weinig kennis van heeft en bovendien zijn handen vol heeft aan onder meer de arbo, het bouwbesluit en basale dingen als ruimtelijkheid, daglicht en routing, komt hij hier vaak niet aan toe”, zegt Niemeijer.

Ook signaleert Niemeijer een gebrek aan digitalisering die de procesgang kan ondersteunen en fouten kan voorkomen. “In het universitair ziekenhuis in Hamburg (Eppendorf) is met de nieuwbouw een enorme sprong gemaakt in de digitalisering en het stroomlijnen van processen. Ten opzichte van de oudbouw wordt zestig procent meer productie gedraaid met slechts tien procent meer mensen”, aldus Niemeijer.

Denken vanuit de eindgebruiker
Organisaties zouden meer moeten denken vanuit waardemomenten en de ‘flow’ van de eindgebruiker. “Zolang een patiënt onder je dak blijft kost hij geld, dus moet je zorgen dat een patiënt snel weer genezen en thuis is”, stelt Niemeijer. “Waar in het proces kunnen dingen beter, minder risicovol of prettiger voor de patiënt?
Ook moeten we de steeds schaarser wordende zorgprofessional niet vergeten. Als je innovatie in een proces biedt, dan kan een gebouw daar een enorme hefboom voor vormen.”

In de Nederlandse ziekenhuiszorg sterven ieder jaar ongeveer tweeduizend patiënten onnodig. Dat heeft veelal te maken met informatiehiaten. Bijvoorbeeld, bij iedere verplaatsing van de patiënt hoort een uitwisseling van verantwoordelijkheden en informatie, daar liggen risico’s. Architecten moeten zich daarom beter aan het strategisch idee houden. Ze stellen zich volgens Niemeijer te dienend op ten opzichte van de zorgorganisatie. ”Als je het gebouw ontwerpt en organiseert vanuit de toegevoegde waarde voor de patiënt is de kans op fouten veel kleiner.”

“Bij een goed georganiseerde procesbegeleiding kan de architect juist de opdrachtgever stimuleren om een stap verder te zetten. Het is een verplichting voor alle betrokkenen om zorg te innoveren zodat deze betaalbaar, toegankelijk en van kwaliteit wordt en blijft.”

Trefwoorden

cean zorg ceanconsulting naomi cheung san colette niemeijer

1	Ontsluitingen spelen centrale rol binnen woonblok Hibi in Amstelkwartier woensdag, 11 februari
2	Amsterdam schrijft internationale architectenprijsvraag uit voor Nationaal Slavernijmuseum donderdag, 12 februari
3	DELVA en De Ceuvel presenteren toekomstplan voor terrein van de Ceuvel Volharding dinsdag, 10 februari
4	Houten IKEC de Zevensprong vormt rustig onderkomen voor speciaal onderwijs maandag, 9 februari
5	Nieuw handboek bundelt versnipperde kennis over houtbouw dinsdag, 10 februari

Gerelateerde nieuwsberichten

OPERA: ‘Iedere afdeling zijn eigen illustrator’

12 november 2013

Terugblik op 10 interviews over patiëntenzorg

15 november 2013

Oogziekenhuis: "Hier kent iedereen de interieurarchitect"

28 oktober 2013

Kopvol: ‘Ontwerp vanuit prototype kamers’

19 september 2013

Opdrachtgever St. Antonius: “Niet opnieuw wiel uitvinden”

27 september 2013

a/d amstel: “Omgang met ziekenhuisorganisaties bepalend”

4 oktober 2013

Historie Dordt zorgt voor oriëntatie en afleiding in ziekenhuis

18 oktober 2013

Hoofd master interieur: “Zorg kans voor interieurarchitect”

11 oktober 2013

Mecanoo en ZMC testen ontwerp schaal 1:1

4 november 2013

Toon alles

Andere nieuwsberichten

Bouwstart voor zestig seniorenwoningen in groen landschap Hoorn

3 uur geleden

In Hoorn is de bouw gestart van zestig seniorenwoningen binnen het project Nieuwe Weelde. In een groen ingericht landschap komen enkele appartementengebouwen met betaalbare woningen van 70 tot 79 vierkante meter, speciaal bedoeld voor ouderen.

Woongemeenschap van Woonwerk Architecten in Winkelsteeg speelt in op maatschappelijke opgaven

4 uur geleden

De nieuwe woongemeenschap in het deelgebied Kanaalknoop in Nijmegen maakt deel uit het masterplan Winkelsteeg.

Frank Havermans 'stut' Nijmeegs Besienderhuis met houten constructie

Vandaag, 14:33

Het vijfhonderdjarig jubileum van het Besienderhuis in Nijmegen wordt luister bijgezet met een kunstwerk van Frank Havermans.

Bozar wijdt gerenoveerde Zaal M en Studio in

Vandaag, 11:56

De eerstgenoemde zaal voor kamermuziek is gemoderniseerd en tegelijkertijd weer in lijn gebracht met het oorspronkelijke ontwerp van Victor Horta.

Heijmans voorziet voorlopig nog hinder door stikstofcrisis

2 uur geleden

Bouwbedrijf Heijmans heeft last van de stikstofcrisis en lange vergunningprocedures bij het bouwen van nieuwe woningen.

KB nationale bibliotheek eind 2028 naar tijdelijk onderkomen

Vandaag, 13:13

r komt een vernieuwd publieksgebouw op de huidige locatie, dat in 2033 klaar moet zijn.

TenneT: aansluitingsstop op stroomnet dreigt in drie provincies

Vandaag, 09:17

Het hoogspanningsnet in Utrecht, Gelderland en Flevoland heeft zijn grenzen bereikt.

CPB: bouw voordelen huiseigenaar af om woningzoekende te helpen

Gisteren, 11:30

Dit is volgens het planbureau effectiever dan het extra subsidiëren van woningzoekenden.

Vlaanderen in beroep in rechtszaak om Limburgs tramdebacle

Gisteren, 10:30

Een Nederlandse rechter oordeelde eind vorig jaar dat Vlaanderen aansprakelijk is voor de miljoenen euro's aan kosten die zijn gemaakt voor het project.