Abonneer je nu op onze nieuwsbrieven!

Abonneren

Nee, bedankt

Ja, denk met me mee rond de
materialisering van mijn project

Boek verschenen over 'vergeten' compagnon van Berlage

20 september 2024, 13:30

Bij uitgeverij Wbooks is een boek verschenen over architect, spoorwegingenieur en ondernemer Theodor Sanders (1847-1927). Hoewel hij een belangrijk aanjager van het openbaar vervoer rond Amsterdam was en een bijdrage leverde aan de opbloei van de hoofdstad aan het eind van de negentiende-eeuw, raakte hij in tegenstelling tot zijn compagnon H.P. Berlage in de vergetelheid. Auteur Arjan den Boer wil daar met zijn boek verandering in brengen.

De in Delft en Wenen opgeleide architect Sanders bouwde villa’s in Apeldoorn en Baarn. Als spoorwegondernemer legde hij tram- en lokaalspoorwegen aan; zijn Noord-Hollandsche Tram ontsloot het Waterland en bracht het toerisme naar Marken en Volendam. Op Sicilië begeleidde hij de aanleg van het spoor om de Etna.

Sanders beperkte zich niet tot de architectuur of spoorwegen. Hij wilde zich inzetten voor ‘bloei van industrie, kunst en wetenschap, daarenboven moet men het leven hier gezellig en aangenaam maken’. Dat deed hij via initiatieven en ontwerpen voor winkelpaleizen, uitgaansgelegenheden, toeristische attracties, sportaccommodaties en stadsuitbreidingen. Met internationale zakenpartners begon Sanders panorama’s en panoptica (wassenbeeldenmusea) die leerzaam vermaak boden aan Amsterdammers, Kopenhagers en Parijzenaars.

Berlage
In 1881 begon de jonge Hein Berlage bij Sanders als tekenaar, maar hij had talent en werd al snel compagnon. Samen deden ze mee aan de Beursprijsvraag van 1884, die ze niet wonnen. Berlage werd in 1896 als zelfstandig architect uitgenodigd om de beurs te ontwerpen, wat resulteerde in de Beurs van Berlage zoals we die nu kennen.

Verder ontwierpen Sanders en Berlage een winkelpaleis aan de Kalverstraat en het Badhotel in Baarn. In 1889 gingen ze als ‘goede vrienden’ uiteen, maar zouden later nogmaals samenwerken. In het boek staan ontwerpen van Sanders en Berlage waarover niet eerder is gepubliceerd, zoals een luxe badhuis op het Museumplein.

Sanders was ook activist en politicus. Zijn vader was samen met Abraham Kuyper grondlegger van de gereformeerde zuil, maar Theodor werd radicaal progressief-liberaal. Met zijn vrouw Cateau Huidekoper (1863-1924), feministe en vegetariër, streed hij voor geboortebeperking, vrouwenkiesrecht, arbeidersrechten en onderwijsvernieuwing. Sanders was kortstondig statenlid in Noord-Holland en wethouder in Amersfoort.

Snel vergeten
Anders dan zijn gewezen compagnon Berlage raakte Sanders na zijn dood snel vergeten. Het boek van Den Boer reconstrueert zijn leven en werk aan de hand van archiefstukken, publicaties en tal van andere bronnen. In elk hoofdstuk - opgehangen aan een locatie en jaartal - plaatst de auteur een zakenpartner, medestander, tegenstrever, vriend of familielid naast Sanders.

Zo schetst Theodor Sanders – de vergeten compagnon van Berlage een beeld van een tijd waarin de wereld steeds kleiner werd, door de ogen van een bevlogen ondernemer die er niet voor terugdeinsde om het op te nemen tegen grote instanties. Het boek is verkrijgbaar voor 39,95 euro.

Twee jaar geleden verscheen er ook een biografie van H.P. Berlage, geschreven door Berlage’s kleinzoon Max van Rooy (1942-2022)

Trefwoorden

wbooks boek h.p. berlage amsterdam berlage theodor sanders

1	KAAN Architecten combineert kantoor Trudo met sociale huurwoningen in houten gebouw op Strijp-S woensdag, 3 juni
2	Tien ontwerpteams geselecteerd voor volgende fase Nationaal Slavernijmuseum maandag, 1 juni
3	Woningbouwproject La Vallée Verte door MVRDV in Bordeaux opgeleverd vrijdag, 5 juni
4	Serge Schoemaker creëert loftwoning in Amsterdams grachtenpand maandag, 1 juni
5	OMA presenteert opgeleverde Hangzhou Prism woensdag, 3 juni

Gerelateerde nieuwsberichten

Mijn reis met Berlage

17 september 2024

Heruitgave boek 'Nooit gebouwd Nederland' door Cees Nooteboom

2 december 2024

Boek biedt persoonlijk beeld van architect H.P. Berlage

17 november 2022

Kunstmuseum in Den Haag moet worden verbouwd

6 maart

Jubileumboek beschrijft het Rietveldpaviljoen in Amersfoort: de eerste kunsthal in Nederland

19 maart 2025

Essays rond globalisering en architectuur na 1945

27 januari 2025

Boek over historische ontwikkelingen klimaattechnologie en architectuur

17 maart 2025

Toon alles

Andere nieuwsberichten

Team van BPD, MORE, SITE en Vogt Landscape wint partnerselectie Spoorkwartier Groningen

5 juni, 5:18

Het Spoorkwartier is het voormalige rangeerterrein direct ten zuiden van station Groningen. Hier ontstaat de komende jaren een nieuw stedelijk gebied waar wonen, werken, ontmoeten en verblijven bij elkaar moeten komen.

Met houten trap/meubel organiseert Studio Prototype verborgen woning in de Jordaan

5 juni, 4:45

Midden in de Amsterdamse Jordaan, verscholen binnen een groter bouwblok, ligt een voormalige atelierwoning die nu door Studio Prototype is herontworpen.

Woningbouwproject La Vallée Verte door MVRDV in Bordeaux opgeleverd

5 juni, 3:42

Het project bestaat uit zeventig gevarieerde woningen met balkons, rondom een ‘krater’ die fungeert als groene binnenplaats. De opvallend gevormde gebouwen zijn voorzien van strakke witte gevels.

Vakjury Heuvelinkprijs wijst voor het eerst twee winnaars aan

5 juni, 2:38

De Herenhuizen op de Buitenplaats Koningsweg en Plot-1 in Coehoorn werden bekroond met de tweejaarlijkse Arnhemse architectuurprijs voor de beste nieuwbouw. De publieksprijs was voor het project Spykerhuizen.

Meer nodig om miljardentekort woningcorporaties op te lossen

5 juni, 4:41

Minister Boekholt heeft enkele coalitieplannen doorgerekend om de bijna twintig miljard euro op te brengen die corporaties nog nodig hebben voor woningbouw en verduurzaming.

CPB: hogere inkomens beschikken vaker over zonnepanelen

5 juni, 1:23

Zonnepanelenbezit in Nederland is ongelijk verdeeld over huishoudens.

Groene stroom is volgens klimaatstichting iets vaker echt groen

5 juni, 9:21

HIER verzamelde gegevens over de samenstelling en herkomst van groenestroomproducten van 52 energieleveranciers.

Gemeente Sittard-Geleen viert 25-jarig jubileum met architectuurprijs

4 juni, 1:39

Voor de Architectuurprijs Sittard-Geleen komen projecten in aanmerking die tussen 2001 en 2025 zijn gerealiseerd binnen de grenzen van de Limburgse gemeente.

Groene Hart kan volgend jaar alsnog opengaan voor windturbines

4 juni, 12:16

De Zuid-Hollandse coalitie heeft de plannen om in het Groene Hart ruimte te maken voor windturbines voorlopig teruggetrokken, maar volgend jaar kunnen alsnog locaties worden opengesteld.