Bart Zantman.
Treehouses in Liyang, China. een recent project van AchterboschZantman architecten
Bart Zantman.
Treehouses in Liyang, China. een recent project van AchterboschZantman architecten

Bart Zantman: ‘Samenwerking heeft zijn waarde bewezen’

25 augustus 2016, 1:02
De redactie van Architectenweb werd de afgelopen maanden werkelijk overstelpt met persberichten over bouwstarts en nieuwe projecten. Dat riep vanzelfsprekend de vraag op: is de crisis na zeven jaar plotseling voorbij? In deze zomerserie leggen we de vraag voor aan architecten. Deel 4: Bart Zantman (AchterboschZantman architecten / GEAR coöperatie). “We werken nu aan opgaven waar we voorheen niet voor in aanmerking kwamen.”

Tekst Ronnie Weessies

Eerder in deze zomerserie vroegen we Wim Heuts hoe de situatie voor architecten in het zuiden van het land is. Kun jij vertellen hoe het in het noorden gaat?

Tijdens de crisis zag je veel bureaus inkrimpen of verdwijnen. Verder kwamen er meer eenpitters bij. Dat is natuurlijk niet anders dan in de rest van het land. De vraag in de woning- en kantorenbouw verdween; woningcorporaties klopten niet meer aan en particulieren stelden hun aan- of nieuwbouw uit. Toch zien wij het momenteel wel weer aantrekken.

Ons bureau werkt vooral in Leeuwarden, die stad is wel actief gebleven. De uitbreiding ten zuiden van de stad, Zuidlanden genaamd, gaat heel goed. Die in het oosten (Blitsaerd) liep minder, dat kwam vooral vanwege de te grote kavels op de verkeerde plek, maar nu de plannen zijn bijgesteld gaat het ook daar een stuk beter. Krimp vindt ontegenzeglijk plaats in de noordelijke provincies, maar wij merken er in de dagelijkse praktijk niet veel van. Nog niet, tenminste. We werken veel aan particuliere opgaven, zoals villa’s. Mensen die altijd zo’n huis wilden laten bouwen, doen dat nu weer. En natuurlijk zijn de kavels hier in Friesland een stuk goedkoper dan in de Randstad.

Welke lessen heeft AchterboschZantman architecten uit de crisis getrokken?

Je moet verder kijken dan Friesland of Nederland en meer proactief zijn in een proces. Wij zijn nu ook in China bezig. Dat is gekomen door te netwerken en soms door toevalligheden, maar vooral omdat we er meer voor open staan dan voor de crisis. Ook denk ik dat een architect meer productmatig mag denken, niet alles hoeft louter uit originelen te bestaan.

Natuurlijk dien je een ontwerp passend te maken bij de context en opgave, maar je kunt bijvoorbeeld een drijvende woning ook als product uitrollen, waarom niet? Ten slotte staan we veel meer open voor samenwerking met verschillende andere partijen. Als architect moet je de focus blijven houden op de kwaliteit, maar je fungeert op deze manier meer als spin in het web.

In 2012 hebben jullie met TWA Architecten, Borren Staalenhoef Architecten en Jelle de Jong architekten het ontwerperscollectief GEAR opgericht. Waarom was dat?

Hans (Achterbosch) en ik constateerden dat ons bureau bij grote en complexe opgaven in de omgeving de kans niet kregen om mee te doen. Dat is het bekende verhaal met Europese aanbestedingen; je komt er niet tussen, vanwege aspecten als omzeteisen en referenties. Daarom zijn we bij onszelf en anderen te rade gegaan hoe we wél voor dat soort opdrachten in aanmerking kunnen komen.

De politici die we erover spraken legden de vraag terug, naar de beroemde woorden van Kennedy: vraag je niet af wat wij voor jou kunnen doen, maar wat jij voor de stad zou kunnen doen. Toen hebben we bedacht dat we onze kracht zouden kunnen vergroten als we samen gaan werken met andere bureaus. Misschien kunnen we dan wel de juiste referenties overleggen en aan de omzeteisen voldoen. Bij de houten brug in Sneek hadden we al de samenwerking gezocht met architectenbureau Onix. Die samenwerking is erg prettig verlopen en het heeft een unieke brug opgeleverd, terwijl we daarvoor nooit een brug hadden ontworpen.

We zijn in Friesland gaan kijken naar bureaus van ongeveer onze grootte, die bovendien bij ons passen of aanvullend kunnen zijn op wat wij doen. Eerst hebben we gesproken met TWA Architecten. Zij waren meteen enthousiast en zagen dezelfde kansen als wij. Daarna kwamen al snel de andere twee erbij, met ieder hun eigen karakter en specialisatie, en dat leverde een mooi palet van bureaus op. De inkt van de samenwerkingsovereenkomst was nog niet droog, toen er ineens een uitvraag voor de Watercampus in Leeuwarden lag.

Een deel van de architecten was meteen enthousiast, anderen twijfelden nog, maar we hebben uiteindelijk toch meegedaan. We sprokkelden referenties bij elkaar, schreven de architect in die over de juiste papieren beschikte en zo kwamen we door de voorselectie. Uiteindelijk wonnen we zelfs, terwijl we concurrentie hadden van grote internationaal opererende bureaus. Dat was natuurlijk geweldig, een eerste klap die meteen raak is.

Hebben jullie met vier bureaus aan die opdracht gewerkt?

Nee, zoiets doen we twee-aan-twee. In het geval van de Watercampus leidden Doeke van Wieren (TWA) en ik het project. We merkten al tijdens het brainstormen dat twee vertegenwoordigers van elk bureau aan tafel wat te veel was. Met acht architecten bij elkaar kan het soms lastig worden, vooral in de communicatie naar de opdrachtgever.

Daarom besloten we efficiënter te werken en per opgave te bekijken: bij wie past het project het beste, via welke architect is de opdracht binnengekomen en met wie werkt de opdrachtgever het liefst samen? Deze werkwijze heeft zijn waarde bewezen; iedereen was tevreden over de Watercampus, later hebben we de Elfstedenhal in Leeuwarden gewonnen en er komt nog meer aan waar ik op dit moment niets over kan vertellen.

Is GEAR van structurele aard of zagen jullie het ook als een middel om de crisis te overbruggen?

De crisis is niet de enige aanleiding geweest voor de oprichting van GEAR. De eerlijkheid gebied wel te zeggen dat, als we in een luxe positie hadden verkeerd met veel ambitieuze projecten, we wellicht niet op het idee waren gekomen. Maar het is vooral opgericht vanuit de ambitie die ik eerder omschreef. En zolang het loopt, gaan we er mee door.

Als team hebben we een surplus aan kennis en kunde waarin we van grote meerwaarde zijn voor diverse vraagstukken op verschillende niveaus. We hebben alle ons eigen bureau en met GEAR kunnen we werken aan opdrachten waar we voorheen geen ervaring mee hadden, zoals de Watercampus. Dat is een technisch zeer hoogstaand gebouw, BREEAM Excellent-geclassificeerd en voor de stad Leeuwarden ook nog eens een heel belangrijk project. Niemand van ons had eerder aan een soortgelijk project gewerkt.

Daarnaast leren we als bureaus van elkaar. De een heeft meer ervaring op technisch vlak, de ander ‘BIMt’ al langer, enzovoorts. Zo lang het werkt en iedereen content is met GEAR, hoeft er na de crisis geen einde te komen aan de samenwerking.

Andere nieuwsberichten

Minimalistische villa met een dak van turf
Gisteren, 16:42
The Student Hotel Maastricht opent in Eiffelgebouw
Gisteren, 14:19
Universiteit Bergen opent faculteitsgebouw van Snøhetta
Gisteren, 11:46
Plan ‘AMC Health Park’ wint prijsvraag entree AMC Amsterdam
13 oktober, 6:12

Laatste snelwegrotonde van het land verdwijnt
13 oktober, 3:51
Nederlandse tentoonstellings-ontwerper aan de slag in Hermitage Sint-Petersburg
13 oktober, 1:42
Utrecht draait aardgaskraan geleidelijk dicht
12 oktober, 2:06
'Te weinig huizen om aan vraag te voldoen'
12 oktober, 1:56
Reacties op het regeerakkoord
11 oktober, 12:13
Nieuwe kabinet presenteert regeerakkoord
11 oktober, 11:30
AGROB BUCHTAL GmbH
Reynaers B.V.
ODS Jansen
Hagemeister GmbH & Co. KG
ALUCOBOND
SLV Nederland
Caparol
Tarkett Nederland
TRILUX - Simplify Your Light
Kawneer (voorheen Alcoa)
Verosol Nederland B.V.
Sedus Stoll B.V.
Gispen
Q-railing
Pittsburgh Corning Nederland B.V. (FOAMGLAS)
Forster
Performance in Lighting
Sempergreen
Cladding Point B.V.
EeStairs | trappen en balustrades
Arpa Nederland BV
Aluprof Nederland
Intal BV
Forbo Flooring
AGC Glass Nederland B.V.
KONE Liften en Roltrappen, Gevelliftinstallaties en Deursystemen
Sto Isoned bv
Triflex BV
OJMAR, S.A.
Foreco Dalfsen
Wienerberger B.V.
Ruys Vloeren B.V.
Duco Ventilation & Sun Control
ROCKWOOL B.V.
Häfele Nederland
ROCKFON / ROCKWOOL B.V.
Baars & Bloemhoff
Trespa International BV
Gira Giersiepen GmbH & Co. KG
ROCKPANEL Group
Renson
Metaglas B.V.
Hi-Con | Bruil prefab
MOSO International BV
VELUX Nederland B.V.
Jung | Hateha B.V.
Van Besouw Tapijt
Grijsen Park & Straatdesign
Sika Nederland B.V.
ASSA ABLOY Entrance Systems
Kingspan Unidek B.V.
Saint-Gobain Glass Nederland
Faay Vianen B.V.
Boon Edam Nederland B.V.
Optigroen Dak-en Gevelbegroeiing
Derako International B.V.
Desso BV
Tektoniek
Bolon - Brandt Design Flooring
Holonite B.V.
Bolidt Kunststoftoepassing B.V.
Gerflor Benelux
OWA Benelux BV
Tata Steel IJmuiden BV
Annuleren
OK
Sluiten
Doorgaan
Inloggen
Maak een gratis persoonlijk account aan