Abonneer je nu op onze nieuwsbrieven!

Abonneren

Nee, bedankt

Ja, denk met me mee rond de
materialisering van mijn project

OPERA: ‘Iedere afdeling zijn eigen illustrator’

12 november 2013, 14:24

“Het leven in het Emma Kinderziekenhuis is een voortzetting van het dagelijkse leven”, zeggen Martijn Elzinga en Jo Pike van OPERA Amsterdam. Het interieurontwerp voor het EKZ was bij de start in 2008 het eerste zorgproject van het multidisciplinaire interieurbureau. De ervaring met het ontwerpen voor musea en tentoonstellingen was volgens OPERA aanleiding voor het AMC om het bureau bij de grootscheepse renovatie van het EKZ te betrekken.

Tekst Naomi Cheung San

Een ver doorgevoerde integraliteit en rijke illustraties kenmerken de metamorfose van het Emma Kinderziekenhuis (EKZ). Op de bovenetage van het Academisch Medisch Centrum in Amsterdam beslaat het EKZ ongeveer elfduizend vierkante meter. Kinderen tussen de nul en achttien jaar worden er behandeld onder verschillende specialismen. Bureau OD205 architectuur uit Delft maakte de bouwkundige opzet. OPERA creëerde een verdiepende interieurlaag die betekenis kon geven aan de visie van het EKZ.

Museale aspecten in het kinderziekenhuis
“Tachtig procent van onze opdrachten bestaat uit ontwerpen voor musea”, zegt Jo Pike, directeur van OPERA. “We zijn een multidisciplinair bureau met zowel architecten, ontwerpers als grafisch ontwerpers.” Projectarchitect Martijn Elzinga: “Onze ruime ervaring met totaalconcepten in de museale wereld, was deels een reden voor het EKZ om ons te selecteren voor het interieurontwerp.”

Toenmalig EKZ-directeur Hugo Heymans wilde met de renovatie de zorg structureel verbeteren. Volgens OPERA begrijpt de ziekenhuisorganisatie dat het interieurontwerp niet gaat over het toevoegen van wat leuke tekeningen en kleurtjes, maar een wezenlijk onderdeel van de behandeling vormt. Een gebalanceerd gebruik van prikkelingen in het ontwerp draagt daartoe bij.

Categoriseren
In het EKZ zijn de kinderen opgedeeld in drie leeftijdscategorieën: zuigelingen, grote kinderen en tieners. Ook de verschillende medische specialismen; oncologie, intensive care en highcare bevinden zich op aparte afdelingen. Daarnaast zijn er twee stafafdelingen en is er een afdeling algemene voorzieningen. Het gehele EKZ is door OD205 opgezet met het idee van een stad met verschillende wijken die grenzen aan een hoofdas.

Omdat het belangrijk is dat een kind niet stilstaat in zijn ontwikkeling en deel blijft uitmaken van de maatschappij is de referentie naar de stad in het interieur doorgezet. Volgens OPERA draagt ontwerp uit dat het leven in het ziekenhuis gewoon doorgaat. “De patiëntenkamers vormen een huis waarin een kind zich kan terugtrekken en zich kan afsluiten van prikkels van buitenaf.” Wanneer de kinderen dat willen kunnen ze ‘de stad in’. “De afdelingen zijn wijken en de hoofdas is een prikkelrijke hoofdstraat waar kinderen hun ouders en vriendjes ontmoeten op speelpleinen, in het tienercafé en de lounges.”

Integrale benadering van thema’s
Iedere ‘wijk’ is door OPERA gekoppeld aan een eigen thema waarbinnen bewegwijzering, kleurenpalet, materiaal, licht en illustraties integraal zijn benaderd. Elk aspect draagt bij aan de eigen herkenbare identiteit van de afdeling. De thema’s zijn gekoppeld aan het type afdeling: zuigeling is ‘hortus’, wat volgens OPERA gaat over groei en iets zachts en fijngevoeligs heeft. Oncologie is ‘fauna’, ‘sport en spel’ hoort bij tieners, en grote kinderen zijn gekoppeld aan ‘transport.’ Bij ieder thema heeft het bureau een herkenbaar icoon ontworpen, dat weer terugkomt in de bewegwijzering en illustraties van het EKZ.

Aan elk thema heeft OPERA een bepaalde sfeer toegekend, en een eigen illustrator. “Bij de afdeling zuigelingen maakte een illustrator bijvoorbeeld heel verfijnde, frivole wandtekeningen”, omschrijft Elzinga. Voor iedere afdeling heeft OPERA een eigen kleurenpalet samengesteld dat de illustratoren als leidraad gebruikten. “De paletten zijn opgebouwd uit twee basiskleuren en een jokerkleur gekoppeld aan het thema. Zo draagt bij aan de eigenheid en dus herkenbaarheid van een afdeling.”

Door de illustraties veelal op transparante wanden te plaatsen ontstaat er vaak een grappig, goed doordachte gelaagdheid. “Zo staat een poppetje met een paraplu plotseling in de regen als er een schuifdeur opengaat”, zegt Elzinga.

Rijkdom en empathie in illustraties
“De illustraties spreken mensen denk ik niet alleen aan omdat ze mooi zijn, maar ook omdat ze kloppen in het geheel. Het is niet zo maar een behangetje”, aldus Pike. “Op sommige plekken, zoals bij de intensive care, moeten we bijvoorbeeld heel voorzichtig omgaan met de humor en vrolijkheid van het ontwerp. Het is niet de bedoeling om het leed van mensen te relativeren.”

Op andere plekken komt de integraliteit juist weer naar voren in de bewegwijzering, geeft OPERA aan. “Door een vloerkleur door te trekken tot net iets buiten de kamer en daarin het kamernummer te verwerken, doet het aan als een soort welkomstmat met huisnummer. Dit versterkt weer het thuisgevoel.”

Momenteel wordt gewerkt aan fase vier van de grote metamorfose die totaal vijf fases beslaat. Volgens planning wordt de renovatie begin 2015 opgeleverd.

Trefwoorden

interieur zorg illustratie opera amsterdam tekening naomi cheung san emma kinderziekenhuis ekz

1	Renovatie station Leeuwarden door Movares afgerond woensdag, 20 mei
2	Utrechtse flats gerenoveerd volgens 'chassis-carrosseriemethode' donderdag, 21 mei
3	Bouw gestart van Sluisbuurt 1b ontworpen door Powerhouse Company en Beyond Space donderdag, 21 mei
4	Acht lessen rond samenwerken op kantoor donderdag, 21 mei
5	Interdisciplinair team met OMA en OKRA presenteert visie op evolutie van Rome woensdag, 20 mei

Gerelateerde nieuwsberichten

Terugblik op 10 interviews over patiëntenzorg

15 november 2013

CEANconsulting: ‘Zorginnovatie is een verplichting’

8 november 2013

Mecanoo en ZMC testen ontwerp schaal 1:1

4 november 2013

Oogziekenhuis: "Hier kent iedereen de interieurarchitect"

28 oktober 2013

Historie Dordt zorgt voor oriëntatie en afleiding in ziekenhuis

18 oktober 2013

Hoofd master interieur: “Zorg kans voor interieurarchitect”

11 oktober 2013

a/d amstel: “Omgang met ziekenhuisorganisaties bepalend”

4 oktober 2013

Opdrachtgever St. Antonius: “Niet opnieuw wiel uitvinden”

27 september 2013

Kopvol: ‘Ontwerp vanuit prototype kamers’

19 september 2013

Toon alles

Andere nieuwsberichten

Studio Modijefsky benut potentieel van monumentaal pand aan de Rijn

Vandaag, 13:43

Het ontwerp voor Huis Willeminalaan betreft diverse, riante ruimtes en functies die aansluiten bij de klassiek stijl van het hoofdgebouw, alsmede bij een aantal aanbouwen.

Eileen Stornebrink en Willie Vogel winnaars van de Jonge Maaskantprijs 2026

Vandaag, 11:00

Het door hen opgerichte Studio Inscape is een op samenwerking gericht bureau voor architectuur en landschap dat met een ecologische denkwijze werkt aan onderzoek, ontwerp en dialoog.

Het Scholenatelier aan de slag met kindcentrum Tanthof-West in Delft

Vandaag, 10:49

De gemeente Delft heeft drie consortia geselecteerd voor het ontwerp en de realisatie van meerdere kindcentra voor de komende tien tot vijftien jaar. Als eerste mag consortium Het Scholenatelier aan de slag met het Kindcentrum Tanthof-West.=

Stuur nu jullie project in voor de prijs voor Schoolgebouw van het Jaar 2026

Vandaag, 08:30

Hebben jullie een schoolgebouw in Nederland ontworpen dat in de periode van 1 september 2025 tot en met 31 augustus 2026 opgeleverd of voltooid is? Stuur dat dan nu in voor de Architectenweb Awards 2026! Deadline is 19 juni 2026.

Oprichter en directeur Marjan Minnesma van Urgenda overleden

Vandaag, 14:29

Bekend is de rechtszaak die Urgenda won van de Staat over het verminderen van de uitstoot van broeikasgassen.

Gemeenten en provincies: meer geld nodig voor infrastructuur

Vandaag, 12:03

De Vereniging van Nederlandse Gemeenten en het Interprovinciaal Overleg waarschuwen voor een ‘bereikbaarheidsinfarct’ in Nederland.

Amsterdam wil woningbezitters weren uit sociale huurwoning

22 mei, 12:23

Het stadsbestuur wil daarmee duidelijk maken dat het onwenselijk is dat huizenbezitters sociale huurwoningen bezet houden.

Mogelijk minder ruimte nodig voor uitbreidingsplannen Moerdijk

22 mei, 9:47

Het dorp Moerdijk zou in dat geval kunnen blijven bestaan, aldus de gemeente.

Museum Rotterdam ontvangt sleutels van Citykerk Het Steiger

21 mei, 3:01

Citykerk Het Steiger, een wederopbouwmonument in de Rotterdamse binnenstad, ondergaat in de komende jaren een transformatie naar onderkomen voor Museum Rotterdam, alsook naar woon- en kantoorruimte.