VAi trekt aan alarmbel over aangekondigde bezuiniging

12 november, 11:12

Het Vlaams Architectuurinstituut (VAi) komt in het geweer tegen een aangekondigde bezuiniging van één miljoen euro op de instelling. Het VAi waarschuwt voor een voor een ongekend verlies aan menselijk en intellectueel kapitaal in de Vlaamse architectuursector.

“De aangekondigde besparingen voor het VAi (24 procent in totaal, vijftig procent op de collectie) zijn bijzonder hard”, meldt het in Antwerpen gevestigde architectuurinstituut. “Wat op papier een budgettaire ingreep lijkt, dreigt in werkelijkheid uit te monden in een ongezien verlies aan menselijk en intellectueel kapitaal in onze sector. Kennis, expertise en internationale netwerken die gedurende decennia zorgvuldig zijn opgebouwd, dreigen in enkele maanden verloren te gaan. En wat we nu afbreken, bouwen we niet zomaar opnieuw op.”

Twaalf vooraanstaande academici uit de Vlaamse architectuuropleidingen trekken samen aan de alarmbel. In een open brief waarschuwen ze voor de gevolgen voor de Vlaamse bouwcultuur. De brief kan worden ondertekend.

De volledige tekst van de open brief:

Hol(istisch) beleid? De ondoordachte afbraak van een kwalitatieve Vlaamse Baukultur
Je vraagt je af of onze Vlaamse minister-president en minister van Economie, Innovatie én Industrie, onze minister van Onroerend Erfgoed en onze minister van Cultuur samen aan de onderhandelingstafel zaten? De Vlaamse regering investeert immers met trots in haar ‘Vlaamse’ erfgoed, iconische gebouwen die ‘hun verhalen doorgeven aan nieuwe generaties’ om zo bij te dragen aan een ‘Vlaanderen dat fier is op zijn erfgoed én op de mensen die er betekenis aan geven’. Die Vlaamse regering is op zoek naar strategieën om haar economie aan te doen zwengelen, maar vergeet de bouwsector als belangrijke motor voor de renovatie van ons gebouwd patrimonium. Tegelijkertijd slaat diezelfde Vlaamse regering de fundamenten weg vanonder de Vlaamse bouwcultuur, door de kritische reflectieplaatsen waar de broodnodige restauratie-, ontwerp- en proceskennis wordt onderbouwd, droog te leggen. Dit gebeurt niet steentje per steentje maar met een zware bulldozer, die bijvoorbeeld 1 miljoen euro wegvaagt bij het Vlaams Architectuurinstituut (VAi).

Als architecten, docenten, onderzoekers en erfgoedzorgers in het Vlaamse en internationale architectuurlandschap trekken we aan de alarmbel. We maken ons in het bijzonder zorgen over de werking en de toekomst van het VAi. Een instituut dat heden, verleden en toekomst van onze (on)gebouwde ruimte verbindt en pleit voor een zorgzame omgang met die ruimte, de mensen, materialen én het geheugen van plekken. Een instituut dat via zijn archieven, tentoonstellingen, publicaties en debatten Vlaamse ontwerpers, studenten en makers inspireert en ze nationaal en internationaal een forum geeft. Maar ook via haar werking en locatie de hedendaagse architectuurpraktijk en discussie naar een veel breder publiek weet te brengen. Met een bezuiniging van 50% op zijn Vlaamse architectuurcollectie, 30% op zijn kenniscentrum en 15% op zijn culturele taken kan het VAi niet langer diezelfde kwaliteit en uitstraling garanderen.

Het waren nochtans alle Belgische ministers van Cultuur die, gesteund door de Vlaamse minister-president, nog niet eens zo lang geleden hun pen en schouders zetten onder de Davos Verklaring voor een Kwaliteitsvolle Baukultur (in 2018 en 2021). Die stelt een holistisch beleid centraal, van stoel tot stad, met kennis van het verleden, maar met de blik ook op de toekomst. Hebben we de minister dan verkeerd begrepen toen die luid en duidelijk stelde dat ‘cultuur een centrale rol moet spelen’ en ‘in het middelpunt van ontwikkelingsbeleid moet worden geplaatst’? Is die Baukultur dan niet langer essentieel om de nodige economische, sociale en ecologische duurzaamheid op een kwaliteitsvolle manier te stimuleren? In Davos werd immers eensgezind en stellig beweerd dat zonder inzet op cultuur ‘er geen democratische, vreedzame en duurzame ontwikkeling mogelijk is’. Waar bouwen we vandaag samen aan?

Een verleden vaag je niet weg, hoeveel bulldozers je ook laat aanrukken, je bouwt eraan verder. Voor de herbestemmings- en transformatieprojecten die Vlaanderen te wachten staan, is het essentieel dat economische én technologische innovatie hand in hand gaat met een noodzakelijke cultuurreflex, waarbij we ons materiële en immateriële culturele erfgoed waardevol vinden omdat de geschiedenis van onze buurt, stad of regio erin is ingebed. Die kennis en vaardigheden verwerf je niet uit het niets. Je bouwt ze steentje per steentje, jaar na jaar op en je deelt ze met andere ontwerpers, opdrachtgevers, onderzoekers, burgers, erfgoedgemeenschappen én beleidsmakers. Met jong én oud. Zeg ons dus dat we de besparingen verkeerd hebben begrepen, en voer een Vlaams beleid met de blik op de toekomst door vandaag net meer te investeren in het brede veld van de architectuurcultuur, zodat we effectief aan die kwaliteitsvolle toekomst kunnen bouwen en de toonaangevende positie die het Vlaamse architectuurlandschap vandaag internationaal bekleedt, kunnen versterken.

Trefwoorden

vai belgië vlaanderen bezuinigingen vlaams architectuurinstituut

1	Hoogste elftallen van Ajax nemen nieuw gebouw op De Toekomst in gebruik woensdag, 11 november
2	Plan voor wijk met 2.300 woningen op terrein Máxima MC Eindhoven woensdag, 11 november
3	Rinske Wikkerink verlaat Kraaijvanger en begint eigen bureau dinsdag, 10 november
4	Lunchevents rond parametrisch ontwerpen en overkoepelende systemen voor AI op Digibouw 2026 woensdag, 11 november
5	Houten woongebouw verlevendigt achterkant van winkelcentrum maandag, 9 november

Gerelateerde nieuwsberichten

Nieuwe editie van Architectuurboek Vlaanderen wil meer zijn dan een overzicht van gebouwen

30 oktober

Vlaams Architectuurinstituut duikt wereld van de bacteriën in

25 augustus

VAi schijnt licht op feministische vrouwenwerkgroep uit de jaren tachtig

4 maart

Winnaars eerste Architectuurprijs Vlaanderen bekendgemaakt

8 juni

Zeven columns door Jan Peter Wingender over de cao als basis voor de architectenbranche

4 juli 2024

Toon alles

Andere nieuwsberichten

Dubbel blok met woningen en andere functies op Peperkliplocatie Schiedam

Gisteren, 15:47

Op de Peperkliplocatie in Schiedam-Oost, waar nu nog een basisschool staat, komt een dubbel blok met onder meer 232 woningen. MoederscheimMoonen Architects en Orange Architects ontwerpen elk een deel van het Peperkwartier.

Tentoonstelling van OMA/AMO onderzoekt rol en betekenis van winkelcentra

Gisteren, 13:21

‘The Mall’ toont inzichten uit recent onderzoek van OMA/AMO naar de invloed van het winkelcentrum als architectonische en stedenbouwkundige typologie.

Woningbouwproject Verra van MVRDV in Boston opgeleverd

Gisteren, 11:48

In de Amerikaanse stad Boston is een wooncomplex met 343 appartementen naar ontwerp van MVRDV voltooid. Het uit twee gebouwen bestaande Verra bevindt zich op de nieuwe Enterprise Research Campus.

Speeltoestel Aldo van Eyck in tuin Burgerweeshuis geplaatst

12 november, 3:13

De plaatsing maakt deel uit van de ecologische en cultuurhistorische herinrichting van de buitenruimte rond het Burgerweeshuis, waarbij het oorspronkelijke ontwerp en gedachtegoed van Van Eyck als inspiratiebron dienen.

Mathenesse aan de Maas wint de Van der Leeuwprijs 2026

Gisteren, 14:15

Bij dit initiatief worden bewoners, ondernemers en andere partijen in de Rotterdamse wijk Mathenesse bij elkaar gebracht via huiskamerconcerten, het jaarlijkse Lentefeest, groene initiatieven en bewonersbijeenkomsten.