Station Noord

Station Noorderpark

Station Amsterdam Centraal

Station Rokin

Station Vijzelgracht

Station De Pijp

Station Europaplein

Noord-Zuidlijn Amsterdam officieel geopend

20 juli 2018, 11:59

Zaterdag is officieel de Noord-Zuidlijn in Amsterdam geopend. Tweeëntwintig jaar nadat de gemeenteraad het besluit tot de aanleg nam en vijftien jaar nadat de eerste spade in de grond werd gestoken gaat de metro op de lijn die het noorden en zuiden van de stad verbindt rijden. De zeven nieuwe (van de acht) stations zijn ontworpen door Benthem Crouwel Architects.

Het was een regelrecht hoofdpijndossier voor de politiek en bewoners in Amsterdam, de aanleg van de Noord-Zuidlijn. Er was vertraging, eigenlijk had de metro in 2011 al moeten rijden. Ook kostte het project uiteindelijk ruim twee keer zoveel als begroot, 3,1 miljard euro in plaats van 1,46 miljard.

“Er is heel veel gebeurd'', zo blikte Hoite Detmar, directeur van de Noord-Zuidlijn, eerder deze maand terug. “Het was een moeilijke start, met weinig draagvlak voor het project en weinig risicobudget.”

Bij Detmars aantreden waren in 2008 net de panden aan de Vijzelgracht verzakt en lag de bouw driekwart jaar stil. “Ik ben blij dat we sinds 2011-2012 in rustiger vaarwater zijn gekomen, al is het wel jammer dat we twee jaar geleden alsnog de startdatum moesten uitstellen naar aanleiding van de faillissementen van twee onderaannemers.”

Ook zijn er twee doden gevallen bij de aanleg. Zo kwam een automobilist om toen er een damwandplaat op zijn auto kwam en werd een medewerker aangereden door een metro bij station Zuid. “Dat heeft ongelofelijk veel impact gehad.”

Innovatie
De aanleg heeft, naast een snellere verbinding tussen Noord en Zuid, ook positieve zaken opgeleverd. Zo leidde het complexe project tot innovatie in de tunnelbouwtechniek en zijn er vele archeologische vondsten gedaan. Nog een noviteit: voor het eerst ter wereld is er een tunnel onder een gebouw afgezonken, het gaat om station Amsterdam Centraal.

Via de 9,7 kilometer lange Noord-Zuidlijn kunnen reizigers in een kwartier van Noord naar Zuid (en andersom) rijden. Er worden 121.000 reizigers per dag verwacht op de enige Nederlandse metrolijn waarvan meer dan de helft ondergronds ligt.

De Noord-Zuidlijn bestaat uit de metrostations Noord, Noorderpark, Amsterdam Centraal Station, Rokin, Vijzelgracht, De Pijp en Europaplein. Benthem Crouwel heeft in 1995, een jaar voor het officiële besluit tot de aanleg werd genomen, de opdracht voor het ontwerp van de stations binnengesleept.

Nieuwe openbare laag
Het tracé en de stations zijn bedacht als een nieuwe openbare laag in de stad, onder de straten en grachten die al eeuwenlang transport en vervoer mogelijk maken. Zoals die straten en grachten open in de publieke ruimte liggen, zijn ook de toegangen tot de stations open en onoverdekt en functioneren als een verlengde van de straat.

Een zo kort mogelijke route tussen perron en maaiveld maakt het onderhoud en beheer van de stations makkelijk en zorgt voor sociale veiligheid. De open ingangen leiden naar verdeelhallen die je nog steeds ervaart als onderdeel van de buitenwereld, en die tegelijk zicht bieden op de sporen. Zo loopt de publieke ruimte van de stad door tot ver onder de grond.

Elk station is uniek, meldt Benthem Crouwel. De architectuur wordt bepaald door de locatie en de ruimte die in het Amsterdamse stedenbouwkundig plan beschikbaar is gesteld. Tegelijk hebben de stations veel overeenkomsten en delen ze een architectonisch concept: de kortst mogelijke verbinding tussen straat- en perronniveau, en een vloeiende, continue logistieke routing die het reizigers mogelijk maakt als vanzelfsprekend hun weg te vinden.

Het gebruik van daglicht als leidend principe en het ontbreken van ondergrondse doolhoven overtuigde de selectiecommissie 23 jaar geleden om voor dit ontwerp te kiezen, laat Benthem Crouwel weten.

Gemakkelijk schoon te houden
De gebruikte materialen zijn in sommige gevallen speciaal voor de Noord-Zuidlijn ontwikkeld. Ze zijn gemakkelijk schoon te houden en te vervangen. De materialen in verschillende tinten grijs verbinden de stations met de stedelijke omgeving bovengronds, en geven de stations een terughoudende, kalme uitstraling. Transparantie en een uitgekiend lichtplan moeten elk station veilig, comfortabel en overzichtelijk maken.

Elk station is uitgerust met een speciaal voor dat station gemaakt kunstwerk. Zo ontstaat een publiek toegankelijke ondergrondse kunstroute met werken van (inter)nationale kunstenaars, gebaseerd op het thema ‘Van wijk tot wereld’.

De kunstwerken zijn geïnspireerd door de directe omgeving van de stations en verbinden de boven- en ondergrondse wereld met elkaar. Ze maken de stations herkenbaar en vergemakkelijken de oriëntatie van de reiziger.

Op station Rokin zijn daarnaast 10.000 van de 700.000 archeologische objecten tentoongesteld die tijdens de contructie op de locatie zijn opgegraven. De objecten liggen in grote glazen vitrines tussen de roltrappen.

Officiële opening
De Amsterdamse burgemeester Femke Halsema verricht zaterdag de officiële opening van de Noord-Zuidlijn. Dezelfde dag vanaf 14.00 kunnen reizigers gratis via deze metrolijn reizen. Vanaf zondag gaat de dienstregeling in.

Trefwoorden

amsterdam benthem crouwel architects metro noord-zuidlijn

1	Stadsherstel Amsterdam start crowdfundingsactie voor herstel Vondelkerk maandag, 5 januari
2	2025 in zes columns door NEXT natuurlijk vrijdag, 2 januari
3	Namelok renoveert hotel- en conferentiecentrum in Elspeet maandag, 5 januari
4	Architectenweb Awards 2025 – een terugblik woensdag, 31 december
5	2025 in tien columns door Kirsten Hannema woensdag, 31 december

Gerelateerde nieuwsberichten

Vernieuwde entree westelijke reizigerstunnel Amsterdam Centraal geopend

30 juni 2025

Amsterdam koppelt metrolijn 50 en 53 om capaciteit metronetwerk te verhogen

25 november 2025

Maatschappelijke coalitie: pak door met uitbreiding Noord-Zuidlijn

21 mei 2024

Opening Noord-Zuidlijn: ‘Een beetje meer lucht voor Amsterdam’

23 juli 2018

Video: Noord/Zuidlijn, één richting

20 juli 2018

Amsterdamse Noord-Zuidlijn rijdt op 22 juli

6 april 2018

Noord-Zuidlijn blijkt archeologische goudmijn

14 juni 2018

Opening Noord-Zuidlijn: ‘Een beetje meer lucht voor Amsterdam’

23 juli 2018

Vernieuwd Beursplein en fietsenstalling officieel geopend

19 juli 2018

Bouw van Noord-Zuidlijn is afgerond

11 januari 2018

Eerste reizigers testen Noord-Zuidlijn

20 april 2018

Amsterdam investeert 1,3 miljard in bouwgrond

19 september 2018

Meervoudig ruimtegebruik maakt tunnels onveilig

4 oktober 2018

Arcadis en Benthem Crouwel maken plan voor station San Jose

18 oktober 2018

SeARCH en Benthem Crouwel Architects winnen prijzen op World Architecture Festival

3 december 2018

Gerenoveerde Oostlijn Amsterdam officieel geopend

12 december 2018

Schiphol wil snel ov-netwerk uitbreiden

8 januari 2019

'Rutte neemt regie OV Randstad op zich'

9 januari 2019

Bouw blok met woningen en hotels Amsterdam-Noord van start

23 januari 2019

Gouden A.A.P. 2019 voor Noord-Zuidlijn en Hotel Jakarta

17 april 2019

Noord-Zuidlijn is BNA Beste Gebouw van het Jaar 2019

17 mei 2019

Benthem Crouwel ontwerpt appartementencomplex Praag

25 juni 2019

Benthem Crouwel Architects

2 september 2019

Stationsgebied Schiphol voor 237 miljoen op de schop

22 november 2019

'Noord-Zuidlijn binnen tien jaar doorgetrokken naar Schiphol'

12 december 2019

Alliantie wil 1 miljard bijdragen aan doortrekken NoordZuidlijn

13 november 2020

Voorbereidingen bouw Vijzelgrachtgarage gestart

26 januari 2021

Station Amsterdam Centraal wacht grote vernieuwing

29 januari 2021

Miljarden uit groeifonds naar openbaar vervoer in de Randstad

9 april 2021

Plan B: toeslag voor reizigers om doortrekken NZ-lijn te financieren

25 november 2021

Noord-Zuidlijn volgens studie groot succes, maar niet overal

29 november 2021

Alle werkzaamheden aan IJboulevard Amsterdam afgerond

18 april 2023

Toon alles

Gerelateerde video's

Benthem Crouwel Architects

Nominatie voor de prijs voor Architect van het Jaar 2019

Andere nieuwsberichten

De Zwarte Hond ontwerpt buurt in Nijmeegs herontwikkelingsgebied Winkelsteeg

Vandaag, 14:17

De Zwarte Hond heeft samen met ontwikkelaar KondorWessels Projecten en aannemer De Groot Vroomshoop een tender voor een buurt met 150 woningen in Nijmegen gewonnen.

Fokkema & Partners geeft rijkskantoor De Knoop levendiger en speelser interieur

Vandaag, 11:45

Naar ontwerp van Fokkema & Partners is het interieur van rijkskantoor De Knoop in Utrecht aangepast aan de hedendaagse wensen van de gebruikers.

Namelok renoveert hotel- en conferentiecentrum in Elspeet

Gisteren, 17:00

Het project Mennorode bestaat uit een masterplan en een gefaseerde renovatie van een voormalig doopsgezind gemeenschapshuis.

Jaarboek Landschapsarchitectuur en stedenbouw 2025 gepresenteerd

Gisteren, 16:05

In het jaarboek zijn 22 landschaps- en stedenbouwprojecten in heel Nederland opgenomen, geselecteerd door een onafhankelijke commissie.

Integratie Het GeluidBuro binnen Nieman Raadgevende Ingenieurs

Vandaag, 11:07

Hiermee heeft het ingenieursbureau “brede en bewezen expertise” op het gebied van omgevingsgeluid, bouwakoestiek, installatiegeluid en zaalakoestiek aan zijn dienstverlening toegevoegd.

Groningen roept ‘Den Haag’ op te investeren: stilstand is duurder

Vandaag, 09:24

Commissaris van de Koning René Paas wil investeringen in de Lelylijn, maar ook in het oplossen van de stikstofcrisis en de vastgelopen woningbouw.

Huizenprijzen minder hard omhoog, maar betaalbaarheid huizen zakt

Gisteren, 14:08

De Nederlandse huizenprijzen blijven de komende jaren stijgen, maar minder hard dan voorheen.

Antwerpen op zoek naar nieuwe stadsbouwmeester

Gisteren, 11:56

De Vlaamse stad heeft een vacature uitgeschreven om een opvolger te vinden voor Christian Rapp, die deze functie tien jaar vervuld heeft.

Provincie Zuid-Holland: stroom van zee via Hoek van Holland naar Rotterdamse haven

23 december 2025, 5:00

"Zo kunnen de Rotterdamse haven en regio uitgroeien tot de stekkerdoos van Nederland", stelt gedeputeerde Arne Weverling.

DNR geactualiseerd naar hedendaagse praktijk

19 december 2025, 4:03

DNR2025 is compacter en beter op de hedendaagse praktijk afgestemd dan haar voorganger, met onder meer aandacht voor AI, privacy en kwaliteitsborging.

Ga naar het nieuws-archief