Abonneer je nu op onze nieuwsbrieven!

Abonneren

Nee, bedankt

Ja, denk met me mee rond de
materialisering van mijn project

Rijksbouwmeester Francesco Veenstra

Rijksbouwmeester: veranker positie architect in de wet

1 september 2023, 10:15

Veranker de rol van de architect in de wet of verstevig zijn rol in het bouwproces op een andere wijze. Daarvoor pleit Rijksbouwmeester Francesco Veenstra aanstaande woensdag tijdens een rondetafelgesprek over architectuurbeleid in de Tweede Kamer. Een architect kan bijvoorbeeld de omgevingsvergunning voor een project indienen, stelt Veenstra voor.

Het pleidooi is een van de ‘instrumenten’ die Veenstra voorstelt om de positie van architecten bij bouwprojecten te versterken en de ruimtelijke kwaliteit in Nederland te verbeteren. “Ik vind het gek dat een opdrachtgever niet per se een architect nodig heeft om een bouwvergunning aan te vragen. De rol van een constructeur is wél wettelijk verplicht. Die moet zijn berekeningen indienen, anders krijg je geen vergunning”, zegt Veenstra tegen Architectenweb.

Een wettelijke verankering van diens rol is niet alleen goed voor de positie van de architect, maar is ook essentieel voor het verbeteren en waarborgen van de ruimtelijke kwaliteit in het algemeen, stelt de Rijksbouwmeester. “De inpassing van een gebouw, hoe het eruit ziet en hoe het gematerialiseerd is, is van werkelijke betekenis voor de maatschappij. Daarom is het cruciaal dat een architect een volwaardige plek aan de tafel krijgt, waar hij de opdrachtgever kan bevragen en op die manier goed opdrachtgeverschap en de ruimtelijke kwaliteit van een project stimuleert.”

Onafhankelijke bouwmeester voor elke gemeente
Aanstaande woensdag organiseert de commissie Binnenlandse Zaken op initiatief van Kamerlid Henk Nijboer (PvdA) een rondetafelgesprek over architectuurbeleid. De Rijksbouwmeester heeft namens het College van Rijksadviseurs een position paper ingediend waarin hij de visie van het CRa op dit terrein uiteenzet. Naast een wettelijke verankering van de rol van de architect pleiten Veenstra en zijn collega-Rijksadviseurs Jannemarie de Jonge (Landschap en Water) en Wouter Veldhuis (Stad en Infrastructuur) onder meer voor het instellen van een onafhankelijke bouwmeester voor elke gemeente.

“Gemeentes beslissen over zaken die direct invloed hebben op onze leefomgeving. Een bouwmeester is iemand die opereert tussen de politieke agenda en een sterk commercieel georiënteerde markt. Die twee agenda’s vertellen samen niet het complete verhaal. Wat mist is een reflectie op het sociaalmaatschappelijke belang van vormgeving en ruimtelijke inrichting. Een bouwmeester is iemand die daarin ontwerpvrijheid, de integraliteit van opgaven, en het zicht op de lange termijn agendeert. Zaken die in het gewone krachtenspel telkens ondergeschikt raken”, schrijft het CRa in zijn position paper.

Introductie Open Oproep
Verder stelt het CRa voor om de Open Oproep als prijsvraagmodel voor architecten te introduceren, eveneens om goed opdrachtgeverschap te stimuleren. Er is de afgelopen jaren in Nederland al een aantal Open Oproepen georganiseerd, maar anders dan veel architecten graag zouden zien is het model nog lang geen gemeengoed zoals in Vlaanderen, waar tientallen Open Oproepen per jaar worden uitgeschreven. Onze zuiderburen hebben daar zelfs een speciaal ambtenarenapparaat voor.

Ook pleit het CRa voor het instellen van een Atelier Ontwerpkracht Landelijk Gebied. “Het Atelier richt zich op ontwerpend onderzoek, stimuleert en begeleidt voorbeeldplannen (koplopers) en ontwikkelt instrumenten om regionaal in te zetten. Er kunnen gespecialiseerde ontwerpers worden opgeleid en er kan een netwerk van ontwerpers in het landelijk gebied worden gefaciliteerd. Vanuit het Atelier kunnen onafhankelijke kwaliteitsteams worden ondersteund die de gebiedsprocessen begeleiden en de omgevingskwaliteit borgen”, aldus het CRa.

Nederlands Architectuurinstituut
Het rondetafelgesprek in de Tweede Kamer vindt komende woensdag plaats van 10.45 tot 14.15 uur. Naast de Rijksbouwmeester komen onder meer Josien Paulides (zakelijk directeur Nieuwe Instituut) en Ole Bouman (directeur van Design Society, oud-directeur van het Nederlands Architectuurinstituut) aan het woord.

De inmiddels demissionaire regering kondigde deze zomer aan te gaan onderzoeken of er weer een Nederlands architectuurinstituut kan komen. De directie van het Nieuwe Instituut, de opvolger van het in 2013 opgesplitste NAi, toonde zich vorige week niet heel enthousiast over dat idee. Volgens algemeen en artistiek directeur Aric Chen en Paulides kan de politiek beter samenwerken met de architectuurorganisaties die er al zijn.

Volgende week publiceert Architectenweb een uitgebreid interview met Rijksbouwmeester Francesco Veentra

Trefwoorden

nederlands architectuurinstituut college van rijksadviseurs francesco veenstra rijksbouwmeester nieuwe instituut tweede kamer bouwmeester open oproep stadsbouwmeester architectuurbeleid nai

1	44 woningen op bosrijke locatie in Driebergen vrijdag, 15 mei
2	Parkeerplein naast Tilburgse schouwburg maakt plaats voor multifunctionele gebouwen woensdag, 13 mei
3	Neprom-prijs 2026 toegekend aan De Groene Loper Maastricht maandag, 11 mei
4	Vandersalm Architecten herinterpreteert historisch erf bij Zwolse stadsboerderij maandag, 11 mei
5	Woningbouwproject Switi trekt 'verloren strook' alsnog bij de omgeving maandag, 11 mei

Gerelateerde nieuwsberichten

Rijksbouwmeester: verlies van arbeidskrachten in architectuur werkt door in hele samenleving

6 september 2023

Enno Zuidema benoemd tot regiobouwmeester aardbevingsgebied Groningen

1 september 2023

BNA pleit voor ministerie van ruimtelijke ontwikkeling en wonen

1 december 2023

Het Nieuwe NAi

12 september 2023

VEH: verschil in kosten bouwvergunning gemeentes soms 10.000 euro

8 september 2023

De Jonge onderzoekt versterking positie architect bij woningbouw

18 oktober 2023

Interview met Kamerlid Henk Nijboer: 'Architectuur heeft een duidelijke spreekbuis nodig'

5 oktober 2023

CRa introduceert Architectenindex om kleinere ontwerpopdrachten breder te gunnen

3 april 2025

Farid Minhas wordt nieuwe directeur van Neprom

10 januari 2024

Honderdjarig jubileum Rijkscollectie Architectuur en Stedenbouw gevierd met expositie

23 november 2023

ING-econoom: hoge rente in eurozone raakt woningmarkt

15 september 2023

Open brief CoLA en IABR aan staatssecretaris Uslu

5 september 2023

Zoektocht naar nieuwe Rijksadviseurs voor de Fysieke Leefomgeving gestart

19 augustus 2024

Architectuur Overal wil zichtbaarheid en politieke relevantie architecten vergroten

4 juli 2024

Ben van der Meer en Michiel Van Driessche worden stadsbouwmeester Groningen

20 december 2023

CRa op zoek naar nieuwe Rijksbouwmeester

10 december 2025

Podcasts en publicatie over realiseren ruimtelijke kwaliteit bij stedelijke ontwikkeling

26 april 2024

Maquettedepot Nieuwe Instituut open tijdens Art Rotterdam

19 januari 2024

BNA kritisch op voorstellen commissie-STOER: “Slim bouwen is niet plafonds verlagen”

26 juni 2025

Schrijvers open brief Rekenkamer: ‘Geheimhoudingsclausule dwingt ons publieke discussie te forceren’

13 september 2023

Toon alles

Gerelateerde podcasts

Toren van Babel

Gesprek met Francesco Veenstra over de ruimtelijke opgaven in Nederland

27 februari 2025

Andere nieuwsberichten

Tien nominaties voor NRP Gulden Feniks 2026

15 mei, 2:20

In november wijst de jury een aantal winnaars aan uit deze selectie voor de nationale prijs voor renovatie en transformatie van de gebouwde omgeving.

Nieuwe Instituut brengt rijkscollectie architectuur en stedenbouw tot leven in Collection Gallery

15 mei, 1:17

Op donderdag 18 juni opent het Nieuwe Instituut de zogeheten Collection Gallery. In deze nieuwe interactieve ruimte wil de instelling in Rotterdam de Rijkscollectie voor Nederlandse Architectuur en Stedenbouw tot leven brengen.

44 woningen op bosrijke locatie in Driebergen

15 mei, 9:26

De gemeente Utrechtse Heuvelrug selecteerde het plan Bosrand Heidestein. Het team dat het ontwerp en de realisatie verzorgt, bestaat uit KRKTR Projectontwikkeling, Reuvers Ontwik-keling en Bouw, MIX architectuur, MAAK space, Merosch en Kwirkey.

Vijf finalisten voor Heuvelinkprijs 2026

13 mei, 3:06

De finalisten voor de Heuvelinkprijs 2026 zijn bekend. Vijf projecten komen in aanmerking voor deze editie van de tweejaarlijkse Arnhemse nieuwbouwprijs.

ITA Ensemble speelt 'De Architect' van sterregisseur Rebecca Frecknall

15 mei, 3:11

De voorstelling is een hedendaagse bewerking van Henirik Ibsens 'Bouwmeester Solness'.

Commissie: milieustudie Schiphol schiet tekort voor omwonenden

15 mei, 12:08

De Commissie voor de milieueffectrapportage stelt zelfs dat het rapport herzien zou moeten worden.

Koen Pörtzgen benoemd tot partner bij Zecc Architecten

15 mei, 10:15

Samen met Marnix van der Meer (54) en Bart Kellerhuis (47) vormt de 39-jarige Pörtzgen vanaf dit jaar de directie van het Utrechtse bureau.

Consortium met RxDomi en TU/e ontwikkelt netbewuste woning

13 mei, 2:56

In het project CoLiBRIE ontwikkelt een consortium, met onder meer RxDomi en TU/e, een nieuw type woning die comfortabel, duurzaam en betaalbaar is, zonder het energienet extra te belasten.