Abonneer je nu op onze nieuwsbrieven!

Abonneren

Nee, bedankt

Ja, denk met me mee rond de
materialisering van mijn project

Het Merwede-Vierhavensgebied in Rotterdam

Het HAKA-gebouw in Rotterdam, hoofdlocatie van de IABR

IABR 2018 bevat zelf een 'missing link'

1 juni 2018, 14:05

Vrijdag is de Internationale Architectuur Biënnale Rotterdam (IABR) 2018-2020 van start gegaan. Onder de titel ‘The Missing Link’ wordt verdeeld over twee edities gewerkt aan concrete opgaven in de delta van Nederland en Vlaanderen, met als focusgebieden Rotterdam en het Oost-Vlaamse kerngebied (de agglomeratie rond Gent). De curatoren zien veel heil in de verbeeldingskracht van ontwerpers. Helaas ontbreekt het deze IABR juist aan verbeelding.

Om de grootste opgaven van deze tijd, klimaatverandering en de groeiende sociale ongelijkheid, het hoofd te bieden, moeten we veranderen. Dat gaat verder dan het plaatsen van zonnepanelen op het dak of het instellen een ‘noodknop’ om de huurprijzen voor middeninkomens betaalbaar te houden. Voor het waarborgen van een leefbare wereld is een complete mentaliteitsverandering nodig.

De draagkracht van onze planeet wordt volgens de curatoren van de ‘dubbele’ IABR 2018 - 2020 op de proef gesteld door de enorme groei van de wereldbevolking, het toenemende ruimtegebruik en een eenzijdige economische focus op groei. Als we niet (snel) anders gaan denken en handelen, ligt een giftige cocktail van ecologische rampen en menselijke conflicten in het verschiet.

Het voorkomen van zo’n doemscenario is een politieke en maatschappelijke opgave, maar ook een ontwerpvraag, menen IABR-curatoren Floris Alkemade (Rijksbouwmeester), Leo van Broeck (Vlaams Bouwmeester) en Joachim Declerck (oprichter Architecture Workroom Brussels). Een fundamentele verandering vraagt om concrete perspectieven, ontwerpers kunnen die bieden.

“We hebben ontwerpers nodig om ons te laten zien wat we kunnen winnen als we veranderen”, zei Alkemade tijdens de perspresentatie van de IABR. Het stellen van bijvoorbeeld klimaatdoelen is wat hem betreft niet voldoende, mensen moeten letterlijk voor ogen hebben waar ze naar toe werken. “We dienen de toekomst te ontwerpen waar we naar verlangen”, stelde de curator.

Werkbiënnale
Grote ambities dus voor deze editie van de Rotterdamse architectuurbiënnale, die mede hierom als tweeluik wordt georganiseerd. Het eerste deel, dat vrijdag van start is gegaan in het HAKA-gebouw, heeft vooral het karakter van een ‘werkbiënnale’. Samen met andere betrokken partijen sleutelen ontwerpers aan opgaven in Rotterdam, Oost-Vlaanderen en Chennai (India).

De bijbehorende tentoonstelling is kort, maar intens. De genoemde ateliers vormen de hoofdmoot, neergezet in de vorm van onder meer werktafels en maquettes. Daarnaast worden in afzonderlijke paviljoentjes zes ‘transities’ belicht, onderdelen die aan bod komen bij de ateliers, waaronder zorg, mobiliteit en het productieve landschap.

In Atelier Rotterdam staat het vraagstuk van de energietransitie in de Maasstad centraal. Volgens de afspraken in het Klimaatakkoord van Parijs moet de wereldwijde CO2-uitstoot in 2050 met minstens tachtig procent zijn teruggedrongen. In Rotterdam, waar de haven drijft op fossiele brandstoffen en zeventig procent van de woningen lager scoort dan energielabel C, is dit een flinke opgave.

Het IABR-Atelier Rotterdam wil de energietransitie aangrijpen als een ‘hefboom voor een inclusieve en veerkrachtige stad’. Behalve een technische en infrastructurele opgave is de energietransitie ook een ruimtelijk en maatschappelijk vraagstuk, reden waarom deze ‘formidabele opdracht’ maar beter integraal en op verschillende schaalniveaus kan worden aangepakt.

Kraamkamer
Op de testsite Merwede-Vierhavens (M4H) wordt de energietransitie gekoppeld aan de ambitie van de gemeente om het gebied te ontwikkelen tot de ‘kraamkamer van de innovatieve maakindustrie’ in de regio Rotterdam. Door middel van ruimtelijk ontwerp moet worden verbeeld wat er allemaal kan in het M4H-district, waar overigens al de nodige initiatieven plaatsvinden.

Vreemd genoeg valt op dit moment amper verbeeldingskracht te bespeuren in het atelier. Het lijkt eerder een klaslokaal met economie- en aardrijkskundelessen aan de wand en een paar grote tafels in het midden dan een plek waar inspirerende ontwerpen tot stand komen. Zelfs de maquettes zijn geen echte ontwerpen, maar bijvoorbeeld een verkenning van duurzame gebouwmodellen.

Jazeker, de energietransitie in Rotterdam en M4H is ‘work in progress’, maar mag er dan nog geen enkele visie getoond worden? Is dat het juk van de organische stedenbouw? De door de afgelopen crisis opgelegde bescheidenheid bij ontwerpers? Ligt het te gevoelig bij de gemeente of een van de andere opdrachtgevers waarmee het atelier samenwerkt?

Het verbeelden van de toekomst waar we naar verlangen, zoals de taak van ontwerpers volgens de IABR-curatoren luidt, ontbreekt eigenlijk in de gehele tentoonstelling. Zoals op iedere biënnale zijn er veel ontwerpen, projecten, modellen, grafieken, foto’s en tekeningen te zien, maar als geheel is het meer een informatieve optelsom dan dat er een inspirerend totaalbeeld wordt geboden.

Daar zit kortom een ‘missing link’.

Tegelijk met de IABR-tentoonstelling in Rotterdam is vrijdag in Brussel de expositie You Are Here van start gegaan. Rond beide IABR-exposities is een uitgebreid programma met onder meer debatten en lezingen georganiseerd. De IABR is te bezoeken tot en met 8 juli, de tentoonstelling in WTC Brussel gaat van 15 september tot en met 11 november op herhaling.

Trefwoorden

internationale architectuur biënnale rotterdam iabr

1	44 woningen op bosrijke locatie in Driebergen vrijdag, 15 mei
2	AM en Amvest zoeken architecten voor herontwikkeling Draka-terrein dinsdag, 19 mei
3	Vijf finalisten voor Heuvelinkprijs 2026 woensdag, 13 mei
4	Tien nominaties voor NRP Gulden Feniks 2026 vrijdag, 15 mei
5	Gortemaker Algra Feenstra ontwerpt aan stapsgewijze vernieuwing van Alkmaars ziekenhuis vrijdag, 15 mei

Gerelateerde nieuwsberichten

IABR op zoek naar een nieuwe directeur

10 juni 2021

IABR opent twee nieuwe tentoonstellingen

9 juni 2021

Derk Loorbach benoemd tot hoofdcurator volgende IABR

29 maart 2021

IABR wordt 'uitgesmeerd' over tien maanden

27 augustus 2020

IABR-directeur woedend over negatief RRKC-advies

18 juni 2020

Uitstel voor IABR 2020

8 mei 2020

IABR 2020 heeft als thema 'down to earth'

30 september 2019

Nieuwe curatoren voor IABR-2020

20 juni 2019

Video: VRT-serie De Stad van Morgen

4 januari 2019

Groot street art-festival strijkt neer in Rotterdam

7 augustus 2018

Rotterdam: extra brug, metro en huizen

27 juni 2018

TU's gaan Rotterdam en Den Haag weerbaarder maken

7 juni 2018

Programma achtste editie IABR bekendgemaakt

17 mei 2018

Twee biennales, één programma: IABR–2018+2020–THE MISSING LINK

14 december 2017

IABR-2016: handen en hoofd niet meer gescheiden

26 april 2016

IABR-2014: landschap als ecologisch medicijn

30 mei 2014

Architectuurjaar 2012 (2): 5e IABR

11 december 2012

4e IABR donderdag van start

23 september 2009

Toon alles

Andere nieuwsberichten

Renovatie station Leeuwarden door Movares afgerond

52 minuten geleden

Eind vorig jaar is de vernieuwing van station Leeuwarden afgerond. Zowel de gevel als de vloer van het stationsgebouw als de eveneens monumentale perronkappen zijn gerenoveerd.

Publicatie memoreert en actualiseert gedachtegoed Michael van der Vlis

3 uur geleden

Tim Verlaan en Petra Brouwer schetsen de opkomst van een gemengd, democratisch en dichtbebouwd Amsterdam aan de hand van het denken en doen van de voormalige wethouder.

Woningbouwproject KAAP langs het IJ in Amsterdam voltooid

Gisteren, 14:39

Langs het IJ zijn vijf woongebouwen met in totaal zeventig appartementen, commerciële ruimten op de begane grond en een circulair horecapaviljoen gerealiseerd.

AM en Amvest zoeken architecten voor herontwikkeling Draka-terrein

Gisteren, 12:27

De ontwikkelaars hebben een open selectie uitgeschreven, waar zowel jonge als gevestigde architecten zich voor kunnen aanmelden.

Drents stikstofplan om vergunningverlening vlot te trekken

2 uur geleden

Drenthe denkt in het najaar van 2027 weer te kunnen beginnen met het verlenen van vergunningen voor zaken als woningbouw.

TNO ontwikkelt technologie voor recycling zonnepanelen

Gisteren, 15:32

Volgens het onderzoeksbureau kunnen zonnepanelen met de technologie efficiënt en energiezuinig worden ontmanteld en kan meer dan 99 procent van het gebruikte zilver en hoogzuiver silicium worden teruggewonnen.

Bouwconcerns renoveren Drechttunnel voor 233 miljoen euro

Gisteren, 13:47

Bouwconcerns Heijmans en Dura Vermeer en technisch dienstverlener SPIE gaan aan de slag met de renovatie en het onderhoud van de Drechttunnel van snelweg A16.