Abonneer je nu op onze nieuwsbrieven!

Abonneren

Nee, bedankt

Ja, denk met me mee rond de
materialisering van mijn project

J. Galman, Brug over het IJ, 1857

W. Kromhout, Vredespaleis ’s-Gravenhage, 1906

J.H. van den Broek en J.B. Bakema, Pampusplan, uitbreiding voor Amsterdam in het oostelijk deel van het IJ, 1964-1965

Heruitgave boek 'Nooit gebouwd Nederland' door Cees Nooteboom

2 december 2024, 15:43

Bij uitgeverij Koppernik is een heruitgave van Nooit gebouwd Nederland verschenen. In het boek schrijft de bekende auteur Cees Nooteboom aan de hand van niet-gerealiseerde ontwerpen een geschiedenis van de Nederlandse architectuur van 1850 tot 2000. In de publicatie behandelt hij in woord en beeld architectonisch werk dat nooit verder is gekomen dan de tekentafel.

Amsterdam werd eind negentiende eeuw afgesloten van het water door een ‘blinde muur’, het door Pierre Cuypers ontworpen centraal station. Hoe het ook had gekund, al was het maar in een droom, is volgens Cees Nooteboom te zien aan het ontwerp van een brug over het IJ van J. Galman uit 1857. “Als de pijl van een zenboogschutter schiet zijn brug midden in de roos en vliegt met de kalmte van het meesterschot het hart van Amsterdam in”, schrijft de 91-jarige auteur.

“Ziet u zich lopen op een lentemorgen? Het water trilt en wiebelt aan twee kanten, u ziet uit over de ‘Ligplaats voor schepen van ’t grootste kaliber en de groote zee-stoomboten’, op het hoogste punt van de brug ziet u het groen van de verre polders en de zwaaien[1]de molens, recht vooruit de Oude, de Wester- en de Zuiderkerk, en dan loopt u letterlijk binnen en wordt in een lange, logische lijn over het met iepen of linden omzoomde lege Damrak gevoerd naar de navel van deze kosmos, de Dam.”

De brug van Galman heeft nooit bestaan, evenals tal van andere architectonische ontwerpen die Nooteboom bespreekt in zijn boek Nooit gebouwd Nederland. In een literair essay belicht hij de geschiedenis van de ‘ongebouwde’ Nederlandse architectuur van 1850 tot 2000. Aan de orde komen ontwerpen van notoire dromers als H. Th. Wijdeveld en W.C. Bauer, maar ook van architecten met een groot en bekend gerealiseerd oeuvre, zoals H.P. Berlage en Van den Broek en Bakema.

Wagnerhuis
Naast het essay, dat ook over onderwerpen als de betekenis van architectuur en steden (als befaamd auteur van reisverhalen heeft Nooteboom er vele bezocht) gaat, bespreekt de schrijver bekende en minder bekende niet-gerealiseerde ontwerpen; van een prijsvraagontwerp uit 1925 van J.F. Staal voor het Wagnerhuis op het Museumplein in Amsterdam tot een oeververbinding over de Nieuwe Maas in Rotterdam (1935) door ingenieur J. Emmen.

“Nooit gebouwd Nederland toont aan dat Nederland er heel anders uit had kunnen zien”, meldt uitgeverij Koppernik. “Het is een neerslag in woord en beeld van het architectonisch ontwerpen in Nederland, gedurende de laatste honderdvijftig jaar. Een pleidooi voor de kwaliteit van de gebouwde omgeving, en voor een ontwerpklimaat waarin de ‘verbeelding aan de macht’ is, en waar plaats is voor het geheim van de architect: de ruimte.”

Het 112 pagina’s tellende Nooit gebouwd Nederland is verkrijgbaar voor 26,50 euro. Oorspronkelijk verscheen het boek in 1980, waarna in 1999 een geüpdatetete versie werd uitgebracht.

Trefwoorden

cees nooteboom nooit gebouwd boek koppernik

1	44 woningen op bosrijke locatie in Driebergen vrijdag, 15 mei
2	Parkeerplein naast Tilburgse schouwburg maakt plaats voor multifunctionele gebouwen woensdag, 13 mei
3	Neprom-prijs 2026 toegekend aan De Groene Loper Maastricht maandag, 11 mei
4	Vandersalm Architecten herinterpreteert historisch erf bij Zwolse stadsboerderij maandag, 11 mei
5	Woningbouwproject Switi trekt 'verloren strook' alsnog bij de omgeving maandag, 11 mei

Gerelateerde nieuwsberichten

Boek gaat dieper in op nooit gebouwd Den Haag

6 december 2019

Boek verschenen over 'vergeten' compagnon van Berlage

20 september 2024

Honderdjarig jubileum Rijkscollectie Architectuur en Stedenbouw gevierd met expositie

23 november 2023

Essays rond globalisering en architectuur na 1945

27 januari 2025

Toon alles

Andere nieuwsberichten

Tien nominaties voor NRP Gulden Feniks 2026

15 mei, 2:20

In november wijst de jury een aantal winnaars aan uit deze selectie voor de nationale prijs voor renovatie en transformatie van de gebouwde omgeving.

Nieuwe Instituut brengt rijkscollectie architectuur en stedenbouw tot leven in Collection Gallery

15 mei, 1:17

Op donderdag 18 juni opent het Nieuwe Instituut de zogeheten Collection Gallery. In deze nieuwe interactieve ruimte wil de instelling in Rotterdam de Rijkscollectie voor Nederlandse Architectuur en Stedenbouw tot leven brengen.

44 woningen op bosrijke locatie in Driebergen

15 mei, 9:26

De gemeente Utrechtse Heuvelrug selecteerde het plan Bosrand Heidestein. Het team dat het ontwerp en de realisatie verzorgt, bestaat uit KRKTR Projectontwikkeling, Reuvers Ontwik-keling en Bouw, MIX architectuur, MAAK space, Merosch en Kwirkey.

Vijf finalisten voor Heuvelinkprijs 2026

13 mei, 3:06

De finalisten voor de Heuvelinkprijs 2026 zijn bekend. Vijf projecten komen in aanmerking voor deze editie van de tweejaarlijkse Arnhemse nieuwbouwprijs.

ITA Ensemble speelt 'De Architect' van sterregisseur Rebecca Frecknall

15 mei, 3:11

De voorstelling is een hedendaagse bewerking van Henirik Ibsens 'Bouwmeester Solness'.

Commissie: milieustudie Schiphol schiet tekort voor omwonenden

15 mei, 12:08

De Commissie voor de milieueffectrapportage stelt zelfs dat het rapport herzien zou moeten worden.

Koen Pörtzgen benoemd tot partner bij Zecc Architecten

15 mei, 10:15

Samen met Marnix van der Meer (54) en Bart Kellerhuis (47) vormt de 39-jarige Pörtzgen vanaf dit jaar de directie van het Utrechtse bureau.

Consortium met RxDomi en TU/e ontwikkelt netbewuste woning

13 mei, 2:56

In het project CoLiBRIE ontwikkelt een consortium, met onder meer RxDomi en TU/e, een nieuw type woning die comfortabel, duurzaam en betaalbaar is, zonder het energienet extra te belasten.