Het CLT-onderzoeksteam van Inbo, met van links naar rechts Bahar Yildiz, Joost van den Berg, Merel Vos en Gustaf Jackson
Copyright: Inbo
Cover van de handleiding CLT voor architecten en bouwkundigen
Copyright: Inbo
Patch22 in Amsterdam, ontworpen door bureau Frantzen et al
Copyright: Luuk Kramer
HAUT van Team V Architectuur bij de start van de houtconstructie afgelopen jaar
Copyright: JP van Eesteren / Team V Architectuur
CLT-vloer, wanden en plafond in gebouw Stories, dat is ontworpen door Olaf Gipser Architects
Copyright: Olaf Gipser Architects
Het CLT-onderzoeksteam van Inbo, met van links naar rechts Bahar Yildiz, Joost van den Berg, Merel Vos en Gustaf Jackson
Copyright: Inbo
Cover van de handleiding CLT voor architecten en bouwkundigen
Copyright: Inbo
Patch22 in Amsterdam, ontworpen door bureau Frantzen et al
Copyright: Luuk Kramer
HAUT van Team V Architectuur bij de start van de houtconstructie afgelopen jaar
Copyright: JP van Eesteren / Team V Architectuur
CLT-vloer, wanden en plafond in gebouw Stories, dat is ontworpen door Olaf Gipser Architects
Copyright: Olaf Gipser Architects

Inbo publiceert handleiding voor bouwen met CLT

19 januari, 13:00
Hout en dan met name Cross Laminated Timber (CLT) is aan een opmars bezig in de Nederlandse bouw. Tegelijk valt er nog een wereld te winnen als het aankomt op kennis en toepassing van het materiaal. Inbo heeft dinsdag een aanzet gegeven door een handleiding CLT voor architecten en bouwkundigen te publiceren. Architectenweb sprak erover met projectleider en hoofdauteur van het document Merel Vos. “Houtbouw vergt veel meer afstemming met de adviseurs.”

Hoewel in de naam Holland de term hout of ‘holt’ besloten ligt, was houtbouw tot voor kort bepaald niet gangbaar in ons land. Pas de laatste jaren beleeft het materiaal een doorbraak (zoals is te zien in bijvoorbeeld ons jaaroverzicht van 2020), maar die lijkt wel meteen zo spectaculair dat we er ernstig rekening mee moeten houden dat hout wel eens het materiaal van de toekomst kan zijn.

CLT of kruislaagshout lijkt de beste papieren te hebben om grootschalig te worden toegepast, onder meer omdat het qua sterkte in de buurt komt van beton en niet uitzet, krimpt of vervormt. Voor het zover is, valt er nog een hoop te leren over het materiaal en is het zaak dat ook meer opdrachtgevers en andere partijen overtuigd raken van het belang van hout, stelt Vos.

Om met dat laatste te beginnen: waarom is het belangrijk dat we in hout gaan bouwen?
“Allereerst omdat de CO₂-uitstoot in de bouwsector enorm hoog is en we op zoek moeten naar een alternatief. In andere bedrijfstakken zoals de auto-industrie zijn ze daar al jaren mee bezig, neem de elektrische auto. De bouw is alleen heel conservatief, veranderingen gaan doorgaans langzaam. Hout draagt bij aan het verlagen van de CO₂-uitstoot; bomen slaan hun hele leven CO₂ op en als je ze kapt, groeit er weer een nieuwe boom die ook CO₂ opslaat. Intuïtief voelt dat kappen misschien niet goed, maar als je aan duurzaam bosbeheer doet is het een uitstekende optie.

Daarnaast is hout veel beter herbruikbaar dan beton of staal en behoudt het meer restwaarde na de sloop van een gebouw. Vergeet bovendien niet dat er beleidsmatige veranderingen aankomen, zoals vanuit het klimaatakkoord. We moeten daarom wel en het is nu zaak dat we kenniservaring opdoen met bouwprojecten in hout. As je er pas over een paar jaar instapt ben je gewoon te laat.”

Wat bedoel je precies met kenniservaring?
“In landen als Duitsland en Oostenrijk wordt veel meer gebouwd met hout, ook woongebouwen. We kunnen die kennis alleen niet een-op-een overnemen, omdat hier andere Bouwbesluit-eisen gelden. Voor de CLT-handleiding hebben we al gekeken naar Nederlandse projecten, zoals Patch22, HAUT en Stories. De betrokken architectenbureaus, adviseurs of aannemers hebben hun kennis en ervaring daarvoor met ons gedeeld en wij hebben daar weer veel van geleerd. Op die manier kunnen zulke pilotprojecten helpen om tot algemene inzichten voor bouwen met hout te komen.”

In de handleiding noemen jullie naast de kennisachterstand nog twee obstakels die het bouwen in hout momenteel bemoeilijken. Een ervan is het overtuigen van andere betrokken partijen.
“Er is een hoofdstuk waarin we uiteenzetten waarom houtbouw zo belangrijk is. Voor iedereen, van de opdrachtgever tot adviseurs, zijn er wel argumenten uit te halen. Maar we leggen ook uit hoe je als architect bijvoorbeeld een opdrachtgever kunt overtuigen om voor houtbouw te kiezen. Dat doe je niet alleen op basis van mooie argumenten als duurzaamheid of een snelle bouwtijd, want als een project twintig procent duurder gaat uitvallen, moet de opdrachtgever wel heel erg gemotiveerd zijn om dan alsnog voor hout te gaan. Je moet aantonen dat dit materiaal ook financieel kan concurreren met staal of beton. Ons is gebleken dat hierbij veel winst is te halen bij de keuzes die je maakt in de fase van het schetsontwerp. Ook is het in meerdere opzichten belangrijk dat je in een vroeg stadium van het proces meerdere partijen bij het project betrekt, waaronder de aannemer. Houtbouw vergt veel meer afstemming met de betrokken adviseurs. Alle neuzen moeten dezelfde kant op staan.”

Een derde sta-in-de-weg is het bouwkundig aspect. Hout kent in dat opzicht enkele nadelen, zoals een geringere vormvrijheid dan beton en een mindere geluidswering. Zie je dat gauw veranderen of blijven hybride constructies de norm, zoals nu voornamelijk het geval is?
“Ik denk dat er wel ruimte is voor innovatie. Veel houtproducenten zijn daar ook wel mee bezig, dat ze bijvoorbeeld de overspanning van de CLT-vloer groter proberen te maken. Maar het klopt dat het materiaal nog de nodige beperkingen heeft. Zo kun je er wel hoog mee bouwen, maar dan wordt het hout heel dik en krijg je enorme afmetingen, dat vindt niemand wenselijk. Hybride constructies zie ik overigens niet als een belemmering. Je kunt heel goed de hoogte in met een betonnen liftkern of dat je de plint van beton maakt en erboven een volledig houten constructie realiseert. Zo versterken de materialen elkaar alleen maar en gebruik je alsnog veel hout.”

Tot slot: bij hout als bouwmateriaal moet ik onwillekeurig toch denken aan de grote stadsbranden uit de historie, die mede zo rampzalig uitpakten doordat veel gebouwen van hout waren gemaakt. Hoe zit het tegenwoordig met de brandveiligheid van het materiaal?
“Het is een misverstand dat hout brandgevaarlijker is dan beton of staal. Hout is wel een brandbaarder materiaal, maar je kunt veel beter voorspellen hoe het brandt. Het bezwijkmoment van hout is daarom veel exacter te voorspellen dan bij beton en staal. Bij brand vormt zich een koollaag die het hout beschermt tegen inbranden, daarnaast weten we van hout dat het veel geleidelijker brandt; het brandt met 0,7 mm per minuut in. Hierop kun je vervolgens een constructie op dimensioneren en er een brandbuffer in meenemen. Verder kun je een CLT-wand natuurlijk bekleden met brandwerend materiaal, zoals dubbele gipsplaat.”


De Handleiding CLT voor architecten en bouwkundigen is een van de resultaten van het onderzoek ‘De mogelijkheden van CLT in de gestapelde woningbouw’, uitgevoerd door Inbo. Naast Merel Vos bestond het onderzoeksteam uit Gustaf Jackson, Bahar Yildiz en Joost van den Berg.

Andere nieuwsberichten

Studio Rianknop presenteert zelfbouwwoning Amsterdam-Noord

5 maart, 12:26

Heijmans en AM gaan woningen bouwen in Feyenoord City

5 maart, 10:56

Eerste woongebouw Rijnhaven in Alphen aan den Rijn klaar

4 maart, 4:52

BAM Bouw en Techniek realiseert politiebureau Zeeburgereiland

4 maart, 4:24

Woonwijk uit jaren zeventig verwarmd met behulp van waterstof

5 maart, 10:03

'Lokale conflicten over duurzame plannen moeilijk te voorkomen'

5 maart, 9:32

Provincies zijn verdeeld over nieuwe kerncentrale

4 maart, 3:57

Meer laadpunten in parkeergarages

4 maart, 2:35

Provincie en gemeenten steken tot 330 miljoen in Noord-Brabant

4 maart, 9:59

Mobiliteitsalliantie wil jaarlijks drie miljard euro van regering

4 maart, 9:18
Ronnie WeessiesRedacteur
KUBUS BV
Reynaers Aluminium Nederland
Jansenbyods
Aliplast Aluminium Systems
Mosa.
Hagemeister GmbH & Co. KG
ALUCOBOND®
Tarkett BV
Wicona
Kawneer
Malaysian Timber Council
OCS | Office Cabling Systems
Forster
Balink Glas & Aluminium BV
Sempergreen
Aluprof Nederland BV
Intal BV
QbiQ Wall Systems
Forbo Flooring
AGC Nederland Holding B.V.
Cedral
Sto Isoned bv
Triflex bv
Gorter Luiken B.V.
Foreco Houtproducten
Wienerberger B.V.
Duco Ventilation & Sun Control
IsoBouw Systems bv
ROCKWOOL B.V.
Master Builders Solutions Nederland B.V.
Van Bruchem Staircases
Rockfon (ROCKWOOL B.V.)
Gira Nederland B.V.
Rockpanel
GEZE Benelux  B.V.
Renson
Metaglas Groep
VELUX Nederland B.V.
Jung | Hateha B.V.
Saint-Gobain Building Glass Benelux
objectflor
Boon Edam Nederland B.V.
Forbo Eurocol Nederland B.V.
EQUITONE gevelpanelen
Plastica Groep
Holonite B.V.
OWA Benelux BV
FALK® Bouwsystemen
Serge Ferrari
Alsecco
Tata Steel's Colorcoat®
Annuleren
OK
Sluiten
Doorgaan
Inloggen
Maak een gratis persoonlijk account aan