Abonneer je nu op onze nieuwsbrieven!

Abonneren

Nee, bedankt

Ja, denk met me mee rond de
materialisering van mijn project

Mecanoo en ZMC testen ontwerp schaal 1:1

4 november 2013, 11:11

Met een mock-up testen Mecanoo en het Zaans Medisch Centrum (ZMC) de structuurontwerpen voor het nieuwe ziekenhuis in Zaandam. Stuk voor stuk worden alle vijftien afdelingen uit karton schaal 1:1 in een loods opgebouwd. Ziekenhuismedewerkers, architecten, patiënten en aannemers kijken vervolgens samen of het plan wel ‘lean’ genoeg is. Waar nodig, doen ze ter plekke aanpassingen. Architect Ellen van der Wal geeft Architectenweb een rondleiding door de mock-up.
Tekst Naomi Cheung San

Een indrukwekkend landschap van kartonnen wanden, met tape bijeengehouden, bevindt zich in een loods vlakbij het verouderde ZMC in Zaandam. Vanaf een steiger wordt de omvang van het unieke project zichtbaar. “Ieder weekend bouwen we hier een nieuwe afdeling op”, vertelt architect Ellen van der Wal van Mecanoo. Vervolgens testen medewerkers van het ZMC, architecten, patiënten en bouwpartners de efficiëntie van het plan.

In opdracht van ZMC en Vitaal Zorgvast, die speciaal voor de nieuwbouw een alliantie aangingen, ontwerpt Mecanoo zijn eerste ziekenhuis. De mock-up draagt bij aan het volledig afstemmen van het gebouw op de zorgprocessen. “Ook vermijden we toekomstige faalkosten”, zegt van der Wal. “In totaal testen we vijftien afdelingen, we zijn nu ongeveer halverwege. Vandaag hebben we een pre-operatieve screening van de prikpoli’s. Kritische afdelingen als de intensive care en de dialyse hebben we al gehad.”

Waardestromen tegen verspilling
De veranderingen die de medewerkers van het ZMC aanbrengen in de mock-up zijn niet willekeurig, maar gebaseerd op de lean-filosofie: een filosofie geïnspireerd op de werkprocessen van Toyota, nu ingezet voor het efficiënter en daardoor patiëntgerichter maken van de zorgprocessen. “Wij werken al drie jaar met de lean-filosofie. In de mock-up testen lean-opgeleidde afdelingsmedewerkers hoe het zorgproces beter kan”, zegt Hannelore Schouten, manager innovatie en kwaliteit bij het ZMC.

Het testen van de mock-up is gericht op het terugdringen van verspilling in het zorgproces. “Die verspilling gaat onder meer over ruimte en tijd, kosten en lange looplijnen”, zegt Van der Wal. “Om verspilling tegen te gaan, denken we volgens de lean-filosofie constant vanuit de toegevoegde waarde voor de patiënt. Hiervoor definiëren we verschillende waardestromen, zoals de polikliniek, de kliniek en het acute centrum.”

“De waardestromen spelen in op de verschillen tussen patiënten. Waar de toegevoegde waarde voor een acute patiënt snelheid is, daar heeft iemand die naar de kinderafdeling moet juist behoefte aan rust. Door stromen te scheiden, worden fouten voorkomen en is er meer overzicht.“ Vanuit die gedachte maken Mecanoo en ZMC bijvoorbeeld de ongebruikelijke keuze om de afdeling radiologie over twee lagen te plaatsen.

Lean ontwerp
In het ontwerp liggen de publieke functies, zoals de poliklinieken, op de begane grond en eerste verdieping. Deze grenzen aan ‘de straat’: de hoofdas die herkenbaar is vormgegeven als een lichte, foyerachtige ruimte. De verpleegafdeling en de kliniek, met daktuin en balkons, komen op de bovenverdiepingen. In de facilitaire tussenlaag bevinden zich de entree voor het personeel, laboratoria, het kenniscentrum, kantoren en de apotheek.

Het nieuwe ZMC komt op het terrein van het oude ziekenhuis en zal aansluiten op een grote zorgboulevard en parkeergarage. Omdat het bestaande ziekenhuis volledig operationeel moet blijven, zal de nieuwbouw verrijzen op de plek van de oude parkeerplaats. De oplevering van het ziekenhuis plus zorgboulevard staat gepland in 2016.

Unieke samenwerking
Het werken met de mock-up zorgt volgens Van der Wal voor betrokkenheid vanuit de organisatie. “In het nieuwe plan hebben artsen geen eigen kamers meer en zullen balies op den duur vervangen worden door digitale hulpmiddelen in combinatie met gastvrouwen. Bij dit soort veranderingen is het belangrijk dat het medisch personeel achter je staat.”

Het ZMC is erg tevreden over de samenwerking met Mecanoo. “Omdat wij als eerste Nederlandse ziekenhuis zo intensief vanuit de lean-filosofie werken, is het belangrijk dat de architect actief meedenkt”, aldus Schouten. “Op een tekening blijven de plannen erg abstract, maar door de mock-up gaat het leven. We kunnen nu bijvoorbeeld uittesten of er genoeg ruimte is als een patiënt plotseling kritiek wordt, in de praktijk werkt dat anders dan op papier.“

Van der Wal denkt erover om ook bij andere projecten met een mock-up te gaan werken. “Gebouwen hebben een lange levensloop, het is dus niet meer dan logisch om ze eerst uit te testen.” Bovendien bevalt de samenwerking met het ZMC erg goed. “Je zet je samen in voor een heel kwetsbare groep mensen en weet dus echt waar je het voor doet”, zegt Van der Wal. “Nooit geweten dat een ziekenhuis ontwerpen zo leuk is.”

Trefwoorden

zmc ziekenhuis mecanoo mock-up naomi cheung san ellen van der wal lean hannelore schouten schaal 1:1 zaans medisch centrum

1	Rotterdam zoekt ontwerper voor permanente Luchtsingel woensdag, 22 april
2	Nominaties Rotterdam Architectuurprijs 2026 bekend maandag, 20 april
3	Twaalf lessen rond het ontwerpen van autovrije buurten dinsdag, 21 april
4	Winnaars verkiezing Beste Bossche Gebouw 2020–2025 bekend vrijdag, 17 april
5	OMA gebruikt bestaand gebouw als canvas bij renovatie Edo-Tokyo Museum vrijdag, 17 april

Gerelateerde nieuwsberichten

Eerste lean-ziekenhuis van Nederland geopend

23 juni 2017

Sleutel Zaans Medisch Centrum overgedragen

22 september 2016

Adviescentrum Rabobank Sittard geopend

27 juni 2014

Mecanoo vernieuwt revalidatiecentrum Rijndam

24 april 2014

Bouw nieuw ZMC van start gegaan

8 januari 2014

Mecanoo ontwerpt cultuurgebouw Oldham

25 november 2013

Nederlands team wint prijsvraag Tuin van de 21e eeuw

20 november 2013

Terugblik op 10 interviews over patiëntenzorg

15 november 2013

OPERA: ‘Iedere afdeling zijn eigen illustrator’

12 november 2013

CEANconsulting: ‘Zorginnovatie is een verplichting’

8 november 2013

Nieuw schoolgebouw in historisch hart Leiden

7 november 2013

Oogziekenhuis: "Hier kent iedereen de interieurarchitect"

28 oktober 2013

Historie Dordt zorgt voor oriëntatie en afleiding in ziekenhuis

18 oktober 2013

Hoofd master interieur: “Zorg kans voor interieurarchitect”

11 oktober 2013

a/d amstel: “Omgang met ziekenhuisorganisaties bepalend”

4 oktober 2013

Opdrachtgever St. Antonius: “Niet opnieuw wiel uitvinden”

27 september 2013

Kopvol: ‘Ontwerp vanuit prototype kamers’

19 september 2013

Toon alles

Andere nieuwsberichten

Maas Lawrence presenteert architectuurjaarboek NL25

Gisteren, 19:31

In het boek heeft uitgeverij Maas Lawrence een alomvattend beeld van de Nederlandse architectuur proberen te schetsen, door liefst 143 opgeleverde projecten op een rij te zetten.

Maarten Baas en Powerhouse Company werken samen bij cultureel cluster in Den Bosch

Gisteren, 15:34

Op de Tramkade in Den Bosch zal voor kavel 9 een nieuw mixed-use cultureel cluster ontwikkeld worden.

Vijfde 'icoon' voor Roombeek mengt continuïteit met verstoring

Gisteren, 14:29

In de wijk Roombeek in Enschede is woongebouw De Weverij opgeleverd. Het door Tangram Architekten ontworpen gebouw met 116 appartementen is het vijfde en laatste ‘icoon’ binnen het stedenbouwkundig plan van Pi de Bruijn.

Betonvereniging organiseert symposium Omdenken

Gisteren, 10:32

Het symposium op de Pier van Scheveningen is gericht op de transformatie van bestaande gebouwen en de overgang naar circulair materiaalgebruik, met name bij beton. Tot de sprekers behoren Arjan Dingste (UNS) en Jouke Hennipman (Re:Born Real Estate).

Warmtefonds wil 140 miljoen extra voor behoud gunstige leningen

Gisteren, 16:23

Als het extra geld uitblijft, kan dat over een aantal jaren mogelijk niet meer, zegt bestuursvoorzitter Ernst-Jan Boers.

BINX Smartility gekozen als aannemer voor Centrale Bibliotheek Rotterdam

Gisteren, 15:32

De vernieuwing van de iconische Centrale Bibliotheek Rotterdam kan starten. Na een aanbestedingsprocedure koos de gemeente Rotterdam BINX Smartility.

Woningcorporaties vrezen financieel vast te lopen

Gisteren, 11:45

Om jaarlijks tienduizenden sociale huurwoningen te kunnen bouwen, steken ze zich in de schulden.

Ontwerpwedstrijd voor nieuwe 'jas' Utrechtse elektriciteitshuisjes

22 april, 3:18

In Utrecht worden de komende vijftien jaar zo’n achthonderd elektriciteitshuisjes geplaatst.

Provincies willen snel crisisaanpak voor overvol stroomnet

22 april, 12:01

Het Interprovinciaal Overleg (IPO) roept de regering onder meer op meer geld uit te trekken voor warmtenetten en waterstof om de gevolgen van netcongestie beter op te vangen.

Synchroon en BPD ontwikkelen meer dan vierhonderd woningen in Sloterdijk I

22 april, 10:14

Team V architectuur is aangesteld voor het ontwerp, in de uitwerking van de plannen worden waarschijnlijk nog andere architecten bij het project betrokken.

Ga naar het nieuws-archief