Copyright: Daria Scagliola en Stijn Brakkee
Copyright: Daria Scagliola en Stijn Brakkee
Copyright: Daria Scagliola en Stijn Brakkee
Copyright: Daria Scagliola en Stijn Brakkee
Copyright: Daria Scagliola en Stijn Brakkee
Copyright: Poesia
Copyright: MVRDV
Copyright: MVRDV
Tekening: MVRDV
Tekening: MVRDV
Tekening: MVRDV
Tekening: MVRDV
Tekening: MVRDV
Copyright: Daria Scagliola en Stijn Brakkee
Copyright: Daria Scagliola en Stijn Brakkee
Copyright: Daria Scagliola en Stijn Brakkee
Copyright: Daria Scagliola en Stijn Brakkee
Copyright: Daria Scagliola en Stijn Brakkee
Copyright: Poesia
Copyright: MVRDV
Copyright: MVRDV
Tekening: MVRDV
Tekening: MVRDV
Tekening: MVRDV
Tekening: MVRDV
Tekening: MVRDV

MVRDV heeft traditionele gevel in PC Hooftstraat verglaasd

20 april 2016, 19:25
In de PC Hooftstraat zijn deze week de Crystal Houses naar ontwerp van MVRDV voor het winkelend publiek geopend. Architectenweb sprak bij de opening van ervan met architect Winy Maas over de glazen gevel die het bureau voor het project ontwikkelde.

Tekst Michiel van Raaij

Zodra voorbijgangers in de Pieter Cornelisz Hooftstraat in Amsterdam de kristallen huizen spotten, blijven ze abrupt staan, stoten ze elkaar aan, maken snel wat foto’s met hun smartphone, lopen erop af en betasten de gevel. Is het echt allemaal van glas?

Sinds gisteren is dit het beeld in de meest exclusieve winkelstraat van Nederland, in de hoofdstad ook wel ‘de PC’ genoemd. Het project is zo radicaal dat die verwondering de komende tijd, waarschijnlijk de komende jaren, wel zal aanhouden.

Het onderste deel van de straatgevel van de kristallen huizen is volledig uit glas opgebouwd. De wanden en rollagen zijn opgebouwd uit massieve glazen stenen die daadwerkelijk de gevel dragen. Ertussen imiteert speciaal geslepen glas zowel het raam als de omkadering ervan. Massief glazen dorpels en kozijnen maken het geheel af.

Elke verandering in het daglicht is in de gevel terug te zien. Verschuilt de zon zich achter een paar wolken, dan wordt de gevel iets groener, maar ook transparanter. Komt de zon achter de wolken tevoorschijn, dan glanst de gevel alsof deze van ijs gemaakt is.

Net zo verandert de gevel ook met de hoek waarop je deze bekijkt. Van voren gezien is deze zeer transparant, maar bekijk je ‘m van de zijkant, dan beginnen eerst de zijkanten van de glazen stenen te spiegelen, en wordt de gevel vervolgens lichtgroen als je door veel stenen tegelijkertijd heenkijkt. In elke blik die je op de gevel werpt, toont deze zich weer anders.

Glazen steunberen
Bijzonder aan de glazen gevel is dat deze geen achterconstructie heeft uit een ander materiaal. Architect Winy Maas is er trots op dat het gelukt om de gevel zo te bouwen. De glazen gevelconstructie draagt zichzelf, grote glazen steunberen achter de gevel vangen de windbelasting op. De transparantie van de gevel is hierdoor volledig.

De combinatie van de gemetselde gevelconstructie en de hypermoderne materialisering in glas vat goed samen waar het project staat: met één been in het verleden en één been in de toekomst. Het is namelijk een reproductie van een pand dat eerder ook al op deze plek stond, zij het dat de gevel naar iets is opgerekt, en dat de onderzijde van deze gevel verglaasd is.

20% baksteen
“Tot de jaren ‘50 was de PC Hooftstraat nog een woonstraat”, vertelt Maas. Daarna is de straat langzaam getransformeerd tot de meest exclusieve winkelstraat van Nederland. Maar de laatste jaren is de dynamiek in de straat volgens Maas sterk gegroeid. “Door de groeiende toestroom van toeristen uit het buitenland is er vraag naar steeds grotere winkels.”

Aan de ene kant heeft de gemeente Amsterdam de stoepen hiervoor verbreedt, anderzijds blijft de gemeente ook vasthouden aan de eis dat tenminste twee lagen van de panden als woonruimte gebruikt worden. Een typisch Nederlands compromis, noemt Maas het, die het ook wel charmant vindt, omdat het de straat echt Hollands houdt. De merken die zich hier vestigen willen volgens Maas ook geen winkel die overal te vinden, maar een die echt een couleur locale heeft.

Bij de meeste panden in de winkelstraat ziet Maas dat de gevel boven de plint precies zo gehouden wordt als deze altijd waren, maar dat de onderzijden volledig opengezaagd worden. In de ‘Crystal Houses’ wilde hij een alternatief bieden voor deze benadering. De gevel van het dubbele huis dat er al stond, naar ontwerp van architect Pleiter, heeft de architect een stuk uitgerekt, maar verder eigenlijk hetzelfde gelaten. Nouja, op de materialisering na dan.

Oorspronkelijk wilde Maas de hele gevel van glas maken. “Als alle wanden achter de gevel ook van glas zouden zijn, dan zou je door het gebouw het Vondelpark kunnen zien”, stelt Maas met gevoel voor drama. “Dat is mijn droom.”

Het stadsdeel vreesde echter dat het pand teveel zou detoneren in zijn omgeving en vroeg MVRDV om een gevel te ontwerpen met een groter aandeel baksteen. Daarom heeft het bureau onderzocht wat het percentage baksteen in de gevels in de omgeving was. Aangezien veel gevels gepleisterd zijn en voorzien van veel glas, kwam het op een gemiddelde van 20% baksteen. Het voorstel om de gevel van dat percentage baksteen te voorzien werd door het stadsdeel geaccepteerd.

Één steen per uur
Het bouwproces van de glazen gevel was net zo spectaculair als de gevel nu is. Tussen de zes en tien vakmensen hebben een jaar lang aan de gevel gebouwd. Om tot een volledig glazen gevel te komen, is ervoor gekozen de glazen stenen onderling te verbinden met “een lijm die ook tandartsen gebruiken.” Dat betekende dat iedere steen na verlijming een uur lang met een UV-lamp beschenen moest worden. In een omgeving die veel weg had van een laboratorium, vertelt Maas.

De glazen stenen en het ‘metselproces’ heeft MVRDV ontwikkeld in samenwerking met de Technische Universiteit Delft, adviesbureau ABT en aannemer Wessels Zeist. De stenen zelf zijn handgemaakt door glasfabrikant Poesia, uit de buurt van Venetië.

Voor de graduele overgang van glazen stenen naar bakstenen in de gevel moest het team een truc bedenken. Hiervoor zijn bakstenen gemaakt met een kern van glas, zodat de “floating stones” hier toch verlijmd konden worden.

In de glazen gevel zijn twee onderdelen opgenomen die niet van glas zijn: de inrijbeveiliging onderin de gevel moest toch van beton worden, en de glazen deuren moesten toch een stalen versteviging krijgen tegen inbraak. Maas: “Daar zie je nog de grenzen van glas als bouwmateriaal.”

Winkelruimte later nieuwe huurder
De Crystal Houses is door MVRDV ontworpen in opdracht van investeringsmaatschappij Warenar. De winkelruimte wordt de komende anderhalf jaar gehuurd door Chanel, dat daarna terug zal verhuizen naar zijn vorige locatie aan de PC Hoofdstraat, dat ook eigendom is van Warenar. Wie de winkelruimte van de kristallen huizen daarna zal huren is nog niet bekend.

Maas hoopt dat de PC Hooftstraat met dit ontwerp weer een stapje verder is op de weg van provinciale winkelstraat naar internationale winkelstraat. Zo langzamerhand moet de PC Hoofdstraat zich in zijn visie toch gaan meten met de exclusieve winkelstraten als de Champs Elysee in Parijs, Ginza in Tokyo of Rodeo Drive in Los Angelos.

Het project is bedacht door MVRDV, maar in een breed team uitgewerkt en gerealiseerd. Onderdeel van dit team waren Gietermans & van Dijk Architecten, TU Delft, adviesbureaus Brouwer & Kok en ABT, glasfabrikant Poesia en aannemer Wessels Zeist.

Andere nieuwsberichten

De Zwarte Hond breidt winkelcentrum Stadshagen uit

Gisteren, 16:17

Nieuwbouw Amphia Ziekenhuis in gebruik genomen

Gisteren, 11:49

Drie gebouwen met een zee van terrassen door Arons en Gelauff

Gisteren, 09:02

EKP-terrein 's-Hertogenbosch wordt multifunctioneel gebied

5 december, 2:33

Boek gaat dieper in op nooit gebouwd Den Haag

Gisteren, 14:11

Adviescommissie stelt twee oeververbingen over IJ voor

Gisteren, 10:27

Stikstofwet door Kamer zonder linkse steun

5 december, 2:53

'Bouwsector koploper groei ondanks problemen'

5 december, 10:27

ANWB: elektrische auto breekt door in 2020

5 december, 9:47

'Kijken naar Boijmans' in debatcentrum Arminius

4 december, 4:15
Reynaers B.V.
ODS Jansen
Hagemeister GmbH & Co. KG
ALUCOBOND®
Caparol
Tarkett BV
Kawneer (voorheen Alcoa)
Verosol Nederland B.V.
Pittsburgh Corning Nederland B.V. (FOAMGLAS)
OCS | Office Cabling Systems
Forster
Balink Glas & Aluminium BV
HMB profit locks & tools
Sempergreen
EeStairs | stairs and balustrades
Aluprof Nederland BV
Intal BV
QbiQ Wall Systems
Forbo Flooring
AGC Nederland Holding B.V.
Eternit
KONE Liften en Roltrappen en Deursystemen
Sto Isoned bv
Triflex bv
Gorter Luiken B.V.
Foreco Dalfsen
Wienerberger B.V.
AluK Aluminium b.v.
3M NEDERLAND BV
Zoontjens
Duco Ventilation & Sun Control
ROCKWOOL B.V.
Van Bruchem Staircases
Rockfon (ROCKWOOL B.V.)
Gira Nederlands B.V.
Rockpanel
GEZE Benelux  B.V.
Renson
Metaglas B.V.
VELUX Nederland B.V.
Jung | Hateha B.V.
Sika Nederland B.V.
Saint-Gobain Building Glass Nederland
Faay Vianen B.V.
objectflor
Boon Edam Nederland B.V.
Forbo Eurocol Nederland B.V.
EQUITONE gevelpanelen
Plastica
Holonite B.V.
OWA Benelux BV
Serge Ferrari
Tata Steel's Colorcoat®
Mobelli Soft Seating- True Design
Annuleren
OK
Sluiten
Doorgaan
Inloggen
Maak een gratis persoonlijk account aan