De nieuwe tweede verdieping

De Zwarte Hond renoveert faculteitsgebouw Joop van Stigt

3 februari 2020, 13:28

Deze zomer wordt gestart met de renovatie en uitbreiding van Cluster Zuid van de faculteit geesteswetenschappen van de Universiteit Leiden. Het structuralistisch gebouw krijgt onder meer een nieuw hart met één hoofdentree voor het gehele complex. De Zwarte Hond is verantwoordelijk voor het ontwerp van de verbouwing.

Cluster Zuid maakt deel uit van een ensemble van drie gebouwen, die tussen 1976 en 1982 werden gerealiseerd aan de Witte Singel. In het midden staat de door Bart van Kasteel ontworpen universiteitsbibliotheek, Van Stigt ontwierp twee sterk gelijkende panden aan weerzijden van dit gebouw, die beide deel uitmaken van de faculteit geesteswetenschappen. Van Stigts ontwerpen zijn ook wel bekend als Cluster Zuid en Cluster Noord.

Cluster Zuid wordt gerenoveerd en uitgebreid door De Zwarte Hond. Het momenteel 7.850 vierkante meter grote complex wordt uitgebreid naar 11.400 m². Er komen ruim zevenhonderd studieplekken, twee hoorcollegezalen en verschillende werk-, vergader- en gemeenschappelijke ruimtes bij. Verder krijgen het Afrika Studiecentrum en de afdeling Midden-Oostenstudies er bibliotheken.

Oorspronkelijke visie
Voor het project is veel onderzoek gedaan naar de oorspronkelijke visie van Van Stigt, laat De Zwarte Hond weten. Diens zoon Jurriaan van Stigt volgt het ontwerpproces en denkt mee bij ‘de afwegingen die bij deze renovatie naar voren komen’, aldus het bureau. De uitbreiding moet op eigentijdse wijze aansluiten op het bestaande, zowel in vorm, materialisatie als detail.

Het bestaande gebouw bestaat uit zeven individuele ‘huizen’, die ieder de breedte hebben van twee Leidse grachtenpanden. Hiervoor is Van Stigt een grid van paddenstoelvormige betonnen kolommen ontworpen; een structuur die in het renovatieontwerp nog beter zichtbaar wordt gemaakt, meldt De Zwarte Hond.

De grootste verandering betreft de sloop van het middelste huis en vervanging door nieuwbouw die als hart van het gebouw met hoofdentree gaat fungeren. Het nieuwe bouwdeel contrasteert met de andere huizen en laat veel licht binnen in het gebouw, dat momenteel een nogal donker en introvert karakter heeft. Vanuit de centrale hal, waar tevens de bibliotheek is gelegen, kunnen de gebruikers zich bovendien oriënteren.

Beschermd stadsgezicht
Het gebouw wordt ook nog uitgebreid met een achtste huis en de tweede verdiepingen wordt in zijn geheel vervangen. Omdat het gebouw deel uitmaakt van beschermd stadsgezicht, blijft de uitstraling met zijn kenmerkende bakstenen gevels vrijwel intact. Om rust in het ontwerp te creëren, bestaat de nieuwbouw uit slechts een nieuw materiaal; geanodiseerd aluminium.

Van de te slopen delen worden veel materialen opgeknapt en hergebruikt bij de renovatie, zoals de bijzondere houten plafonds die een tweede leven krijgen in het transparante dak en de akoestische wanden. De baksteen van het middelste huis wordt hergebruikt, betonnen kolommen worden verplaatst en opnieuw gebruikt, gesloopt beton wordt vermalen en verwerkt in nieuw beton. Materialen die niet worden hergebruikt, kunnen worden ‘geoogst’ door andere architecten, stelt De Zwarte Hond.

BREEAM Excellent
Qua duurzaamheid wordt het BREEAM Excellent-label nagestreefd. Dat gebeurt onder meer doordat de zeven huizen tot één compact gebouw worden gesmeed, er groene daken worden toegepast en via het transparante dak in het hart van het gebouw meer daglicht naar binnen kan stromen.

Naar verwachting is het vernieuwde gebouw in 2022 gereed. De renovatie en uitbreiding is onderdeel van de nieuwe Humanities Campus van de Universiteit Leiden.

Trefwoorden

onderwijs joop van stigt universiteit leiden renovatie leiden humanities campus de zwarte hond

1	2025 in tien columns door Jarrik Ouburg over Japan / Nederland dinsdag, 30 december
2	2025 in tien columns door Marjolein van Eig dinsdag, 30 december
3	Architectenweb Awards 2025 – een terugblik woensdag, 31 december
4	2025 in tien columns door Kirsten Hannema woensdag, 31 december
5	2025 in zes columns door NEXT natuurlijk vrijdag, 2 januari

Gerelateerde nieuwsberichten

Uitbreiding Gorlaeus Gebouw van de Universiteit Leiden opent deuren

30 augustus 2024

Van Stigt-gebouw Universiteit Leiden gerenoveerd en uitgebreid

10 oktober 2024

Atelier PRO ontwerpt Sport- en Tentamencentrum voor Universiteit Leiden

7 oktober 2019

Universiteit Leiden betrekt onderbouw voormalig ministerie

1 juli 2016

Bouw Bèta Campus Universiteit Leiden van start

1 maart 2013

Sterrewacht winnaar Leidse Architectuurprijs

27 juni 2011

Leidse Sterrewacht open na grote restauratie

21 oktober 2011

Campus Den Haag heeft nieuwe vestiging aan Turfmarkt

25 april 2017

Boek: Joop van Stigt, architect

30 september 2014

Architect Joop van Stigt overleden

7 november 2011

De Zwarte Hond breidt winkelcentrum Stadshagen uit

6 december 2019

De Caap: 150 meter hoge blikvanger voor wijk Rivium

14 november 2019

Nieuwe bestemming voor voormalig V&D-pand Groningen

4 november 2019

Park Paviljoen De Hoge Veluwe is eigentijds landhuis

17 juli 2019

Tweede fase Het Kielzog Hoogezand van start

17 juni 2019

Hilversum trekt structuur centrum door naar stationsgebied

14 februari 2019

De Zwarte Hond transformeert textielfabriek naar scholencampus

7 april 2020

Omvangrijke renovatie Ledeganck-complex van Universiteit Gent afgerond

9 november 2020

De Zwarte Hond ontwerpt nieuw cultuurcluster Delfzijl

15 december 2020

Plan met 550 woningen en veel groene ruimte tegenover Naturalis

28 juni 2021

Toon alles

Gerelateerde podcasts

Gesprek met Ellen Schindler over het verder ontwikkelen van een architectenbureau

23 maart 2023

Andere nieuwsberichten

Kraaijvanger Architects aan de slag met renovatie Station Zuidplein

24 december 2025, 9:00

Kraaijvanger Architects gaat van Rotterdams wederopbouwstation een toekomstbestendig, hoogwaardig stedelijk knooppunt maken.

Concrete ontwerpt woongebouw in Philadelphia met gevelkunst door tattoo-artist Henk Schiffmacher

23 december 2025, 12:00

Concrete heeft in een Philadelphia (VS) met Fishtown Urby een volgende bijdrage aan het Amerikaanse woonconcept Urby opgeleverd.

Rotterdamse Academie van Bouwkunst stelt twee curatoren aan om thematische lijnen te ontwikkelen

22 december 2025, 11:20

De Rotterdamse Academie van Bouwkunst stelt Margit van Schaik aan als curator Architectuur en Jutta Hinterleitner als curator Stedenbouw.

Den Haag ziet ruimte voor meer woningen in gebied Laakhavens-Hollands Spoor

19 december 2025, 3:15

De gemeente Den Haag ziet ruimte voor 11.000 nieuwe woningen in het gebied aan de Laakhavenzijde van station Hollands Spoor. Dat zijn er 2.400 meer dan de gemeente bij het begin van de planvorming dacht.

Fijne feestdagen en een gelukkig, gezond en succesvol 2026!

24 december 2025, 1:00

Op maandag 5 januari is de redactie van Architectenweb terug met het dagelijkse architectuurnieuws.

Provincie Zuid-Holland: stroom van zee via Hoek van Holland naar Rotterdamse haven

23 december 2025, 5:00

"Zo kunnen de Rotterdamse haven en regio uitgroeien tot de stekkerdoos van Nederland", stelt gedeputeerde Arne Weverling.

DNR geactualiseerd naar hedendaagse praktijk

19 december 2025, 4:03

DNR2025 is compacter en beter op de hedendaagse praktijk afgestemd dan haar voorganger, met onder meer aandacht voor AI, privacy en kwaliteitsborging.