Gortemaker Algra Feenstra ontwerpt aan stapsgewijze vernieuwing van Alkmaars ziekenhuis

Met de oplevering de vernieuwing van het Noordwest Ziekenhuis in Alkmaar naar ontwerp van Gortemaker Algra Feenstra is de eerste fase van een stapsgewijze vernieuwbouw voltooid.

De vernieuwing van de ziekhuislocatie in opdracht van de Noordwest Ziekenhuisgroep bestaat uit drie fasen. Naast de noodzakelijke uitbreiding en daarmee continuïteit van zorg voorziet het gehele vernieuwingsproces in een overzichtelijke organisatie van functies en blijft er voldoende flexibiliteit voor toekomstige uitbreidingen. De algemene doelstelling is dat het Noordwest Ziekenhuis op deze wijze kan meegroeien met zowel de (veranderingen in de) zorg, natuur en stad.

Geen onderbreking

De vernieuwing van het ziekenhuis vindt volgens een nauwkeurig afgestemde fasering plaats. Daarbij groeien de faciliteiten, maar wordt de zorg niet onderbroken. De nu opleverde eerste fase van de nieuwbouw telt circa 35.000 m² BVO. De nieuwbouw zal de basis moeten gaan vormen voor verdere ontwikkelingen.

Er is nu voorzien in de belangrijkste functies van het ziekenhuis die daarmee ook het hart van de nieuwbouw vormen. Die functies omvatten operatiekamers, intensive care, spoedeisende hulp en verpleegafdelingen voor complexe zorg.

Na de ingebruikname van de nieuwbouw van fase 1 wordt het bestaande ziekenhuis gefaseerd vernieuwd via een zorgvuldig proces van sloop en nieuwbouw. Daarbij wordt de veel moeite gestoken in het behouden van de landschappelijke kwaliteit en de stedelijke integratie van het ziekenhuiscomplex. Bureau B+B maakte voor het eerste het landschapsontwerp.

Geschiedenis

Dat laatste heeft veel te maken met de geschiedenis en groei van het Noordwest Ziekenhuis door de eeuwen heen. De organisatie gebruikt zelf het jaar 1341 als beginpunt van een vorm van georganiseerde ziekenzorg in Alkmaar met de destijdse stichting van het St. Elisabethgasthuys. In de loop van de geschiedenis ontwikkelde dit Gasthuys zich via verschillende samenvoegingen en verplaatsingen tot een moment dat Alkmaar vanaf 1930 zelfs beschikte over twee ziekenhuizen: Het St. Elisabeth Ziekenhuis en het Centraal Ziekenhuis.

Na een fusie groeide vooral (de locatie van) het Centraal Ziekenhuis verder uit. Tot het ensemble behoort ook het rijksmonument Huize Westerlicht dat begin jaren '30 in een Amsterdamse Schoolstijl werd ontworpen door de Alkmaarse architect D. Saal Czn. en in 2020 door Dok architecten werd gemoderniseerd en verduurzaamd.

In 1965 werd aan de Wilhelminalaan een nieuw complex, ontworpen door architectenbureau Marius Duintjer en Dig Istha, in gebruik genomen. Het ontwerp van Gortemaker Algra Feenstra behelst feitelijk een uitbreiding en transformatie van dat bestaande complex van Duintjer en Istha.

Na een fusie met het Gemini Ziekenhuis in Den Helder is de Noordwest Ziekenhuisgroep sinds 2015, uitgegroeid tot is één van de grootste ziekenhuisorganisaties van Nederland met locaties in verschillende steden. De groep beschikt over 770 bedden en er werken meer dan 4.500 medewerkers en circa 380 medisch specialisten.

Landschappelijke inpassing

Het ziekenhuis van Gortemaker Algra Feenstra in Alkmaar is door het bureau op zodanige, zorgvuldige wijze ontworpen dat het zo optimaal mogelijk inpast in het parklandschap van de Westerhout en de Alkmaarderhout. Respect voor het naastgelegen en genoemde rijksmonument Huize Westerlicht speelde daarbij eveneens een belangrijke rol.

Het gebouw is door de hoofdvorm en de situering tussen bestaande gebouwen zorgvuldig afgestemd op landschappelijke context van het omliggende parkbos. De verschillende vleugels liggen daarom ook als vingers in het park. Gortemaker Algra Feenstra wil daarmee ‘het landschap het gebouw intrekken’. Ook de keuze voor een zo compact mogelijke bouwvorm komt voort uit de inspanningen om het aangrenzende park zoveel mogelijk te willen behouden.

Basis met vleugels

Een behandelcentrum van vier bouwlagen vormt de ‘basis’ van de vier vleugels. Dit gebouwdeel heeft een parelmoerachtige, warmgrijze gevel die, volgens Gortemaker Algra Feenstra, steeds verandert onder invloed van licht en weer. Dit behandelcentrum ligt in het verlengende van en is ook verbonden met een bestaand bouwdeel van het complex van Duintjer en Istha. Onder het gebouw ligt een ondergrondse parkeergarage die via een helling voor het behandelcentrum bereikbaar is. Door het parkeren ondergronds op te lossen is het maaiveld zoveel mogelijk groen en autoluw gehouden. Ook dit draagt weer bij aan een directe inbedding van het gebouw in de bestaande context.

De vier vleugels met een witte gevelbekleding tellen elk vijf verdiepingen. Alle patiëntkamers zijn daarbij georiënteerd op het omliggende park waardoor zowel patiënten als medewerkers de nabijgelegen natuur goed kunnen ervaren. Het groen vormt daarmee een belangrijk onderdeel van de sfeer en de beleving van het ziekenhuis door patiënt, bezoeker en medewerkers.

In deze vier vleugels zijn naast alle raampartijen verticale vinnen geplaatst die zorgen voor schaduwwerking, privacy en die de blik vanuit de kamers ook enigszins sturen, als waren het oogkleppen.

Interieur

Het ontwerp van Gortemaker Algra Feenstra kenmerkt zich verder door het ruim toelaten van daglicht in vele delen van de nieuwbouw. Het interieur is verder eveneens geïnspireerd door het landschap en ontworpen vanuit het concept van verbinding. Het gaat Gortemaker Algra Feenstra en de opdrachtgever daarbij om de verbinding tussen mensen en die tussen ruimtes. Transparantie, lange zichtlijnen en veel daglichttoetreding moeten zorgen voor de verbinding tussen en de zichtbaarheid van medewerkers, patiënten en natuur.

Deze ruimtelijke ingrediënten moeten volgens de architect ook het contact tussen de verschillende verdiepingen gaan versterken. Met transparantie en openheid wordt ontmoeting en samenwerking gestimuleerd, aldus Gortemaker Algra Feenstra. De heldere ruimtelijke structuur in het complex draagt verder bij aan een goede ruimtelijke oriëntatie. Het kleurenpalet, tenslotte, is geïnspireerd op het Noord-Hollands landschap met zijn stranden, duinen en polders.

Het ontwerpen voor de nieuwbouw van de tweede fase is inmiddels gestart gegaan en zet de ingezette transformatie van het bestaande ziekenhuis verder voort.