Bouman: er blijft genoeg mogelijk in architectuur

26 september 2012, 11:15
Volgens Ole Bouman zijn de opiniemakers in de architectuur te pessimistisch over de recente ontwikkelingen in hun vakgebied. De directeur van het NAi wijst er in een open brief aan Architectenweb op dat met de nieuwe Architectuurnota de rol van het ontwerp als maatschappelijke kracht weer voor een aantal jaren politiek gesteund wordt. Ook denkt Bouman dat het nieuwe sectorinstituut de wereldfaam van het NAi moet kunnen continueren.

Tekst Ole Bouman

Het is inmiddels een cliché geworden: de architectuur heeft het moeilijk en zoekt naar nieuwe ‘common ground’ onder de voeten. Werk neemt af, inkomens dalen, maatschappelijk respect is geen automatisch gegeven meer. Ook het favoriete zelfbeeld verandert snel. Visionair kunstenaarschap maakt plaats voor maatschappelijke verantwoordelijkheid of slaat meteen door tot commerciële dienstbaarheid. Voor velen is zelfs deze oefening in bescheidenheid niet voldoende om aan het werk te blijven. De exodus van talent lijkt onvermijdelijk.

Inmiddels zijn er serieuze opiniemakers die deze ontwikkeling als onomkeerbaar beschouwen en het vak architectuur zoals we het kennen donkere tijden voorspellen. En bij wijze van achtergrondmuziek, illustratie èn bewijsvoering bij dit drama kunnen steeds opnieuw de terugtredende overheid en de forse cultuurbezuinigingen worden opgevoerd. Bij monde van enkele goede bekenden uit de architectuurjournalstiek, gebeurt dat dan ook regelmatig.

In dit vale licht bezien was de afgelopen week heel bijzonder. De rook rond diverse architectuurinstellingen trok op en duidelijk werd wat zij de komende jaren kunnen betekenen om de hierboven beschreven ontwikkeling en perceptie tegenwicht te bieden.

Dat blijkt niet gering. Nadat eerder al duidelijk was geworden dat het Berlage Institute als onderdeel van de TU Delft behouden blijft, de BNA de vleugels uitslaat, de uitgeverijen NAi Publishers en 010 hun fondsen wisten te bundelen, de IABR, Europan en Archiprix subsidie zouden blijven ontvangen en het SfA onder de naam Fonds voor de Creatieve Industrie over een groter budget zou gaan beschikken, was het nu de beurt aan het Ministerie van I&M en het NAi om bekend te maken wat er de komende jaren voor architectuur nog mogelijk is.

Weinig bevlogen
Het ministerie publiceerde de Actieagenda Architectuur en Ruimtelijk Ontwerp. Toegegeven, het is een weinig bevlogen document dat in weinig herinnert aan het zelfbewustzijn waarmee de rijksoverheid in de jaren ’90 de architectuur tot speerpunt van maatschappelijke vernieuwing benoemde en daarmee internationaal furore maakte. (Overigens toen al als een miljoenencompensatie voor een miljardenterugtrekking uit de eigen bouwpraktijk.)

Hoewel het ambitieniveau met architectuur maatschappelijk iets te bereiken onverminderd hoog blijft, is het zelfvertrouwen daar als rijksoverheid het verschil in te kunnen maken laag. Daarmee ademt deze agenda de geest van het vertrekkende kabinet.

Maar wie de ontmanteling en zelfrelativering van deze overheid op het gebied van ruimtelijke ordening de afgelopen jaren een beetje heeft gevolgd, moet al snel toegeven dat het een klein wonder is dat er überhaupt een nieuwe nota ligt waarin de rol van het ontwerp als maatschappelijke kracht weer voor een aantal jaar politiek gesteund wordt. Het kader, hoe breekbaar ook, is er nog. Je kunt de overheid er dus nog altijd op aanspreken. Maar dat niet alleen: het zal er nu om gaan dit kader de komende jaren ook uitmuntend te benutten.

Goed nieuws
Wat het NAi betreft was er ronduit goed nieuws te melden. Nadat in juli het nieuwe beleidsplan Creativiteit als Noodzaak het licht had gezien en de Raad voor Cultuur een positief advies had afgegeven, volgde ter gelegenheid van Prinsjesdag de beschikking waarin voor de komende vier jaar 33 miljoen euro werd toegezegd.

Zeker, niet voor het NAi alleen. Het betreft de fusieorganisatie waarin NAi, Premsela en Virtueel Platform per 1 januari zullen opgaan, en die door de nieuwe directeur Guus Beumer geleid zal worden. Per discipline betekent dit een forse teruggang in de middelen. Een teruggang die door de bank genomen groter is dan in menig andere sector. Maar iedereen kan zien dat hier toch -met steun van de Nederlandse bevolking- iets groots wordt voortgezet.

Het is ook een budget waarmee de wereldfaam van het NAi gecontinueerd moet kunnen worden. Ik durf zelfs te stellen dat door de wisselwerking van architectuur met design en nieuwe media er een instituut mogelijk wordt waarmee nieuwe successen kunnen worden behaald in het bevorderen van de publieke waardering voor het omgevingsontwerp.

Halbe Zijlstra wilde een instituut voor creatieve industrie, waarin de creativiteit het werk (en het geld) meer opzoekt. Maar met deze investering kan een plek ontstaan die zo inspirerend is dat het werk juist de creativiteit volgt naar nieuwe horizonten. Een plek waar het werk uit de ontwerpcreativiteit ontstaat. Hier kunnen verbeeldingskracht, inventiviteit, respect voor kwaliteit en maatschappelijke gedrevenheid dwars door de disciplines heen gevierd en toegepast worden. Een nieuw Bauhaus, bij wijze van spreken. Alleen een onbehandelbare cynicus kan de start van zo’n instituut als een ramp beschouwen.

Deze week is het beleidsplan voor het sectorinstituut voor architectuur, vormgeving en e-cultuur gepresenteerd op de website van het NAi. Discussiëren naar aanleiding van dit artikel kan onder meer in de Architectenweb-groep op LinkedIn. Ook onder dit bericht kunt u een reactie plaatsen en/of meediscussiëren.

Trefwoorden

ole bouman nederlands architectuurinstituut architectuurnota actieagenda architectuur en ruimtelijk ontwerp 2013-2016 cultuurbezuinigingen

Gerelateerde nieuwsberichten

Andere nieuwsberichten

LAOS landscape urbanism opent tweede vestiging in Utrecht
Vandaag, 15:11

Bouw grootschalige ontwikkeling naast AFAS Live gaat van start
Vandaag, 14:51

Stichting Hoogbouw zoekt inspirerende voorbeelden van sociale kwaliteit in hoogbouw
Vandaag, 12:18

Constructie en structuur bedrijfspand vormen basis voor nieuw gezondheidscentrum
Vandaag, 10:39

Inschrijving Tilburg Architectuurprijs 2026 geopend
Vandaag, 13:46

ING: bouwsector in EU groeit komende jaren weer, ook in Nederland
Vandaag, 11:22

Amsterdam wil bijdragen aan herbouw Vondelkerk
Gisteren, 17:05

Fonds en meer ondersteuning voor collectieve wooninitiatieven
Gisteren, 13:11

Limburg wil miljoenenfonds voor groene investeringen inkrimpen
Gisteren, 09:32

Subsidie voor extra woonlagen en splitsing in Gelderland
15 januari, 12:43
Ga naar het nieuws-archief
ATAG Nederland
KUBUS | Specialist in Archicad
SAPA
Reynaers Aluminium Nederland
Jansen
SAB-profiel bv
Aliplast Aluminium Systems
Kingspan Light & Air
Hagemeister GmbH & Co. KG
ALUCOBOND®
Caparol
Tarkett BV
Kawneer
Grohe Nederland B.V.
Malaysian Timber Council
OCS | Office Cabling Systems
Swisspearl Nederland
Forster Nederland N.V.
VELUX Commercial Benelux B.V.
Sempergreen
Houthandel van Dam
Aluprof Nederland BV
QbiQ Wall Systems
Forbo Flooring
Schüco Nederland
Cedral
Sto Isoned bv
Triflex bv
Gorter Luiken BV
wienerberger
DUCO Ventilation & Sun Control
BEWI IsoBouw
ROCKWOOL B.V.
Mview+
Rockfon (ROCKWOOL B.V.)
Gira Nederland B.V.
Kingspan Geïsoleerde Panelen
GEZE Benelux B.V.
Renson
Metaglas Groep
ABB | Busch-Jaeger
Jung | Hateha B.V.
Knauf B.V.
Saint-Gobain Glass Benelux
Faay Vianen B.V.
objectflor
Boon Edam Nederland B.V.
Hunter Douglas Architectural
VOLA Nederland BV
Forbo Eurocol Nederland B.V.
EQUITONE gevelpanelen
Holonite B.V.
AXOR + hansgrohe
Tata Steel Colorcoat®
Ontwerpers
Lidmaatschappen
Nieuwsbrieven
Leveranciers
Lidmaatschappen
Adverteren

Architectenweb
Over ons
Contact

© 2002 - 2026 Architectenweb BV / Voorwaarden / Privacy / Disclaimer / Sitemap
Annuleren
OK
Sluiten
Doorgaan
Inloggen
Maak een gratis persoonlijk account aan