Abonneer je nu op onze nieuwsbrieven!

Abonneren

Nee, bedankt

Ja, denk met me mee rond de
materialisering van mijn project

Boek vertelt verhaal van Paleis voor Volksvlijt

30 september 2019, 15:17

Het gebouw van ijzer en glas roestte al bij de oplevering. Bovendien was het een tochtgat waarvan de exploitatie niet rond te krijgen viel. Toch behoort het Paleis voor Volksvlijt in Amsterdam tot de meest geliefde verdwenen gebouwen uit de Nederlandse historie. In het boek IJzeren ambitie vertelt bouwhistoricus Gabri van Tussenbroek het verhaal van het bijzondere gebouw.

Het Paleis voor Volksvlijt aan de Frederiksplein, geopend in 1864 en afgebrand in 1929, was ooit bedoeld als tentoonstellingsgebouw voor de Nederlandse industrie. Deze sloeg de handen ineen om te laten zien hoe de toekomst eruit zou kunnen zien; van ijzer en glas. En dat in een gebouw dat van precies deze materialen was gemaakt.

Het markante gebouw was een van de vele navolgers van het Crystal Palace in Londen, waar in 1851 de eerste Wereldtentoonstelling werd gehouden. Geïnspireerd door dit bouwwerk (en het feit dat Nederland niet zo’n beste bijdrage had geleverd aan deze World Expo) spande de Vereeniging voor Volksvlijt van Samuel Sarphati zich in om ook zo’n paleis in Amsterdam gebouwd te krijgen.

De bouw van het door Cornelis Outshoorn ontworpen Paleis voor Volksvlijt ging gepaard met een hoop tegenslagen en het complex was geen zuiver Nederlands staaltje vakwerk (zo maakten Engelse ingenieurs de technische tekeningen en werd het ijzer voor de hoofdconstructie geproduceerd door eveneens Engels bedrijven), maar toch kon in augustus 1864 met trots de opening worden verricht.

In het gebouw zijn 65 jaar lang tentoonstellingen, voorstellingen en evenementen gehouden, al wist men het hoofd in financieel niet of nauwelijks boven het hoofd te houden. Later is uit commerciële overwegingen een overdekte winkelgalerij (naar ontwerp van A.L. van Gendt) tegen het complex aan gebouwd; alleen dit deel overleefde de verwoestende brand in april 1929.

De Nederlandsche Bank
Dat het Paleis voor Volksvlijt door de jaren heen een welhaast mythische status heeft verworven bij met name Amsterdammers, komt volgens Van Tussenbroek ook doordat het gebouw dat in 1960 op dezelfde plek kwam te staan, nooit erg geliefd is geweest: het door Marinus Duintjer ontworpen hoofdkantoor van De Nederlandsche Bank. Nog deze eeuw pleitte een groep onder aanvoering van kunstenaar Wim T. Schippers voor herbouw van het paleis, maar daar wilde DNB niet aan. In plaats daarvan besloot de Nederlandse centrale bank tot een renovatie van zijn pand.

Hoewel ijzer al rond 1840 opkwam als constructief materiaal voor Nederlandse gebouwen, was het Paleis voor de Volksvlijt destijds een bijzonderheid. In IJzeren ambitie vertelt Van Tussenbroek over de moeizame geboorte van de industriële bouw in Nederland, maar natuurlijk vooral over het paleis zelf – zowel de aanloop als de periode tijdens en na het bestaan komt aan bod.

Ijzeren ambitie is uitgegeven door Uitgeverij Prometheus.
https://youtu.be/wG43t6IHPaY

Trefwoorden

crystal palace marinus duintjer cornelis outshoorn de nederlandsche bank glas ijzer amsterdam paleis voor volksvlijt boek samuel sarphati

1	44 woningen op bosrijke locatie in Driebergen vrijdag, 15 mei
2	AM en Amvest zoeken architecten voor herontwikkeling Draka-terrein dinsdag, 19 mei
3	Woningbouwproject KAAP langs het IJ in Amsterdam voltooid dinsdag, 19 mei
4	Dam & Partners ontwerpt multifunctioneel gebouw in Schinkelhaven dinsdag, 19 mei
5	Tien nominaties voor NRP Gulden Feniks 2026 vrijdag, 15 mei

Gerelateerde nieuwsberichten

De Nederlandsche Bank: terug naar ontwerp Marius Duintjer en verder

4 januari 2025

Boek Van Nellefabriek belicht iconisch complex vanuit vele hoeken

5 februari 2020

Waagstukken, een boek over architecten en (fatale) ambities

29 januari 2020

Voorlopig ontwerp renovatie De Nederlandsche Bank gepresenteerd

28 november 2019

DNB kiest Mecanoo voor renovatie hoofdkantoor

13 november 2018

Zes kandidaten voor herbouw Crystal Palace

25 februari 2014

Nieuw verzetsmonument Amsterdam

27 augustus 2010

Toon alles

Andere nieuwsberichten

Interdisciplinair team met OMA en OKRA presenteert visie op evolutie van Rome

Gisteren, 16:32

De stedelijke visie Roma Continua bouwt voort op de essentie en sterke punten van de eeuwenoude stad.

Renovatie station Leeuwarden door Movares afgerond

Gisteren, 11:58

Eind vorig jaar is de vernieuwing van station Leeuwarden afgerond. Zowel de gevel als de vloer van het stationsgebouw als de eveneens monumentale perronkappen zijn gerenoveerd.

Publicatie memoreert en actualiseert gedachtegoed Michael van der Vlis

Gisteren, 09:22

Tim Verlaan en Petra Brouwer schetsen de opkomst van een gemengd, democratisch en dichtbebouwd Amsterdam aan de hand van het denken en doen van de voormalige wethouder.

Woningbouwproject KAAP langs het IJ in Amsterdam voltooid

19 mei, 2:39

Langs het IJ zijn vijf woongebouwen met in totaal zeventig appartementen, commerciële ruimten op de begane grond en een circulair horecapaviljoen gerealiseerd.

Binnenhof al bij voorbaat te klein voor alle organisaties

Gisteren, 14:47

Nog voordat de verbouwing van het Binnenhof klaar is, is het complex te klein voor alle organisaties die erin moeten.

Inschrijving Stadsbouwprijs Amersfoort 2026 gestart

Gisteren, 13:29

Tot en met dinsdag 30 juni 18.00 uur kunnen projecten worden aangeleverd die in de afgelopen twee jaar binnen de gemeentegrenzen van de Keistad zijn gerealiseerd.

Drents stikstofplan om vergunningverlening vlot te trekken

Gisteren, 10:43

Drenthe denkt in het najaar van 2027 weer te kunnen beginnen met het verlenen van vergunningen voor zaken als woningbouw.

TNO ontwikkelt technologie voor recycling zonnepanelen

19 mei, 3:32

Volgens het onderzoeksbureau kunnen zonnepanelen met de technologie efficiënt en energiezuinig worden ontmanteld en kan meer dan 99 procent van het gebruikte zilver en hoogzuiver silicium worden teruggewonnen.

Bouwconcerns renoveren Drechttunnel voor 233 miljoen euro

19 mei, 1:47

Bouwconcerns Heijmans en Dura Vermeer en technisch dienstverlener SPIE gaan aan de slag met de renovatie en het onderhoud van de Drechttunnel van snelweg A16.