Rijksbouwmeester Francesco Veenstra

Rijksbouwmeester: veranker positie architect in de wet

1 september 2023, 10:15

Veranker de rol van de architect in de wet of verstevig zijn rol in het bouwproces op een andere wijze. Daarvoor pleit Rijksbouwmeester Francesco Veenstra aanstaande woensdag tijdens een rondetafelgesprek over architectuurbeleid in de Tweede Kamer. Een architect kan bijvoorbeeld de omgevingsvergunning voor een project indienen, stelt Veenstra voor.

Het pleidooi is een van de ‘instrumenten’ die Veenstra voorstelt om de positie van architecten bij bouwprojecten te versterken en de ruimtelijke kwaliteit in Nederland te verbeteren. “Ik vind het gek dat een opdrachtgever niet per se een architect nodig heeft om een bouwvergunning aan te vragen. De rol van een constructeur is wél wettelijk verplicht. Die moet zijn berekeningen indienen, anders krijg je geen vergunning”, zegt Veenstra tegen Architectenweb.

Een wettelijke verankering van diens rol is niet alleen goed voor de positie van de architect, maar is ook essentieel voor het verbeteren en waarborgen van de ruimtelijke kwaliteit in het algemeen, stelt de Rijksbouwmeester. “De inpassing van een gebouw, hoe het eruit ziet en hoe het gematerialiseerd is, is van werkelijke betekenis voor de maatschappij. Daarom is het cruciaal dat een architect een volwaardige plek aan de tafel krijgt, waar hij de opdrachtgever kan bevragen en op die manier goed opdrachtgeverschap en de ruimtelijke kwaliteit van een project stimuleert.”

Onafhankelijke bouwmeester voor elke gemeente
Aanstaande woensdag organiseert de commissie Binnenlandse Zaken op initiatief van Kamerlid Henk Nijboer (PvdA) een rondetafelgesprek over architectuurbeleid. De Rijksbouwmeester heeft namens het College van Rijksadviseurs een position paper ingediend waarin hij de visie van het CRa op dit terrein uiteenzet. Naast een wettelijke verankering van de rol van de architect pleiten Veenstra en zijn collega-Rijksadviseurs Jannemarie de Jonge (Landschap en Water) en Wouter Veldhuis (Stad en Infrastructuur) onder meer voor het instellen van een onafhankelijke bouwmeester voor elke gemeente.

“Gemeentes beslissen over zaken die direct invloed hebben op onze leefomgeving. Een bouwmeester is iemand die opereert tussen de politieke agenda en een sterk commercieel georiënteerde markt. Die twee agenda’s vertellen samen niet het complete verhaal. Wat mist is een reflectie op het sociaalmaatschappelijke belang van vormgeving en ruimtelijke inrichting. Een bouwmeester is iemand die daarin ontwerpvrijheid, de integraliteit van opgaven, en het zicht op de lange termijn agendeert. Zaken die in het gewone krachtenspel telkens ondergeschikt raken”, schrijft het CRa in zijn position paper.

Introductie Open Oproep
Verder stelt het CRa voor om de Open Oproep als prijsvraagmodel voor architecten te introduceren, eveneens om goed opdrachtgeverschap te stimuleren. Er is de afgelopen jaren in Nederland al een aantal Open Oproepen georganiseerd, maar anders dan veel architecten graag zouden zien is het model nog lang geen gemeengoed zoals in Vlaanderen, waar tientallen Open Oproepen per jaar worden uitgeschreven. Onze zuiderburen hebben daar zelfs een speciaal ambtenarenapparaat voor.

Ook pleit het CRa voor het instellen van een Atelier Ontwerpkracht Landelijk Gebied. “Het Atelier richt zich op ontwerpend onderzoek, stimuleert en begeleidt voorbeeldplannen (koplopers) en ontwikkelt instrumenten om regionaal in te zetten. Er kunnen gespecialiseerde ontwerpers worden opgeleid en er kan een netwerk van ontwerpers in het landelijk gebied worden gefaciliteerd. Vanuit het Atelier kunnen onafhankelijke kwaliteitsteams worden ondersteund die de gebiedsprocessen begeleiden en de omgevingskwaliteit borgen”, aldus het CRa.

Nederlands Architectuurinstituut
Het rondetafelgesprek in de Tweede Kamer vindt komende woensdag plaats van 10.45 tot 14.15 uur. Naast de Rijksbouwmeester komen onder meer Josien Paulides (zakelijk directeur Nieuwe Instituut) en Ole Bouman (directeur van Design Society, oud-directeur van het Nederlands Architectuurinstituut) aan het woord.

De inmiddels demissionaire regering kondigde deze zomer aan te gaan onderzoeken of er weer een Nederlands architectuurinstituut kan komen. De directie van het Nieuwe Instituut, de opvolger van het in 2013 opgesplitste NAi, toonde zich vorige week niet heel enthousiast over dat idee. Volgens algemeen en artistiek directeur Aric Chen en Paulides kan de politiek beter samenwerken met de architectuurorganisaties die er al zijn.

Volgende week publiceert Architectenweb een uitgebreid interview met Rijksbouwmeester Francesco Veentra

Trefwoorden

nederlands architectuurinstituut college van rijksadviseurs francesco veenstra rijksbouwmeester nieuwe instituut tweede kamer bouwmeester open oproep stadsbouwmeester architectuurbeleid nai

1	Zes bijzondere huizen krijgen status van museum woensdag, 7 januari
2	Martien van Goor (1944-2025) stelde het belang van een project boven zijn ego woensdag, 7 januari
3	Stadsherstel Amsterdam start crowdfundingsactie voor herstel Vondelkerk maandag, 5 januari
4	Namelok renoveert hotel- en conferentiecentrum in Elspeet maandag, 5 januari
5	Jaarboek Landschapsarchitectuur en stedenbouw 2025 gepresenteerd maandag, 5 januari

Gerelateerde nieuwsberichten

Enno Zuidema benoemd tot regiobouwmeester aardbevingsgebied Groningen

1 september 2023

Rijksbouwmeester: verlies van arbeidskrachten in architectuur werkt door in hele samenleving

6 september 2023

VEH: verschil in kosten bouwvergunning gemeentes soms 10.000 euro

8 september 2023

Het Nieuwe NAi

12 september 2023

BNA pleit voor ministerie van ruimtelijke ontwikkeling en wonen

1 december 2023

Interview met Kamerlid Henk Nijboer: 'Architectuur heeft een duidelijke spreekbuis nodig'

5 oktober 2023

De Jonge onderzoekt versterking positie architect bij woningbouw

18 oktober 2023

Farid Minhas wordt nieuwe directeur van Neprom

10 januari 2024

CRa introduceert Architectenindex om kleinere ontwerpopdrachten breder te gunnen

3 april 2025

Open brief CoLA en IABR aan staatssecretaris Uslu

5 september 2023

ING-econoom: hoge rente in eurozone raakt woningmarkt

15 september 2023

Honderdjarig jubileum Rijkscollectie Architectuur en Stedenbouw gevierd met expositie

23 november 2023

Ben van der Meer en Michiel Van Driessche worden stadsbouwmeester Groningen

20 december 2023

Architectuur Overal wil zichtbaarheid en politieke relevantie architecten vergroten

4 juli 2024

Zoektocht naar nieuwe Rijksadviseurs voor de Fysieke Leefomgeving gestart

19 augustus 2024

CRa op zoek naar nieuwe Rijksbouwmeester

10 december 2025

Maquettedepot Nieuwe Instituut open tijdens Art Rotterdam

19 januari 2024

Podcasts en publicatie over realiseren ruimtelijke kwaliteit bij stedelijke ontwikkeling

26 april 2024

BNA kritisch op voorstellen commissie-STOER: “Slim bouwen is niet plafonds verlagen”

26 juni 2025

Schrijvers open brief Rekenkamer: ‘Geheimhoudingsclausule dwingt ons publieke discussie te forceren’

13 september 2023

Toon alles

Gerelateerde podcasts

Toren van Babel

Gesprek met Francesco Veenstra over de ruimtelijke opgaven in Nederland

27 februari 2025

Andere nieuwsberichten

In beeld: sculpturale houten gevel Kliniek Arlesheim voltooid

Gisteren, 14:55

In het Zwitserse Arlesheim is eind vorig jaar de houten gevel van een door 9graden architectuur en BSS Architekten ontworpen ziekenhuis voltooid.

Groningen wil in de komende tien jaar 16.000 woningen bouwen

Gisteren, 13:19

Die worden onder meer gerealiseerd in gebieden waar al grootschalige woningbouw gepland staat, maar ook op kleinere locaties.

Wenink Holtkamp Architecten verhoudt zich bij verbouwing tot rijksmonument en echtpaar Roland Holst

Gisteren, 11:32

Wenink Holtkamp Architecten heeft de rijksmonumentale Buisse Hoeve in het Brabantse Achtmaal verbouwd tot afdelingskantoor van Natuurmonumenten.

Bouw eerste toren Zwijsen II bij station Tilburg gestart

Gisteren, 10:25

In Tilburg is gestart met de bouw van de eerste toren binnen het project Zwijsen II. Het gebouw, dat is ontworpen door De Zwarte Hond, bestaat uit 96 huurappartementen in de sociale sector en de middenhuur.