Het Kröller-Müller Museum vanuit de lucht gezien

Bjarne Mastenbroek: verander aanbestedingspraktijk in Nederland

19 januari 2023, 15:08

De discussie rond de architectenselectie voor de uitbreiding van het Kröller-Müller Museum in Otterlo maakt ontzettend veel los in de Nederlandse architectengemeenschap. Naar aanleiding van de laatste column van Marjolein van Eig stelt architect Bjarne Mastenbroek de aanbestedingspraktijk in Nederland ter discussie. “Ik ben blij met elke opdrachtgever die denkt: ‘’my ass, ik doe het anders’”, aldus de oprichter van SeARCH.

Tekst Bjarne Mastenbroek

Beste Marjolein,

‘Het gebouw als kunstwerk’. Er is veel over te zeggen, te veel, maar ik wil me eigenlijk beperken tot een paar overwegingen.

Je hebt het over managers met een te grote vinger in de pap en selectiecommissies met verkeerde expertise. Ik zou het geschreven kunnen hebben, helemaal mee eens, lees m’n vele ‘verhalen’ op Insta.

Alleen, dat is juist een gevolg van de verkeerde wijze van aanbesteden, van aanbesteden in het algemeen, want we willen het zogenaamt zorgvuldig doen, democratisch en transparant. Maar als ik dan de (minimum)criteria zie, de ‘afvink-lijstjes’, de zogenaamde transparantie (die er in Nederland totaal niet is, want resultaten zijn altijd geheim, echt bizar) dan blijkt dat het een monstrum is geworden: de Europese aanbesteding in Nederland.

Inderdaad verdienen hier heel wat ‘expert-bv’tjes’ veel geld aan. Maak het complex, problematiseer het en hatsekidee, de macht is geheel aan de manager en de logica is volledig zoek. In veel andere landen zijn prijsvragen geheel openbaar inclusief alle inzendingen en de overwegingen. Zoals het hoort. Maar hier niet, ho maar!

Het gevolg is dat juist aanbestedingen leiden tot een steeds kleiner aantal bureaus die steeds meer hetzelfde kunstje doen; zorgen dat ze minimaal een school in de laatste drie jaar tot en met de aanbesteding van 7.500 m2 in vijf bouwlagen hebben gerealiseerd. Ja zeg. Juist dit leidt tot steeds meer van hetzelfde en een onvermijdelijke schaalvergroting. We weten ondertussen wat voor gevolgen dit heeft.

Jan-met-de-korte-achternaam
Als architectenbureaus werken we steeds meer voor Jan-met-de-korte-achternaam en tegen steeds lagere tarieven. 1,5% van de bouwsom is al veel (ik kreeg van de week letterlijk deze opmerking terug, terwijl ik een bescheiden 3,4% van de bouwsom vroeg).

Ik ben er dus erg voor dat opdrachtgevers welbewust voor een architect kiezen, ook al zou ik natuurlijk graag een nieuwe Kröller-Müller-uitbreiding maken. Het baart me dan ook zorgen dat je al zo geconditioneerd bent dat je niet meer zonder de (verplichte en onzinnige) aanbesteding wil werken.

De shit is dus, iedereen bemoeit zich met alles en het is veel te complex geworden met als gevolg dat er veel misgaat en alles ontiegelijk langzaam, duur en verspillend is.

Ik ben dus blij met elke opdrachtgever die denkt ‘my ass, ik doe het anders’.

Light-versie
Europese aanbestedingen zouden eruit moeten bestaan dat je je interesse in een opdracht kan tonen middels het opsturen van je portfolio (geheel geoorloofd en praktijk in bijvoorbeeld Luxemburg). De opdrachtgever kiest daar vijf bureaus uit die hij bijvoorbeeld persoonlijk bezoekt en daaruit maakt hij een keuze; de light-versie van een Europese aanbesteding.

Of schrijf een prijsvraag uit waarbij de vergoedingen een vast percentage van de opdrachtsom zijn. Stel dat het gebouw een investering vergt van 50 miljoen, dan dienen de vergoedingen voor de prijswinnaars/aankopen minimaal 2% van de bouwsom te zijn, ergo 1 miljoen: de full-versie (hoger/lager percentage, afhankelijk van de opdrachtgrootte).

That’s it! En verder geen gejeremieer meer met allemaal ‘uitvragen’ die niet of minimaal vergoed worden. Wat een zinloze verspilling van talent want het idee dat deze ‘concurrentie ons scherper maakt’ is echt onzin.

We worden continu afgeleid van de lopende opdrachten omdat we ons steeds weer tot het uiterste moeten inspannen om met de volgende ‘beauty contest’ een nieuw werkje te bemachtigen.

Trefwoorden

europese aanbesteding bjarne mastenbroek kröller-müller museum aanbesteding

1	Kasteel met boerderij bij Maastricht getransformeerd tot hotel woensdag, 21 oktober
2	Makerskade – tijdelijke woningen met ontwerpkracht permanente kwaliteit gegeven maandag, 19 oktober
3	Team met Arons en Gelauff en Inside Outside wint tender Amstelkwartier woensdag, 21 oktober
4	NAMO Architecture opent Jenaplanschool op twee verdiepingen naar groene buitenruimte maandag, 19 oktober
5	Kandidaten voor nieuwbouw De Meervaart delen visie op de opgave woensdag, 21 oktober

Gerelateerde nieuwsberichten

Krijgt Kröller-Müller de opdrachtgever die het verdient?

17 januari 2023

Het gebouw als kunstwerk

16 januari 2023

Kröller-Müller Museum: ‘We zien een architect als een kunstenaar, en een kunstenaar kiezen we altijd zelf’

10 januari 2023

Ouwe starchitects

8 december 2022

Tadao Ando onderzoekt uitbreiding Kröller-Müller Museum

29 januari 2018

Toon alles

Andere nieuwsberichten

Eklund_terbeek transformeert Schiedams rioolgemaal naar woonhuis

23 oktober, 3:43

Uitgangspunt van het ontwerp van eklund_terbeek is het behoud van de oorspronkelijke structuur en de architectonische kwaliteiten van het gemaal. Het bureau voegt daarbij een eigentijdse laag toe.

OMA past gerechtsgebouw landschappelijk in op oud vestingterrein Lille

23 oktober, 1:25

In Lille is het door OMA ontworpen nieuwe Paleis van Justitie opgeleverd. Het gebouw is landschappelijk ingepast op een terrein waar ooit vestingen van de bekende vestingbouwer Vauban lagen.

Woongebouw door Moke Architecten op Hembrugterrein klaar

23 oktober, 11:35

Deze maand wordt in Zaandam Hembrug Gebouw 1 officieel geopend en in gebruik genomen. Het door Moke Architecten ontworpen gebouw markeert een belangrijke entree van het Hembrugterrein en biedt plek 164 woningen.

Opening Nationaal Slavernijmuseum met drie jaar uitgesteld

23 oktober, 9:15

Onder meer het aanvragen van vergunningen en de aanbesteding noemt het college als oorzaak van de vertraging, net als het ontwerpproces dat nu bezig is.

Vernieuwde tijdlijn van Carbonlab en Aveco de Bondt brengt klimaatdoelen en wettelijke verplichtingen in kaart

23 oktober, 2:21

De geactualiseerde tijdlijn maakt klimaatdoelen en duurzaamheidsregels concreet voor de bouwsector.

EIB: Nederland moet doelen uitstellen om personeelstekort bouw

23 oktober, 10:11

Nederland moet vanwege de personeelskrapte in de bouwsector scherpere keuzes maken over wat het wil realiseren en wanneer, stelt EIB-directeur Taco van Hoek.

Milieuorganisaties stappen naar rechter om nieuw besluit Schiphol

22 oktober, 1:18

Volgens de partijen legaliseert het nieuwe besluit ‘jarenlange illegale overlast’ en ‘schaadt het de gezondheid’.

EIB: 73.000 nieuwe mensen nodig in bouw, defensie zorgt voor druk

22 oktober, 11:10

De komende drie jaar heeft de bouwsector zo'n 73.000 nieuwe medewerkers nodig, denkt het Economisch Instituut voor de Bouw.

Kandidaten voor nieuwbouw De Meervaart delen visie op de opgave

21 oktober, 2:43

Tot en met vrijdag 29 oktober kan iedereen op de visies reageren.

VN-rapport: sterkere opwarming door vertrek VS uit Klimaatakkoord

21 oktober, 10:55

Zelfs als alle andere landen hun klimaatplannen volledig uitvoeren, zal de aarde eind deze eeuw 2,6 graden warmer zijn dan halverwege de negentiende eeuw.

Ga naar het nieuws-archief