Scheepvaartmuseum terug in oude glorie

11 oktober 2011, 16:22

Vorige week is het Scheepvaartmuseum in Amsterdam heropend na een vier jaar durende verbouwing. Uitgangspunt bij deze ingreep was dat de bezoeker ‘de overrompelende schoonheid van het oorspronkelijke gebouw’ weer kan ervaren. Dok architecten heeft zich daarom laten inspireren door oude tekeningen.

Het gebouw waarin het Scheepvaartmuseum sinds de jaren zeventig van de vorige eeuw huist, is in 1656 naar ontwerp van de toenmalige stadsarchitect Daniël Stalpaert gebouwd. Omdat het museum niet was toegerust op de verwachte 300.000 bezoekers per jaar, en het gebouw een opknapbeurt nodig had, werd in 2007 begonnen met een verbouwing.

Hermetisch gesloten
Wegens de oorspronkelijke functie als opslagplaats voor munitie had het gebouw een hermetisch gesloten karakter. Hoofdarchitect Liesbeth van der Pol ziet dit samen met de strenge classicistische opbouw als een kwaliteit.

“Maar het is geen makkelijk gegeven om van zo’n gebouw een modern eigentijds museum te maken en toch die kwaliteit te bewaren. Met deze tegenstelling moesten we aan de slag”, aldus de bureaupartner van Dok architecten.

Uit tekeningen van Stalpaert bleek dat het gebouw ooit was ontworpen met zichtassen die doorliepen naar de binnenplaats. “Deze zichtassen hebben we in ons ontwerp opnieuw opengemaakt”, zegt Van der Pol.

Dat is gebeurd door de classicistische opbouw en geometrie van het gebouw terug te brengen in de plattegronden. De vier risalieten dienen hierbij als stijg- en oriëntatiepunten. Ten behoeve van de helderheid hebben alle risalieten een eigen karakter.

Kap
De binnenplaats is dankzij het vrijmaken van de zichtassen gaan fungeren als centraal oriëntatie- en keuzepunt voor de bezoekers. Vanaf deze plek kunnen alle functies, waaronder de twaalf tentoonstellingen, worden bereikt. Om de bezoeker tegen weer en wind te beschermen, is de binnenplaats overdekt met een kap naar ontwerp van Laurent Ney.

“In het glas is een heel netwerk van lijnen aangebracht die ontleend zijn aan de oriëntatie van oude zeekaarten. Waar ze elkaar in het glas kruisen, kunnen de lichtpuntjes gaan branden. De overkapping is van buitenaf onzichtbaar en zal zonder structurele ingrepen weer ongedaan gemaakt kunnen worden”, vertelt Dok architecten.

Voor een prettige akoestiek op de binnenplaats, de nagalmtijd is beperkt tot drie seconden, heeft Dok architecten samen met ingenieursbureau LBP Sight een speciale tegelvloer ontwikkeld. “De travertintegels liggen op stalen roosters met daartussen een akoestische deken. Tussen de tegels zijn ‘naaldhakvriendelijke’, kruisvormige openingen aangebracht.”

Steigers
Om het gebouw in volle glorie te tonen, zijn ook de meeste steigers rondom weggehaald. De steiger, die naar de replica van het VOC-schip Amsterdam loopt, is vervangen en in de as van het gebouw gelegd. “De steigers die er lagen ontnamen de ware kracht van het gebouw. In Nederland zijn er niet zo heel veel gebouwen die echt in het water staan. Dit is heel bijzonder en deze kloekheid mag getoond worden”, zegt Van der Pol.

Dok architecten heeft ook het interieur van de kantoren, het restaurant, de bibliotheek en een aantal zalen ontworpen. Restauratiearchitect Kees Doornenbal (Rappange & Partners) was nauw bij de restauratie betrokken. De tentoonstellingen zijn ingericht naar ontwerp van Haley Sharp, Event Design, Atelier Brückner, Hypsos, Tinker en MET Studio.

Trefwoorden

liesbeth van der pol dok architecten laurent ney poly products kees doornenbal tinker hypsos scheepvaartmuseum amsterdam met studio rappange & partners

1	Winnaars ideeënprijsvraag Alkmaars Kanaalschiereiland bekendgemaakt dinsdag, 27 oktober
2	De Maasbode biedt gestapelde woonbuurten in centrum van Rotterdam woensdag, 28 oktober
3	Universiteit Utrecht zoekt nieuwe bestemming voor loopbrug Mart van Schijndel maandag, 26 oktober
4	Vocus architecten wil stedenbouwkundige kwaliteit verbeteren met Utrechts woongebouw dinsdag, 27 oktober
5	Gemeentehuis van hout en hergebruikt materiaal voor Krimpenerwaard dinsdag, 27 oktober

Gerelateerde nieuwsberichten

Publieksattractie Tinker voor Nestlé geopend

15 juni 2016

“We hebben het opgevat als een landschappelijke opgave”

29 januari 2013

Cito en Grooteman weg bij Dok architecten

9 januari 2012

2011: De belangrijkste gebouwen

23 december 2011

Vloer Scheepvaartmuseum wint innovatieprijs

7 november 2011

Hernieuwd Scheepvaartmuseum gaat open

27 september 2011

Jubileumuitgave over kunst bij rijksgebouwen

30 augustus 2011

Koepel Scheepvaartmuseum opgeleverd

25 mei 2011

Amsterdamse musea op duurzame toer

14 april 2011

Aftrap verbouwing Scheepvaartmuseum

5 juni 2009

Scheepvaartmuseum nog later open

22 april 2009

Toon alles

Gerelateerde podcasts

Gesprek met Liesbeth van der Pol over vrijheid in het ontwerpen

27 mei 2022

Andere nieuwsberichten

BDG geïnspireerd door opzet dorp voor ontwerp internationale schakelklas Ter Apel

Gisteren, 15:18

In Ter Apel is een gebouw voor de internationale schakelklas Westermarke in gebruik genomen. Het complex biedt plek aan jongeren van twaalf tot achttien jaar, die vanuit verschillende landen hun weg proberen te vinden in het Nederlandse onderwijs.

Harvey Otten/XOOMlab en Ruimtemaken completeren met Kickstart transformatie bedrijventerrein tot woonwijk

Gisteren, 13:31

Met het project Kickstart wordt de transformatie van de Rijnhaven in Alphen aan den Rijn van een verlaten bedrijventerrein tot een bedrijvige woonwijk voltooid.

Gebiedsontwikkeling Westerpark West in Amsterdam voltooid

Gisteren, 12:11

Op de plek van een voormalig kantorencomplex van ING in de Brettenzone zijn vijftien gebouwen met in totaal 921 woningen gerealiseerd. De gebouwen zijn ontworpen door verschillende architecten, MVRDV is verantwoordelijk voor het masterplan.

Gouden Piramide 2026 naar renovatie De Nederlandsche Bank

Gisteren, 11:08

De rijksprijs voor inspirerend opdrachtgeverschap, waaraan een trofee en een geldbedrag van 75.000 euro zijn verbonden, werd donderdag uitgereikt door minister van Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening Elanor Boekvelt-O’Sullivan.