Abonneer je nu op onze nieuwsbrieven!
Abonneren
Nee, bedankt
Ja, denk met me mee rond de
materialisering van mijn project
Copyright: Pepijn Verpaalen, URBANOS duurzame stedelijke ontwikkeling
Copyright: Het gebouw van Het 4e Gymnasium nog in volle glorie. Studioninedots
Copyright: Het gebouw van Het 4e Gymnasium nog in volle glorie. Studioninedots
Copyright: Het gebouw van Het 4e Gymnasium nog in volle glorie. Studioninedots
Copyright: Het gebouw van Het 4e Gymnasium nog in volle glorie. Studioninedots
Copyright: Pepijn Verpaalen, URBANOS duurzame stedelijke ontwikkeling
Copyright: Het gebouw van Het 4e Gymnasium nog in volle glorie. Studioninedots
Copyright: Het gebouw van Het 4e Gymnasium nog in volle glorie. Studioninedots
Copyright: Het gebouw van Het 4e Gymnasium nog in volle glorie. Studioninedots
Copyright: Het gebouw van Het 4e Gymnasium nog in volle glorie. Studioninedots

Modulair gebouwd, toch gesloopt

28 september 2016, 12:09
In de Amsterdamse Houthavens werd in 2008 een tijdelijk schoolgebouw voor Het 4e Gymnasium opgeleverd. De modulaire bouw maakte het mogelijk dat het gebouw na bewezen dienst verplaatsbaar en herbruikbaar zou zijn. Toch is het onlangs gesloopt; volgens de gemeente Amsterdam is demonteren en elders opnieuw opbouwen praktisch en financieel niet haalbaar.

Tekst Robert Muis

In 2007 werd besloten dat de school Het 4e Gymnasium een plaats zou krijgen in de nieuwe woonwijk van de Houthavens. Omdat het echter nog aan aantal jaren zou duren voordat het definitieve schoolgebouw gerealiseerd ging worden, werd voor vijf tot tien jaar tijdelijke huisvesting gepland.

Het bureau hvdn architecten (later Studioninedots) ontwierp een modulair gebouw, dat snel gerealiseerd kon worden, demontabel en verplaatsbaar was en daarmee op termijn eenvoudig elders ingezet kon worden. Door de modulaire opbouw kon het schoolgebouw bovendien mee veranderen met wijzigende gebruikerswensen.

Daarbij liet het gebouw zien, zo stelden de betrokken partijen destijds, dat modulair bouwen niet meer synoniem was aan eenvormigheid. “De school heeft zowel op technisch als op esthetisch vlak een kwaliteits- en afwerkingsniveau dat vergelijkbaar is met permanente bouw”, meldde hvdn. Het schoolgebouw is in december 2008 opgeleverd.

Te weinig bekend, teveel onzekerheid
Toch ging het schoolgebouw onlangs tegen de vlakte. Modulair bouwen blijkt geen garantie voor een langere levensduur van gebouwen door hergebruik. “De verwachte flexibiliteit om dit gebouw te kunnen verplaatsen en opnieuw op te bouwen is onderzocht”, zegt Angèle Koenis namens de gemeente Amsterdam. “En die valt in de praktijk tegen.”

Daarvoor bestaat een aantal redenen, laat de gemeente weten. Een belangrijke reden is gebrek aan kennis van het gebouw. Het destijds toegepaste systeem is niet te vergelijken met de huidige modulaire systemen. Feitelijk betreft het een semi-permanent gebouw volgens een systeem dat in Nederland maar zeer beperkt is toegepast. De oorspronkelijke leverancier van het gebouw – Ursem Bouwsystemen – is in 2012 failliet verklaard, wat volgens de gemeente heeft geleid tot verlies van kennis.

“De onzekerheid omtrent de modulaire opbouw van het gebouw leidde tot het risico dat zowel de kosten als de planning onbeheersbaar zouden zijn”, zegt Koenis. Daarnaast zou demonteren van het gebouw, tijdelijk opslaan en opnieuw monteren “dusdanig kwaliteitsverlies opleveren dat het financieel niet meer haalbaar zou zijn.”

Hergebruik onderdelen en materialen
Behouden van het gebouw dan maar, met een nieuwe gebruiker? Dat was geen optie, “omdat de Houthavens zich momenteel snel ontwikkelen. Het gebouw kon niet langer blijven staan.” Wel zijn veel onderdelen hergebruikt voor andere projecten van de gemeente; ze noemt alle binnenkozijnen en –deuren, de entreedeuren, deurdrangers, vluchtroutebordjes, verlichting, als ook buiteninrichting, fietsenrekken en zitbankjes.

De interieurinrichting is, daar waar nog bruikbaar, toegepast in het nieuwe 4e Gymnasium (en wordt toegepast in het toekomstige Comenius Lyceum), aldus de gemeente. De houten gevellatten zijn hergebruikt. Voorts zijn hpl gevelplaten, tl-lampen en akoestische plafondpanelen verkocht aan derden voor hergebruik. Staal van de constructie is terugverkocht aan de leverancier om te worden gebruikt als grondstof voor nieuw staal en voor hout, aluminium, beton en puin geldt een vergelijkbare oplossing.

Aan verwachtingen voldaan
“De eis was om zoveel mogelijk materiaal te kunnen hergebruiken”, zegt Koenis, “Verder is een zorgvuldige afweging gemaakt op restkwaliteit van het gebouw, de ontwikkeling van de Houthavens en de risico’s in tijd en kosten.”

Het gebouw heeft aan de verwachtingen voldaan, vindt de gemeente. “De school is geheel volgens planning gegroeid en heeft in het gebouw een goed onderwijsklimaat kunnen creëren. Het veelkleurige gebouw is jarenlang een landmark geweest in een gebied dat nog ontwikkeld werd en heeft daarmee ook bijgedragen aan de uitstraling van het gebied.”

Teleurgesteld
Gevraagd naar een reactie laat Studioninedots weten “zeer teleurgesteld” te zijn dat Het 4e Gymnasium niet wordt hergebruikt. De gewenste kwaliteit kwam tot stand “ook omdat de eigenaar van het gebouw voornemens was om deze voorziening te verplaatsen.”

Volgens het bureau had al bij de realisatie van het schoolgebouw, “of in ieder geval een aantal jaar voor de verplaatsing” gestart moeten worden met het zoeken naar een nieuwe bestemming en locatie, “zodat de onderwijsvoorziening deze zomer in een keer, op een nieuwe plek, een nieuwe start had kunnen maken.”

Modulair en tijdelijkheid
Echter, de gemeente achtte naast de onzekere planning de financiële risico’s te groot. Dat geeft Studioninedots feitelijk toe, als het bureau in zijn reactie zegt: “Inmiddels worden bijna alle projecten die we met modulaire systemen ontwerpen permanent gerealiseerd en niet voor de tijdelijkheid.”

“Vanwege de complexiteit van het demonteren en verplaatsen van een gebouw, en de daarmee gepaard gaande kosten, wordt vaak gekozen voor een nieuw pand.” Vanuit het oogpunt van duurzaamheid vindt het bureau dat niet wenselijk.

Voor tijdelijke gebouwen is een circulaire benadering – met onder meer terugname van materialen door de leverancier – mogelijk een beter uitgangspunt dan inzetten op verplaatsbaarheid van een modulair gebouw. Modulair bouwen lijkt in de praktijk in de eerste plaats een manier om snel te bouwen.

Gerelateerde podcasts

Andere nieuwsberichten

Lichtkunstwerk slaat symbolische brug bij Fort van Hoofddorp

4 uur geleden

Aanmelding voor Rotterdamse ontwerperspool maatschappelijk vastgoed geopend

Gisteren, 16:31

Architectenweb organiseert Avond met Office Winhov

Gisteren, 15:52

Ruime vakantiewoning met een modulaire opzet

Gisteren, 13:15

Inzending voor Jaarboek Architectuur in Nederland 2024/2025 geopend

Gisteren, 12:20

Zuid-Holland onderzoekt andere bestemming van vliegveld Rotterdam

Gisteren, 09:32

Huurprijzen blijven stijgen, aanbod droogt op mede door wet

16 juli, 1:27

Vattenfall stopt met aanleg warmtenetten voor bestaande woningen

16 juli, 9:16

Erik Schotte vertrekt bij LIAG architecten en bouwadviseurs

15 juli, 12:11

Adviesraden tegen kabinet: Nederlanders moeten meer bewegen

15 juli, 10:31
KUBUS | Specialist in BIM-software
SAPA
Reynaers Aluminium Nederland
Jansen
SAB-profiel bv
Aliplast Aluminium Systems
Hagemeister GmbH & Co. KG
ALUCOBOND®
Tarkett BV
Kawneer
Grohe Nederland B.V.
Malaysian Timber Council
OCS | Office Cabling Systems
Swisspearl Nederland
Forster Nederland N.V.
VELUX Commercial Benelux B.V.
Sempergreen
EeStairs | Design trappen - Balustrade - Ontwerp en constructie
Aluprof Nederland BV
QbiQ Wall Systems
Forbo Flooring
Schüco Nederland BV
AGC Nederland Holding B.V.
Cedral
Sto Isoned bv
Triflex bv
Gorter Luiken BV
Foreco Houtproducten
Wienerberger B.V.
Knauf Insulation
DUCO Ventilation & Sun Control
IsoBouw Systems bv
Mview+
Rockfon (ROCKWOOL B.V.)
Gira Nederland B.V.
Kingspan Geïsoleerde Panelen
GEZE Benelux  B.V.
Renson
Metaglas Groep
ABB | Busch-Jaeger
Jung | Hateha B.V.
Knauf Ceiling Solutions B.V.
Saint-Gobain Building Glass Benelux
Faay Vianen B.V.
objectflor
Boon Edam Nederland B.V.
Hunter Douglas Architectural
Forbo Eurocol Nederland B.V.
EQUITONE gevelpanelen
Plastica Groep
Holonite B.V.
FALK®
Tata Steel Colorcoat®
© 2002 - 2024 Architectenweb BV / Voorwaarden / Privacy / Disclaimer / Sitemap
Annuleren
OK
Sluiten
Doorgaan
Inloggen
Maak een gratis persoonlijk account aan