Abonneer je nu op onze nieuwsbrieven!

Abonneren

Nee, bedankt

Ja, denk met me mee rond de
materialisering van mijn project

Ontwerp voor het Sluishuis in Amsterdam van BIG en Barcode Architects

Ontwerp van Laurens Boodt voor Rotterdamse Toren van Babel

Ontwerp Studioninedots voor West Beat Amsterdam (visualisatie: A2studio)

2016: belangrijkste nieuws

23 december 2016, 14:34

Het architectuurjaar 2016 kenmerkte zich in de eerste plaats door het feit dat architecten na jaren van malaise weer druk zijn met bouwprojecten. Daarnaast was er het nodige te doen om het faillissement van Erick van Egeraat, de plannen van minister Schultz om de regels voor kustbebouwing te verruimen en wederom perikelen rond Het Nieuwe Instituut. Een overzicht.

Tekst Ronnie Weessies

Om dit jaaroverzicht met goed nieuws te beginnen: architecten zijn weer volop aan het werk. Na jaren van crisis en voorzichtig herstel, beschikken de meeste bureau momenteel over een werkvoorraad die ze als normaal of groot beschouwen. Sommige firma’s klagen er zelfs over dat ze moeite hebben om goede nieuwe krachten te vinden; een gevolg van de uitstroom van architecten uit de branche tijdens diezelfde, slopende crisis. Gelukkig is dit jaar de eerste lichting PEP’ers afgezwaaid, ongetwijfeld zit daar het nodige talent tussen.

De groei in het aantal opdrachten kwam dit jaar vooral bij particulieren vandaan, maar ook bedrijven en ontwikkelaars zijn bezig aan een flinke comeback als opdrachtgever. Architecten ontwerpen, al dan niet in samenwerking met andere partijen als bouwers en ingenieurs, vooral woningbouwprojecten. Zeker in de steden bestaat een grote behoefte aan woningen, met name in de sectoren middeldure en sociale huur. Minister Blok (Wonen) zinde op verschillende maatregelen om de bouw van dit soort woningen te stimuleren, hij toog zelfs naar Azië om investeerders te lokken.

Niet dat het voor kopers van woningen zo’n luilekkerland is overigens; in de regio Amsterdam wordt al gesproken van een oververhitte markt. De NVM waarschuwde bovendien voor een tweedeling binnen de woningmarkt en de Europese toezichthouder ESRB wees op de risico’s van de hoge hypotheken en schulden van huishoudens in Nederland. Waar dit laatste toe kan leiden, zit nog vers in het geheugen.

Boodschap
Maar toch, de geur van crisis leek het afgelopen jaar grotendeels te zijn verdreven, zo zeer zelfs dat we er bij Architectenweb een zomerserie aan wijdden. Hoe ervoeren architecten de situatie en wat hebben ze geleerd van de malaise, wilden we onder meer weten. Alle deelnemers hadden een boodschap voor hun vakgenoten, vooral als het gaat om samenwerken, het verbreden van de competenties en de positie in het bouwproces. Daarbij wees Don Murphy op de noodzaak van het debat over architectuur, iets wat tot zijn verdriet naar de achtergrond is verdwenen in het eens vooroplopende Nederland.

Als een van de redenen noemt de directeur van VMX architects het verdwijnen van het NAi. De opvolger ervan, Het Nieuwe Instituut, vervult bepaald geen leidende rol in het architectuurdebat. Thijs Asselbergs verwoordde op Twitter treffend hoe architecten over de instelling denken: ‘het instituut van het verval’. HNI stond dit jaar wederom vooral in de belangstelling vanwege beleidsmatige perikelen. Na alle heisa rond directeur Guus Beumer in 2015 dreigde de instelling nu zijn subsidie van het Rijk te verliezen. Pas na het voorleggen van een aanvullend beleidsplan adviseerde de Raad voor Cultuur alsnog positief over het gereserveerde subsidiegeld van 5,6 miljoen euro voor de komende vier jaar.

Erick van Egeraat
Tot veler verrassing ging in maart het bureau van Erick van Egeraat failliet, voor de tweede keer in zeven jaar tijd. Curator Jos Borsboom weet het bankroet aan trage betalingen door debiteuren. Als het verhaal van het AD echter klopt, dan is het faillissement omgeven met een zeer onfrisse lucht en dreigt een van Nederlands meest vooraanstaande architecten van zijn voetstuk te vallen.

Daan Roosegaarde leek aan het begin van dit jaar ook een deukje in zijn reputatie op te lopen, zij het om geheel andere redenen. Hij liep weg tijdens een tv-uitzending van College Tour nadat TU Delft-professor Bob Ursem suggereerde dat Roosegaarde de wereld doet geloven dat de Smog Free Tower en Duurzame Dansvloer uitvindingen van hem zijn, terwijl hij er in werkelijkheid alleen een vorm aan heeft gegeven. In de daaropvolgende discussie ging het vooral om de mateloos interessante vraag: ‘van wie’ is een idee en doet het ertoe?

Events, dear boy, events. Dit citaat van de vroegere Britse premier Harold McMillan slaat op zijn grootste vrees als politicus. Minister Schultz van Infrastructuur en Milieu kon er dit jaar over meepraten, nadat ze vlak voor Kerst 2015 de regels voor bebouwing langs de kust dacht te kunnen verruimen. Dat was buiten de Nederlandse liefde voor de ongerepte kust en de vrees voor Belgische toestanden gerekend.

Na forse kritiek van (milieu)organisaties en de Tweede Kamer kwam de minister terug op dit voorstel en ging ze met verschillende partijen om de tafel om te komen tot een ‘kustpact’. Hopelijk fungeert hierbij het dit jaar afgeronde programma voor de Nederlandse kustversterking als voorbeeld, dat leverde onder meer een BNA Beste Gebouw van het Jaar op.

Zaha Hadid
De architectuur beleefde niet zo’n zwart jaar als de popmuziek, maar toch werd er het nodige gerouwd. Internationaal vooral om Zaha Hadid, de ‘grande dame’ van het vak die 31 maart plotseling overleed aan een hartaanval. Nederland en Vlaanderen treurden om Geert Bekaert, de theoreticus en criticus wiens invloed zeker bij de Zuiderburen niet kan worden overschat. Verder stierven de even eigenzinnige als betrokken architect Gunnar Daan, de vroegere Deventer stadsarchitect Harry Rademaker en de veel te vroeg heengegane Joost Hovenier.

Wat verder ter tafel kwam in het architectuurjaar 2016: MVRDV zorgde twee jaar na de opening van de Markthal opnieuw voor een Rotterdamse publiekstrekker met De Trap, er werd met Leo van Broeck een nieuwe Vlaams Bouwmeester aangesteld, de ‘vluchtelingenprijsvraag’ A home away from home leverde zes winnaars op en sleepte een nominatie voor de Mies van der Rohe Award in de wacht, met Den Haag en Utrecht Centraal werden twee grote vernieuwde stations geopend, de aanleg van de Marker Wadden ging van start, evenals de aanbesteding voor de Afsluitdijk en in Frankfurt werd een expositie over Nederlandse en Vlaamse architectuur gehouden. En last but not least: de Actieagenda Ruimtelijke Ontwerp werd gepresenteerd.

Trefwoorden

zaha hadid mvrdv thijs asselbergs den haag centraal melanie schultz van haegen het nieuwe instituut afsluitdijk marker wadden harry rademaker erick van egeraat de trap a home away from home woningbouw stef blok vlaams bouwmeester leo van broeck don murphy joost hovenier gunnar daan geert bekaert pep woningmarkt 2016 utrecht centraal kust daan roosegaarde actieagenda ruimtelijk ontwerp 2017-2020

1	Woontoren Front door Monadnock wint tiende Architectuurprijs Nijmegen donderdag, 9 april
2	Spoorwegverleden inspireert ontwerp woonblok Wisselspoor 10 in Utrecht woensdag, 8 april
3	Rotterdam mag woningen gaan bouwen aan de Parkhaven woensdag, 8 april
4	KOW wint met Marker Woods tender voor nieuwe wijk Eschmarkerveld woensdag, 8 april
5	SeARCH en Heutink Groep winnen tender voor woongebouw Sluisbuurt vrijdag, 10 april

Gerelateerde nieuwsberichten

Renovatie Afsluitdijk neemt zeker drie jaar langer in beslag

5 november 2020

'Marker Wadden zorgen voor nieuw leven in Markermeer'

17 februari 2020

Zoektocht naar nieuwe Vlaams Bouwmeester gestart

4 februari 2020

Daan Roosegaarde ontwerpt lichtmonument voor bevrijding Auschwitz

5 juni 2019

Versterking Afsluitdijk officieel gestart

1 april 2019

Solotentoonstelling Daan Roosegaarde in Groninger Museum

4 maart 2019

Video: Space Waste Lab

18 januari 2019

Ziegler | Branderhorst ontwerpt nederzetting Marker Wadden

31 augustus 2018

Inzendtermijn Beste Gebouw van het Jaar 2017 gestart

26 januari 2017

Bouw kende sterk jaar

26 januari 2017

Hoogste aantal nieuwbouwwoningen in vijf jaar

25 januari 2017

'Nieuwe ideeën nodig voor vrije huurmarkt'

23 januari 2017

ZUS 'kraakt' Het Nieuwe Instituut voor expositie

20 januari 2017

Zeventig meter hoge woontoren voor Den Haag

20 januari 2017

Ontwikkelaars klagen over woningaanbod

19 januari 2017

'Woningmarkt stoomt in 2017 verder op'

12 januari 2017

Recordinvesteringen in Nederlands vastgoed

10 januari 2017

2016: woningbouw kent veel ambities

23 december 2016

2016: woningbouw kent veel ambities

23 december 2016

2016: belangrijkste projecten

23 december 2016

2016: belangrijkste projecten

23 december 2016

2016: belangrijkste prijzen

23 december 2016

2016: belangrijkste prijzen

23 december 2016

Toon alles

Andere nieuwsberichten

Restauratie Atlasbeeld op dak Koninklijk Paleis Amsterdam afgerond

10 april, 3:38

Het beeld op het fronton van het paleis was in juli van zijn plek gehaald voor een uitgebreide onderhoudsbeurt in Antwerpen.

Nieuw zitgebied Lounge 2 Schiphol geïnspireerd door overgangsfase in oeuvre Mondriaan

10 april, 2:16

Op luchthaven Schiphol is de derde en laatste fase van door Beyond Space ontworpen zitgebieden opgeleverd. Net als de eerste twee fases van het project is dit gedeelte geïnspireerd door het werk van Mondriaan, maar dan uit een eerdere periode.

SeARCH en Heutink Groep winnen tender voor woongebouw Sluisbuurt

10 april, 11:15

Gebouw Radius biedt plek aan zo’n honderd appartementen, een stadskamer, een binnentuin, daktuinen en andere gemeenschappelijke ruimtes. Het gebouw wordt gerealiseerd van natuurlijke materialen als hout, stampleem en leemsteen.

Woontoren Front door Monadnock wint tiende Architectuurprijs Nijmegen

9 april, 10:00

“Front is een optimistisch icoon, gemaakt met lef, dat ambachtelijkheid en vakmanschap uitstraalt”, stelt de jury in zijn rapport.

Grote en kleine gemeenten balen van bouwregels Zuid-Holland

10 april, 4:31

Grote en kleine gemeenten in Zuid-Holland hebben hun zorgen geuit over nieuwe regels van de provincie, die volgens hen de woningbouw belemmeren.

Twijfels in Zuid-Holland over halen van doelen landelijk gebied

10 april, 12:18

De meeste partijen in de Zuid-Hollandse politiek hebben twijfels over de plannen die in zestien deelgebieden zijn gemaakt voor de aanpak van het landelijk gebied.