Abonneer je nu op onze nieuwsbrieven!

Abonneren

Nee, bedankt

Ja, denk met me mee rond de
materialisering van mijn project

Dijkwoningen

Terpwoningen

Stolpwoningen

BRTArchitecten onderzoekt of in traditioneel polderlandschap subtiel woningbouw ingevoegd kan worden

3 december 2025, 10:45

Kan in het traditionele Noord-Hollandse en Friese landschap, met de landschappelijke en bouwkundige elementen die daarbij horen, subtiel woningbouw ingevoegd worden? Dat onderzocht BRTArchitecten in opdracht van Stichting Architecten Werkgemeenschap Tauber. Het bureau kwam tot drie nieuwe, landschappelijke woonvormen: in een dijk, op een terp en in een stolp.

Het debat over woningbouw is sterk gericht op de verdichting en uitbreiding van het bestaand stedelijk gebied. Daar liggen goede redenen aan ten grondslag, erkent BRTArchitecten, maar welke kansen liggen daarbuiten? Het blijft volgens het bureau zinvol om ook alternatieven te blijven onderzoeken. Kan het open landschap tegelijkertijd behouden én geactiveerd worden?

De aanname en verwachting bij het ontwerpend onderzoek was dat er in het Noord-Hollandse en Friese landschap met haar kenmerkende stolpboerderijen, terpen en dijken veel inspiratie is te vinden voor een andere kijk op wonen. Met het verleggen van de focus op dit specifieke onderdeel van de architectuurgeschiedenis en het landschap ontstaat ook direct de vraag hoe in dit weidse, uitgestrekte en door velen gekoesterde landschap dan nieuwbouw geïntegreerd kan worden. Wat zijn de bouwkundige mogelijkheden en waar liggen de grenzen?

Wonen op het platteland
Wonen op het platteland, ongeacht of zich dit in Noord-Holland of Friesland bevindt, is vooral voorbehouden aan "avonturiers die afgelegen in de polder willen wonen, op de fiets stappen en, al dan niet elektrisch, met tegenwind naar school en werk trappen. Dit zijn niet de doorsnee locaties. Dit is wonen in Noord-West en niet in Zuid-Oost", zo stellen de architecten met gevoel voor understatement vast.

Zeker is dat elke vorm van toe te voegen architectuur zich in deze context dient te verhouden tot het landschap, de lokale bouwtraditie en tot de ruimtelijke kwaliteit die niet zelden een beschermde ruimtelijke status heeft. Het ontwerpend onderzoek door BRTArchitecten leverde drie typen woongebouwen, alsook een woonmentaliteit op.

Dijk van een Woning
Dijken in het Nederlands landschap zijn herinneringen aan de kunstmatige conditie van ons land en tevens symbolen van het ingrijpen in eerdere landschappelijke situaties. Door de eeuwen zijn deze dijken ruimtebepalende lijnen en afbakeningen in het landschap geworden. BRTArchitecten heeft deze landschappelijke vanzelfsprekendheid als uitgangspunt genomen voor een nieuwe landschappelijke architectuur. De dijk is daarbij als stijlvorm ingezet. Het levert, volgens de architecten, woningbouw op die visueel en cultuurhistorisch aansluit bij de bestaande landschappelijke ruimte.

Het woningtype heeft als voordeel dat er aan beide zijden vrij uitzicht is over de polder. Een Dijk van een Woning heeft zo de kwaliteit van een doorzonwoning met ongekende zichtlijnen. De woningen zijn bereikbaar via een dijktrap waar ook de fietsenstallingen zijn ondergebracht. De doorzonwoningen met een vast stramien kunnen, al naar gelang de behoefte, als twee-, drie-, of vierkamerwoningen aangeboden worden. Duurzaam- en natuurinclusief bouwen is inherent aan deze bouwvorm en uitvoering.

Woonheuvel De Terp
Bij het ontwikkelen van het tweede type werd de vraag gesteld hoe hoog een landschap boven zichzelf mag uitsteken. Wierden, warften of terpen zijn van oudsher kunstmatige heuvels in het landschap die inmiddels een natuurlijk aanzien hebben gekregen. Terpen zijn ook kenmerkend voor het Friese en Groningse landschap. Nog voor de dijken en duinen ons beschermden tegen overstromingen, vormden terpen een toevluchtoord. Hoogtes varieerden daarbij van 2 tot 8 meter en met een diameter tot wel 350 meter waren terpen forse ingrepen in het landschap.

Woonheuvel De Terp is een adaptatie van die oorspronkelijke vorm. Het biedt ruimte aan minimaal 21 twee-, drie en vierkamerwoningen en heeft een verborgen parkeerruimte. Terpen worden in het onderzoek bovendien herkend symbolen van saamhorigheid. De woonheuvel anno 2025 zou dus in het verlengde daarvan als collectieve woonvorm of woongemeenschap kunnen fungeren. Waar collectief wonen vaak als een urbane woonvorm wordt gezien, biedt het concept ook buiten de stad veel kansen. De onderzoekers werpen wel de vraag op of het acceptabel is om nieuwe terpen aan te leggen.

Stolpwoningen
Het derde type is gebaseerd op de stolpboerderij. Dit type ontstond halverwege de 16^e eeuw in West-Friesland uit de behoefte om grotere hoeveelheden graan en hooi inpandig op te slaan. In de plaats van de traditionele hooiberg werd een hoge schuur gebouwd. De grootte van de boerderij werd bepaald door de hoeveelheid land en het aantal koeien.

Ondanks het grootte bouwvlak van 20 bij 20 meter van de nieuwe woonvariant van de stolpboerderij oogt deze volgens de architecten kleiner en gemoedelijker door de typische lage gootlijn en de lage gevel. Dit type staat als voorheen solitair op het erf en in het groen. Parkeren vindt plaat ín de stolp. Op de plek waar ooit koeien stonden komen dan nu de 'heilige koeien', grapt het burau. Ook bij dit type is het uitzicht vanuit de 12 woningen een sterke troef.

Trefwoorden

brtarchitecten landschappelijk wonen noord-holland landschap tauber friesland

1	Tentoonstelling in Het Noordbrabants Museum rond 50 jaar BPD Kunstcollectie dinsdag, 5 mei
2	Uitkijkradartoren van RO&AD Architecten bereikt hoogste punt dinsdag, 5 mei
3	Negentiende-eeuwse woningen in Feijenoord gered door er kluswoningen van te maken maandag, 4 mei
4	Symposium rond het ontwerp van scholen – standaardisatie versus maatwerk woensdag, 6 mei
5	Woonhuis met groen geglazuurde gevelstenen voor Buiksloterham woensdag, 6 mei

Gerelateerde nieuwsberichten

Noord-Holland ziet woningbouw toenemen, maar tempo moet omhoog

5 december 2025

Uitbreiding Hogeschool Leiden 'ontbrekend puzzelstukje' binnen complex

7 juli 2023

Hogeschool InHolland realiseert nieuw hoofdgebouw op campus Alkmaar

18 maart

Oppositie Noord-Holland vindt plan landelijk gebied ‘slappe hap’

4 februari

Congres landschappelijk wonen

10 mei 2012

Toon alles

Andere nieuwsberichten

Jeroen de Willigen wordt stadsbouwmeester van Antwerpen

Gisteren, 15:31

Op 1 juli begint hij aan zijn vijfjarige periode in de Vlaamse stad. De Willigen blijft verbonden aan zijn bureau De Zwarte Hond, zijn voorzitterschap van de BNA zal hij uiterlijk 1 januari volgend jaar opgeven.

Oorspronkelijke uitgangspunten leidend bij renovatie Patrimonium’s Hof

Gisteren, 14:42

In opdracht van Hef Wonen werkten Mainport Putter & Partners en SmitsRinsma met veel zorg aan Rotterdamse historisch ensemble.

DP6 en i29 transformeren oude HBS in Utrecht tot onderkomen SSR

Gisteren, 13:44

In Utrecht is de voormalige HBS aan de Catharijnesingel getransformeerd tot het nieuwe onderkomen van SSR, het opleidingsinstituut van de Rechtspraak en het Openbaar Ministerie.

Jaarboek Architectuur in Nederland 2025/2026 gepresenteerd

7 mei, 9:15

In de 39e editie van het architectuurjaarboek heeft de redactie 25 projecten uitgelicht, waaronder het gebouw dat de cover siert: SAWA door Mei architects and planners.

Nieuwe coalitie Moerdijk hamert op duidelijkheid en compensatie

Gisteren, 16:27

Er wordt al langere tijd gesproken over opheffing van het Brabantse dorp Moerdijk, een van de elf kernen van de gemeente.

Noorden gaat onderzoeken hoe regio kan bijdragen aan Lelylijn

Gisteren, 12:09

De politiek praat al jaren over de Lelylijn, maar het loopt vast op de kosten.

BAM denkt mee te profiteren van toenemende defensie-uitgaven

7 mei, 3:38

Bouwconcern BAM denkt mee te kunnen profiteren van de energietransitie en toenemende defensie-uitgaven van de overheid.

ABN AMRO: tweedeling koper en huurder op woningmarkt groeit

7 mei, 11:30

Volgens deskundigen van de bank is wonen de laatste jaren over de gehele linie betaalbaarder geworden. Echter, vooral zittende huiseigenaren profiteren.