De Koöperatieve Architekten Werkplaats (KAW) in 1979

KAW (directie) in 2026

KAW jubilieumproject, Plein 1953 Pendrecht, Rotterdam, huidige situatie

Referentieproject 'sociaal en energieneutraal', Gestelse Buurt, Den Bosch, KAW

Referentieproject 'renovatie en verdichting', Blokken F, Amsterdam, KAW

Referentieproject 'klimaatadaptieve renovatie', De Kuil, Bergen op Zoom, KAW

KAW viert jubileum met investering in concrete projecten

22 april, 9:00

Het bureau KAW viert zijn 50-jarig bestaan en viert dat met een investering in nieuwe, betaalbare woningen binnen bestaand vastgoed. De keuze om het jubileum luister bij te zetten met drie concrete projecten karakteriseert de insteek en werkwijze van het bureau bij uitstek.

De aanpak van de drie projecten vormt, volgens KAW, ook een overduidelijke verwijzing naar de oorsprong van het bureau. Het bureau werd een halve eeuw terug immers als de Koöperatieve Architekten Werkplaats (KAW) opgericht door een groep architecten die zich sterk om het realiseren van betaalbare woonruimte bekommerde. Het idealistische bureau kwam in 1976 nadrukkelijk voort uit de toenmalige krakersbeweging.

Het jubileum markeert, onbedoeld, in zekere zin ook de hardnekkigheid van de initiële problematiek. Hoewel binnen een andere context, is de beschikbaarheid van betaalbare woonruimte anno 2026 immers onverminderd een hardnekkig probleem.

Ruimte zat
KAW toont zich al langer en met vasthoudende inzet een voorvechter van het beter en slimmer gebruiken van de bestaande woningvoorraad. Het bureau is er namelijk van overtuigd dat de bestaande woningvoorraad veel meer ruimte biedt voor huishoudens met een bescheiden budget dan vaak wordt aangenomen. Het onderzoek 'Ruimte zat in de stad' dat het bureau in 2020 publiceerde is een goede illustratie van die overtuiging en voorgestelde aanpak van het bureau. Terwijl 'woningnood' toeneemt, gebruiken steeds minder mensen de woningen die er al zijn. Uitbreiding van de stad maakt dat probleem alleen maar groter. De sleutel is juist de focus op bestaande woningen in bestaande buurten', zo stelt het bureau in de inleiding daarvan.

Ondanks de inzet van KAW, alsmede de aangehaalde inzichten van, bijvoorbeeld, het College van Rijksadviseurs (CRA) en het Platform Woonopgave stelt het bureau vast dat het overheidsbeleid voor deze opgave nog steeds ontoereikend is. Een van de gevolgen van die ontbrekende focus en overtuiging is, volgens KAW, het tekortschieten van middelen om te kunnen aantonen dat 'stadsinbreiding echt werkt en heel veel voordelen heeft'.

Uitdagende realiteit
KAW heeft die voor zich wat frustrerende, maar ook onverminderd uitdagende realiteit aangegrepen als idealistisch jubileumthema. In plaats van een groot bedrijfsfeest of glossy publicatie besloot het te investeren in tastbare voorbeelden. Binnen het eigen netwerk van klanten werd een oproep gedaan om beschikbare, thematisch relevante projecten in te dienen waar het bureau in het kader van het jubileumjaar aan kon (verder) werken. De oproep leidde tot een selectie van drie projecten van bestaande klanten met een bepaald thema.

Dat zijn, respectievelijk, 'woningsplitsing in bestaand corporatiebezit' (regio Den Bosch en Oss), 'tijdelijke leegstand biobased bewoonbaar' (Vinkenstraat, Groningen) en 'herbestemmen voor woningbouw' (Plein 1953 Pendrecht, Rotterdam). In Den Bosch en Oss worden extra woningen gecreëerd door samen met bewoners een aanpak voor woningsplitsing te ontwikkelen. In Groningen wordt de renovatie van portieketagewoningen als koppelkans benut. Dit door biobased en energienet-bewust te renoveren en met slimme woningaanpassingen ruimte te maken voor extra huishoudens. In Rotterdam wordt een bestaand gebouw herbestemd door functies te herverdelen zodat ruimte ontstaat voor compacte woningen voor mensen die moeilijk woonruimte kunnen vinden.

Taai karakter
Alle drie vestigingen (teams) in Groningen, Rotterdam en Eindhoven zullen elk een project oppakken. Het zijn voor KAW nieuwe projecten die stuk voor stuk een relatief ingewikkeld of taai karakter hebben. Reimar von Meding, algemeen directeur, geeft aan dat KAW zich bij deze projecten zal inzetten om binnen een jaar, samen met de betreffende partners, een resultaat op te leveren. Bij voorkeur zal dat resultaat bestaan uit gerealiseerde, betaalbare woningen in bestaand vastgoed. Het bureau stelt daarmee dus werk aan de verschillende eigenaren beschikbaar. KAW wil zo laten zien hoe ongebruikt vastgoed geactiveerd kan worden, hoe bestaande panden weer bruikbaar gemaakt worden en hoe overmaat in woningen door splitsing toegankelijk kan worden. Von Meding geeft, te midden van deze voornemens, aan dat elk van de projecten ook een bepaalde faalkans heeft.

Het gaat KAW dan ook niet alleen om het opveren alleen, maar ook en vooral om het motiveren van andere partijen door deze projecten op te pakken. De overtuiging en theorie die KAW zelf motiveert wordt omgezet in concrete actie.

Echte woningen
KAW bedrukt verder dat de projecten geen prototypes of modellen zijn, maar echte woningen voor echte huishoudens. KAW wil zo andermaal laten zien hoe bestaande gebouwen kunnen worden aangepast aan veranderende woonbehoeften, hoe betaalbaarheid en verduurzaming samen kunnen gaan en hoe de bestaande stad ruimte biedt voor nieuwe woonvormen en hoe betaalbaarheid en verduurzaming samen kunnen gaan met andere belangrijke maatschappelijke thema’s zoals klimaatadaptatie, veiligheid, sociale cohesie, biodiversiteit en zorg.

Opschaalbaar
Met de drie jubileuminitiatieven hoopt KAW stadsverdichting, woningsplitsing en herbestemming nog concreter te kunnen maken. Tegelijkertijd zegt het bureau gedurende de looptijd van de drie projecten bewijs te willen verzamelen en te onderzoeken wat wel en niet. Dit alles in de overtuiging dat een opschaalbare werkwijze binnen handbereik is.

KAW wil de opgedane ervaring en kennis ook breed gaan delen 'waardoor ook andere partijen er hun voordeel mee kunnen doen'. Het bureau zegt in het verloop van haar jubileumjaar met updates te zullen komen over de voortgang van de drie projecten.

Meer informatie is beschikbaar over de jubileumprojecten en het verhaal van 50 jaar KAW

Trefwoorden

den bosch groningen koöperatieve architekten werkplaats kaw stadsinbreiding bestaande woningvoorraad jubileum betaalbare woningen bestaand vastgoed oss rotterdam

1	‘Shift Embassy lijkt sterk op gefaald Mars One-project’ woensdag, 23 september
2	Bouw Spaarnepoort in Haarlem van start woensdag, 23 september
3	1828 Gouda biedt compacte woningen en collectieve voorzieningen voor jonge bewoners woensdag, 23 september
4	MoederscheimMoonen moderniseert en breidt jaren 70-bungalow uit woensdag, 23 september
5	We wonen te goedkoop dinsdag, 22 september

Gerelateerde nieuwsberichten

KAW wint tender met duurzame renovatie Haagse portiekwoningen

7 januari

KAW: ook binnen dorpen is genoeg ruimte voor nieuwe woningen

11 juni 2025

KAW en BuurtBoost starten samenwerking voor snelle buurtverbetering

28 november 2024

KAW ontwerpt stadsblok met school en betaalbare appartementen

30 januari 2024

Sociale huurwoningen in De Kuil krijgen groendak en mosgevelpanelen

17 januari 2024

Zeven lessen rond het ontwerp van sociale woningbouw

2 oktober 2023

KAW ontwerpt voor meerdere projecten in kader Groninger Zorgakkoord

6 september 2023

KAW wint tender in Crooswijk met houtbouwconcept

18 juli 2023

Rotterdam wil bijna 500 nieuwe woningen in Zevenkamp

16 juni

Toon alles

Gerelateerde podcasts

Gesprek met Reimar von Meding over de ruimte binnen onze steden voor honderdduizenden nieuwe woningen

29 oktober 2021

Andere nieuwsberichten

West Architecten verenigt verleden en heden in Rotterdams herenhuis

25 september, 4:20

In Rotterdam is naar ontwerp van West Architecten een herenhuis uit 1911 verbouwd en uitgebreid. De uitbouw met leefkeuken verbindt de verschillende woonlagen met elkaar en vergroot de relatie tussen woning en tuin.

MAPL. ontwerpt openbare ruimte van City West Nieuwegein

25 september, 2:40

Het ontwerp maakt deel uit van de bredere gebiedsontwikkeling City Nieuwegein.

HDO Groep: optoppen is geen technisch, maar bestuurlijk vraagstuk

25 september, 1:39

Optoppen is niet zozeer een technisch probleem, als wel een bestuurlijk vraagstuk. Dat stelt industrieel houtbouwer HDO Groep, dat op woensdag 7 oktober het woord krijgt tijdens een rondetafelgesprek over woningbouw in de Tweede Kamer.

Rijnboutt aan de slag met herontwikkeling oostzijde Krophollerensemble Waalwijk

25 september, 11:25

De oostvleugel van het rijksmonumentale ensemble van Alexander Kropholler uit 1929 wordt uitgebreid en herbestemd met horeca, zorg, sport, een boetiekhotel en woningen. Rijnboutt is verantwoordelijk voor het ontwerp.

Kabinet bepaalt met scores welke infra-projecten doorgaan

25 september, 5:14

Vincent Karremans (Infrastructuur, VVD) hoopt zijn keuzes daarmee te ‘objectiveren’, zei hij vrijdag na de ministerraad.

Schiphol zoekt bouwpartners voor miljardenvernieuwing luchthaven

25 september, 12:17

De komende tien jaar steekt Schiphol miljarden in vernieuwing.

Staatssecretaris: flexibele stroom moet het nieuwe normaal worden

25 september, 9:36

“Het netwerk kan heel veel aan, maar we benutten het verkeerd met zijn allen”, zegt Jo-Annes de Bat.

BNA meldt akkoord over nieuwe cao voor architectenbureaus

24 september, 12:30

De BNA heeft overeenstemming bereikt met vakbonden FNV, CNV en De Unie over een nieuwe cao voor architectenbureaus met een looptijd van twee jaar.

Canadees bedrijf staakt overnamepoging Arcadis en trekt bod in

24 september, 10:19

WSP had langere tijd interesse in Arcadis, maar die onderneming sloeg tot twee keer toe biedingen af.

Karremans trekt beroep in tegen bouw nieuw dorp in Zuidplaspolder

23 september, 4:42

Minister Vincent Karremans van Infrastructuur en Waterstaat verzet zich niet langer tegen de bouw van een dorp met 8000 woningen in de Zuidplaspolder.

Ga naar het nieuws-archief