Verslag van Het Grote Transformatie en Renovatiecongres

26 juni 2014, 17:03

Afgelopen dinsdag vond in het Eindhovense Klokgebouw Het Grote Transformatie en Renovatie Congres plaats. Acht sprekers lieten hun licht schijnen over de twee verwante thema’s, na afloop was er een debat. Een impressie van het congres.

Tekst Ronnie Weessies en Michiel van Raaij

‘Zeer inspirerende sprekers’ en ‘een topbijeenkomst’ waren enkele van de opmerkingen die gemaakt werden over het congres, dat door meer dan 150 architecten, adviseurs en opdrachtgevers werd bezocht. In de ochtend lag de nadruk op renovatie van seriematige woningbouw, terwijl ’s middags transformatie van utiliteitsbouw werd besproken. Ook Strijp-S, waar de bijeenkomst werd gehouden, kwam aan bod.

Renovatie
Gert Jan te Velde legde aan de hand van enkele projecten als Complex 50 en Dudokhaken in Amsterdam uit hoe zijn bureau Van Schagen Architekten op de bestaande structuur van gebouwen doorbouwt. Ook zette hij uiteen hoe hij als architect tegenwoordig ook andere rollen dan alleen die van ontwerper speelt. In sommige processen kan hij bijvoorbeeld ook adviseur of 'matchmaker' zijn.

Ook volgens Reimar von Meding (KAW) kunnen architecten zich bekwamen in ‘nieuwe’ aspecten van het vak. Hij noemde daarbij specifiek productontwikkeling en de verkoop van een project. Daarnaast is het volgens Von Meding zaak de gebruiker meer te betrekken aan de voorkant van het bouwproces. Bij het concept Reimarkt bijvoorbeeld wordt de klant centraal gesteld door een kant-en-klaar product aan te bieden dat op diens wensen is afgestemd. Huiseigenaren kunnen voor hun woning verschillende pakketten aanschaffen. Een pakket om de woning snel energiezuinig te maken bijvoorbeeld. Of een volledig nieuwe gevel, voor wie toe is aan een nieuwe uitstraling voor zijn woning.

In zijn lezing ging Dick de Gunst (Hans van Heeswijk architecten) in op de renovatie van galerijflats. Met zijn bureau pakte hij bijvoorbeeld drie galerijflats in de Apeldoornse Gentiaanbuurt aan door de nauwelijks zichtbare entree prominenter te maken, de als onprettig en onveilig ervaren ‘achterkanten’ weg te werken en tegelijkertijd de uitstraling te verbeteren. Nieuwbouw wordt volgens De Gunst vaak als een zegen gezien, maar het voordeel van bestaande gebouwen is dat ze je precies vertellen wat er niet goed werkt. Door de zwakke plekken aan te pakken ontstaan gebouwen met blijvend hoge kwaliteit.

Transformatie
Met de keynote van Ronald Schleurholts (cepezed) begon het deel over transformatie. Net als de sprekers over renovatie benadrukte hij het belang van het ‘lezen’ van een gebouw alvorens bijvoorbeeld een theater in een kerk te bouwen. Verder besprak hij de Cacaofabriek in Helmond en het nieuwe onderkomen van cepezed in Delft.

Arna Mackic (RAAAF) legde het accent iets anders. Eerst vertelde zij over het veelgeroemde project VacantNL, waarbij leegstand in Nederlandse publieke gebouwen aan de kaak wordt gesteld. Het rijdende object Secret Operation 610 op de voormalige vliegbasis Soesterberg maakte zowel qua uiterlijk als betekenis minstens zoveel indruk. In het object wordt het Koude Oorlog-verleden van de vliegbasis verbonden met de innovatieve luchtvaartindustrie in Nederland, die volgens het bureau op Soesterberg een plek zou moeten krijgen.

Ook Eric-Jan de Rooij van ontwikkelaar Lingotto kon een prominent project presenteren, de transformatie van toren Overhoeks naar A’dam Toren waarvan de werkzaamheden volgende maand start. Uit zijn verhaal bleek vooral hoe gelukkig de match tussen de ontwikkelende partijen, het programma, de locatie en het gebouw is. Voor ieder gebouw is het de kunst zo'n match te vinden.

Eindhoven
Jan Roijmans, programmamanager van de Spoorzone Eindhoven, praatte het publiek bij over de ontwikkelingen in de gebieden rond de spoorlijn in de Lichtstad. De focus lag hierbij op kantoren, waarvan in Eindhoven 250.000 vierkante meter (op 1,5 miljoen m2) leegstaat. Wel wordt een gestage toename van het aantal kantoorbanen in 2030 verwacht.

Het sprekersgedeelte van de dag werd afgesloten door Jack Hock, projectdirecteur Strijp-S namens woningcorporatie Trudo. Hij wist het publiek te boeien met zijn verhaal over de transformatiegeschiedenis van het voormalige Philipsterrein en de strategie om het voorheen afgesloten gebied onderdeel van de stad te laten worden.

Debat
In het aansluitende debat spraken Paul Diederen (architect-partner van diederendirrix), Ronald Rijnen (hoofd stedenbouw gemeente Eindhoven), Boudewijn de Bont (directeur Nico de Bont/TBI) en Jack Hock (directeur Trudo) over de sleutels tot een succesvolle transformatie: denken vanuit de kracht van het gebouw en integraal samenwerken tussen verschillende disciplines.

Hock benadrukte naar de zaal toe dat iedereen na zoveel jaar krimp in de bouwsector wel zegt zich anders op te stellen, maar dat dit in de meeste gevallen nog echt niet zo is. Van architecten wordt echt een fundamenteel andere houding verwacht, stelde hij.

Een kant-en-klare oplossing voor de door Roijmans geschetste (aanstaande) leegstand in de spoorzone van Eindhoven hadden de panelleden niet. Diederen benadrukte dat Eindhoven inmiddels een werkelijk stedelijk karakter heeft gekregen en dat dat een positief uitgangspunt voor dit gebied is.

Ook stelde Diederen dat de leegstaande gebouwen een mix van functies kunnen, nee zouden moeten, krijgen; iets wat de andere panelleden beaamden. Ook zou een mogelijke transformatie ruimte moeten laten voor nieuwe transformaties. Het moeten flexibele gebouwen blijven.

Niet dichttimmeren
Een belangrijk discussiepunt was tenslotte nog de vraag wat je bij een transformatie van tevoren allemaal vastlegt en wat je openlaat. Het volledig dichttimmeren van een transformatie, qua begroting en toekomstig gebruik, is echt verleden tijd, vonden alle panelleden.

Anderzijds werkt het ook niet om het maar allemaal open te laten. Hoe bepaal je dan wat een wenselijke ontwikkeling is en wat niet, en hoe het gebruik nu ten dienste staat van toekomstig gebruik? Het gaat erom een stapsgewijze ontwikkeling in gang te zetten met een helder kader, maar open invulling daarvan.

Door te werken met een concept, in plaats van een volledig uitgewerkt plan, kunnen ontwikkelingen wel gestuurd worden, maar blijft de precieze invulling nog open. Voor Strijp S heeft Trudo voor ieder gebouw zo'n concept opgesteld. Volgens Hock werkt dit uitstekend. Aan de slag!

Meer foto's van Het Grote Transformatie- en Renovatiecongres zijn te vinden op de Facebook-pagina van Architectenweb.

Trefwoorden

het grote transformatie- en renovatiecongres van schagen architekten ronald schleurholts lingotto reimar von meding de hoop pekso trudo hans van heeswijk architecten arna mackic leegstand raaaf dick de gunst kaw jack hock transformatie cepezed eric-jan de rooij gert jan te velde diederendirrix renovatie reynaers

1	Parkeren is geen grondrecht dinsdag, 24 februari
2	Kantoorpand aan Het Park in Rotterdam wordt luxe woongebouw dinsdag, 24 februari
3	Plaggenhut dient als voorbeeld voor volledig houten kantoor met gevel van populierenbast woensdag, 25 februari
4	Voltooid Beninees conferentieoord van Moke Architecten valt in de prijzen dinsdag, 24 februari
5	Melkmeisje staat model voor woontoren De Catharina in Zaandam vrijdag, 27 februari

Gerelateerde nieuwsberichten

Bewoners Strijp-S bouwen kozijnenpaviljoen

28 juli 2014

VPRO opent medialab in Eindhoven

23 oktober 2014

Nieuw onderkomen voor Eindhovense hockeyers

15 september 2014

Ellen van Acht Duurzame Bouwvrouw 2014

25 september 2014

Plan voor ondergrondse ruimte Suikerunie

21 juli 2015

Excursie met diederendirrix door Eindhoven

30 mei 2016

Bouw eerste woningen Nieuw Delft van start

26 februari 2016

Strop spoorgebied Delft groter dan verwacht

30 oktober 2014

Duurzame Renovatiewinkel zoekt ondernemer

15 mei 2015

Drie woongebouwen Strijp S in aanbouw

7 januari 2016

Ministerie eist controle galerijflats

23 december 2015

Jonge Maaskantprijs 2017 voor Arna Mackic

15 maart 2017

Ruim tweehonderd woningen in oud kantoorpand

12 december 2014

Verslag eerste dag Het Grote Woningbouwcongres

12 februari 2015

Video: Het Grote Transformatie en Renovatiecongres

25 juli 2014

Rotsachtig werklandschap maakt eind aan zitten

2 december 2014

Innovatieprijs voor Wijkbedrijf Bilgaard

31 oktober 2014

Hoogste punt A'DAM Toren bereikt

26 oktober 2015

Paul Diederen benoemd tot hoogleraar TU Eindhoven

12 mei 2016

Excursie met diederendirrix door Eindhoven

17 mei 2016

Minister Blok verricht officiële opening Reimarkt

4 juli 2014

Vuren memoreren oude grotbewoners Cappadocië

2 juli 2018

Zorgen over verlies Eindhovense corporatie

1 december 2014

'Spoortunnel Delft uiteindelijk moeite waard'

3 november 2014

Reimarkt beste plan duurzame renovatiewinkel

13 juli 2015

Van Schagen architekten organiseert vakdiscussie

3 september 2014

Vijf steden starten programma woningvernieuwing

9 juli 2014

Het Grote Transformatie- en Renovatiecongres

26 mei 2014

10 redenen naar Architectenweb-congres op Strijp S te gaan

17 juni 2014

Cepezed en Lingotto keynotes op congres Architectenweb

3 juni 2014

Kansen voor de bouw liggen in nieuwe producten

21 juli 2014

DP6 ontwerpt appartementengebouw Overhoeks

12 januari 2017

Nieuwe huisvesting cepezed in gebruik genomen

5 augustus 2014

BNNVARA zendt documentaire over architect Arna Mackic uit

19 mei 2020

Terugkijken: Door de ogen van Arna

29 mei 2020

Toon alles

Andere nieuwsberichten

Binnentuin speelt belangrijke rol in woongebouw BuitenBuren Almere

27 februari, 4:12

In het centrum van Almere Buiten komt een complex met 224 woningen rond een binnentuin. Het gebouw, dat er in 2030 moet staan, is ontworpen door De Zwarte Hond.

MOOI Noord-Holland opent inschrijving voor Arie Keppler Prijs 2026

27 februari, 3:27

Met de tweejaarlijkse prijs worden projecten en beleidsplannen beloond die aantoonbaar bijdragen aan de kwaliteit van de leefomgeving in Noord-Holland.

Provincie en consortium van adviesbureaus presenteren Toekomstvisie Limburg 2050

27 februari, 2:31

De provincie Limburg heeft samen met een consortium van adviesbureaus de Toekomstvisie Limburg 2050 opgesteld die onlangs werd vastgesteld.

Amsterdam bouwt aparte fietsbrug tussen Zeeburgereiland en Indische Buurt

27 februari, 11:18

Vanwege een forse verwachte groei van het aantal fietsers moet de nieuwe brug de bestaande Amsterdamse brug ontlasten. De gemeente verwacht dat de brug, die nog moet worden ontworpen, er rond 2032 ligt.

Onderzoek: kinderen spelen vaker buiten, groot verschil per plaats

27 februari, 5:04

Meer dan de helft van de kinderen geeft aan vaker buiten te willen spelen dan ze nu doen.

'Gemeenten gaan weer voor grondbezit'

27 februari, 1:45

Gemeenten zijn weer veel actiever bezig met het kopen van grond, zo blijkt uit onderzoek van BNR, met behulp van data-analyses van vastgoedadviseur Savills.

Terugkijken: KRO-NCRV Pointer onderzoekt waarom lege winkels geen woningen worden

27 februari, 12:06

Met de hoge woningnood en dito leegstand in Nederlandse winkelstraten zou je zeggen dat een plus een twee is.

OVV over fataal brugongeluk Lochem: onderlinge controle ontbrak

26 februari, 11:49

De partijen die betrokken waren bij de bouw van een brug over het Twentekanaal bij Lochem hebben de risico's van dit bouwproject van tevoren onvoldoende in kaart gebracht.