Restauratie rijksmonumentale AKU-fontein, Arnhem

17 juni

De AKU-fontein is een uniek voorbeeld van een pleininrichting uit de Wederopbouwperiode en was eveneens de bekroning en het sluitstuk van de Wederopbouw van Arnhem. De AKU schenkt het ensemble aan de stad Arnhem in 1961 ter viering van haar vijftigjarig bestaan. Het ensemble, ontworpen als agora, is specifiek door Henk Brouwer ontworpen op de plek: er ligt vanwege het toenmalig auto- en busverkeer een fysieke barrière naar de zuidzijde en een visuele afscherming richting het toenmalige parkeerterrein aan de oostzijde. Richting het Willemsplein, de plek waar veel bezoekers en inwoners de binnenstad binnenkomen, is het ensemble open en ontvankelijk.

Het ensemble geeft als roomdivider de toen gewenste visuele scheiding tussen het Gele Rijders Plein en Willemsplein. Het is hiermee een scheiding en tegelijk de verbinding tussen deze twee pleinen. Binnen het ensemble vormt het door Shinkichi George Tajiri ontworpen kunstwerk ‘The explosive forces of nature’ een belangrijk focuspunt. Het verbeeldt groeikracht en versterkt de betekenis van het gehele ensemble, dat de gemeenschapszin, het optimisme en het geloof in een betere toekomst uitdrukt van de Wederopbouwperiode na de verwoestingen van WO II en de Slag om Arnhem.

Herstellen en Verankeren
De context rondom de AKU-fontein is in de afgelopen 65 jaar flink van gedaante veranderd. Waar eens de auto regeerde is deze het afgelopen decennia uit de stad geweerd. Voetganger en fietser zijn nu de voornaamste gebruiker. Het inmiddels rijksmonumentale wederopbouw ensemble werd de laatste decennia nauwelijks onderhouden en lag er grauw en sleets bij.

Hoewel de AKU-fontein is ontworpen als plek om samen te komen, was het ensemble helaas niet voor iedereen toegankelijk. Rolstoelgebruikers, mensen slecht ter been of visueel beperkten konden het ensemble, of delen hiervan niet betreden. Onderdeel van de opgave het rijksmonument te restaureren naar zijn oorspronkelijke staat was dan ook deze in zijn geheel integraal toegankelijk te maken.

Reconstructie
De verdwenen vitrines, parapluverlichting en betonnen bank versterkten en ondersteunden de ruimtelijke compositie van lijnen en vlakken. De verwijderde betonnen bank is daarom herplaatst en markeert wederom de noordgrens van het ensemble. De gereconstrueerde vitrines kaderen de ruimte rondom de patio van het paviljoen opnieuw in en maken de patio tot een intieme ruimte. De eveneens gereconstrueerde armaturen van de paraplus voegen een menselijke maat toe aan het paviljoen en geleding aan de paraplukolommen. Dankzij het aanlichten van de onderzijde van de rode paraplu’s is nu ook de structuur van de houten bekisting in de avond weer goed zichtbaar.

Vanwege de kwetsbaarheid van de oorspronkelijke uitvoering, is gekozen niet de lichtbronnen maar het lichtbeeld van de paraplus, het kunstwerk en de fonteinspuiters te reconstrueren. Nieuwe LED-technologie geeft bovendien de mogelijkheid ieder te verlichten element te voorzien van zijn eigen passende lichtkleur en -sterkte. Zo is een gebalanceerd lichtbeeld ontstaan. Ondergeschikte armaturen zijn daarbij zorgvuldig weggewerkt of opgenomen in de aanwezige elementen.

Kleurpalet
Vanwege de slechte onderhoudsstaat van het rijksmonument is er bijna geen enkel onderdeel niet schoongemaakt of hersteld. Zo is alle bestrating rondom het fonteinbassin schoongemaakt, hersteld en volledig opnieuw gevoegd en ingewassen. Met dit lichte, gele kiezelstrand is hiermee de basis en drager van het oorspronkelijk kleurpalet teruggebracht.

Donkere zwart- en grijstinten geven als contrast op het lichte kiezelstrand uiting aan barrières. Het ensemble wordt door de donkergrijze keienwand zo aan drie zijden omzoomd en afgeschermd van de rest van het Gele Rijdersplein. De zwarte ‘tafel’ zorgt binnen het ensemble voor de scheiding tussen kiezelstrand en paviljoen. Om deze scheiding ook in de avond zichtbaar te maken is een lichtlijn onder deze tafel aangebracht.

Bij inspectie van deze zwart betegelde ‘tafel’ werd een rij zwart glasmozaïek ontdekt: de oorspronkelijke bekleding van de tafel. Aan de hand van dit bronmateriaal is deze oorspronkelijke bekleding teruggebracht en heeft dit element letterlijk zijn glans en schittering weer terug.

Het typisch optimistische wederopbouw karakter dankt het ensemble aan de primaire accentkleuren. Het rood van de paraplu’s en het blauw van het fonteinbassin zijn met behulp van kleurhistorisch onderzoek vastgesteld en teruggebracht.

Toekomstbestendig en Attractief
Het paviljoen was niet toegankelijk voor rolstoelgebruikers. Aan de oostzijde van het paviljoen, langs het claustra kamerscherm, is daarom een hellingbaan geïntegreerd. Deze hellingbaan ligt op de plek van de oorspronkelijke uitwaaierende trap, zo gepositioneerd alsof je bij het betreden van het paviljoen, van achter het claustra kamerscherm, ten tonele verschijnt. De nieuwe hellingbaan geeft wederom uitdrukking aan deze enscenering.

Om één geheel te vormen met het paviljoen volgt de hellingbaan de materialiteit van het fundament van het paviljoen. Het loopvlak is met elementen gevuld gelijk aan de treden van de trappen. Hiermee is de zorgvuldig ontworpen overgang van pleinbestrating naar paviljoen geherinterpreteerd en vormgegeven.

Voor mensen slecht ter been zijn er op de trappen aan de oost- en westzijde naar de patio twee messing leuningen aangebracht. Deze zijn, evenals de leuning langs de hellingbaan, door hun materiaalkeuze een vanzelfsprekend onderdeel geworden van het ensemble. Het materiaal messing verwijst naar het kunstwerk van Tajiri en versterkt het karakter van het totaalkunstwerk.

Om de ‘attractieve waarde’ van het ensemble in de avond- en wintersituatie te vergroten is ook verlichting in het fonteinbassin en het aanlichten van de pyloon opgenomen. Met de toegevoegde blauwe ‘dot’ verlichting in de bassinvloer is nu ook ’s avonds de blauwe kleur van het geel-rood-blauwe kleurpalet aanwezig. De expressieve, voorovergebogen en verlopende vorm van de pyloon komt aangelicht maximaal tot uitdrukking en functioneert tussen al de concurrerende openbare verlichting van het Willemsplein en het Gele Rijders Plein als baken van het ensemble.

Stel jezelf kort voor! Dan weet het betreffende bedrijf wie hun model gedownload heeft.

Wil je niet bij elke download jouw gegevens in hoeven voeren?
Klik dan hier om in te loggen.

Heb je nog geen account? Maak dan hier een gratis account aan.

Voornaam

Achternaam

E-mailadres

Downloaden

Wanneer je modellen downloadt op Architectenweb.nl worden relevante gegevens van jou – zoals jouw naam en e-mailadres – met het betreffende bedrijf gedeeld. Meer hierover lees je in ons privacybeleid.

Trefwoorden

aku-fontein arnhem rijksmonument restauratie opzoom architecten

opZoom architecten

Neem contact op

Staat van realisatie Voltooid

Start bouw 2025

Oplevering 2026

Ingebruikname 2026

Meewerkende partijen

ArchitectopZoom architecten bvOntwerpteamBastiaan Buurman, Dorota Ankowska, Stephen McConnell, Marcel PlompOpdrachtgeverGemeente ArnhemAannemerVan Milt Restaurateurs (Aannemer gevelrestauratie), Rots maatwerk bv, Langeveld MetaalrestauratieConstructeurABTAdviseurs installaties E & WVan Reden AdviesFotograafLynn van GijzelOntwerperBuro LichtontwerpersLandschapsarchitectRob Aben landschapsarchitectuur

Leveranciers

Watergedragen acrylaatvervenAkzoNobel Powder Coatings

Neem contact op met opZoom architecten

Je bent momenteel niet ingelogd. Hierdoor is het alleen mogelijk om meer informatie per e-mail op te vragen. Wil je liever gebeld worden of documentatie per post ontvangen? Klik dan hier om in te loggen.
Heb je nog geen account? Maak dan hier een gratis account aan.

Restauratie rijksmonumentale AKU-fontein, Arnhem

Trefwoorden

Neem contact op met opZoom architecten

Meer projecten van opZoom architecten

Andere Projecten