Het gevoel van thuiskomen is op de Oranjekade in Helmond onmiskenbaar aanwezig. Door de mix van oud en nieuw, van herkenning, afwisseling, verrassing en een prettige schaalgrootte wil je als bewoner of bezoeker een relatie aangaan met deze omgeving. Of zoals Joost Verbeek, architect bij architecten|en|en, het verwoordt: “De nieuwe wijk is een vanzelfsprekende verbinding.”
Uit de nieuwe buurt spreekt lef, maar ook inleving in deze Brabantse industriestad en haar relatie met het kanaal. Vanzelfsprekend is er een link met het bedrijvige verleden en het hoofdkantoor en distributiecentrum van de EDAH, die hier gevestigd was. Die historie vormt het kader. Een kader waarbinnen de architecten|en|en de vrijheid vond om de Oranjekade een eigentijdse aanblik te geven. Soms gedurfd als het gaat om kleurstellingen, andere keren robuust, zoals bij de stalen balkons, maar vooral ook subtiel, zoals in de gevelverbanden.
Vanzelfsprekende verbinding
“Het idee was om de bestaande wijk via een vanzelfsprekende oost-westroute te verbinden met het kanaal. Daarom werd de passage tussen de Albert Heijn en het kanaal een echt Helmonds straatje, zoals je die ook in de binnenstad tegenkomt”, vertelt Joost over de straat die tevens leidt naar het historische EDAH-pand. “Want hier aan het kanaal start het verhaal van deze locatie, op de plek waar ooit de EDAH gevestigd was. Deze supermarktketen is opgericht door kruideniers uit Friesland die begin twintigste eeuw de concurrentie aangingen met de grootgrutters. Het oorspronkelijke gebouw – dat er nog steeds staat - was een combinatie van een kantoor en een pakhuis, maar de daarnaast gelegen lelijke kantoorgebouwen uit de jaren 80 boden een troosteloze aanblik.” Deze panden hebben plaatsgemaakt voor nieuwe appartementengebouwen. Van het EDAH-monument zijn de gevels gehouden maar zijn de ruimtes getransformeerd tot woningen met superhoge plafonds.
Woonkwaliteit
Een belangrijke vraag voor architecten|en|en was daarnaast: hoe zorgen we dat in de appartementen in de tweede linie vanaf het water ook de kwaliteit van de omgeving wordt ervaren? Joost: “Een voordeel is dat de parkeergelegenheid onder een verhoogd maaiveld is gerealiseerd. Hierdoor wordt het zicht aan de oostzijde niet belemmerd door de supermarkt. Daarnaast bood het ons de gelegenheid om brede trappartijen te maken aan de westkant. Deze verbinden de hele wijk met het kanaal. Door er een ‘straatbalkon’ aan toe te voegen, wordt het bovendien extra de moeite waard om hier even stil te staan.”
Expressieve gevels
Wat opvalt bij de Oranjekade zijn de expressieve gevels. Ze geven de buurt een gevarieerde aanblik, zonder de eenheid te verstoren. De maatvoering draagt daaraan bij. Joost: “De EDAH is de ‘special’ in het plan dat verder geïnspireerd is op pakhuisarchitectuur. Maar dan wel met de nodige diversiteit en expressie. De maat van het EDAH-gebouw was leidend. Deze pixelmaat komt terug in alle blokken”, legt Joost uit. “Zoals goed te zien is in het nieuwe appartementencomplex aan het kanaal met de witgrijze optopping. Deze kroon is lichtjes geïnspireerd op de Elbphilharmonie in Hamburg en is een eyecatcher voor mensen die Helmond in komen rijden.”
Kleurrijk
Daarnaast is kleur een belangrijk thema aan de Oranjekade én in het werk van het Eindhovense architectenbureau. “Blauw, roze, groen, oranje zijn kleuren die in de door ons ontworpen gebouwen terugkomen. Christoph Kohl Architekten (CKSA) uit Berlijn koos voor neutralere tinten.” CKSA kreeg in Nederland bekendheid door de Helmondse wijk Brandevoort en leverde een belangrijke bijdrage aan de Oranjekade. Architecten|en|en was met Peter Hoesbergen verantwoordelijk voor het stedenbouwkundige plan en een deel van de bouwblokken; voor de andere blokken tekende het Duitse bureau. Vervolgens nam architecten|en|en de bouwtechnische uitwerking voor haar rekening.
Keuze voor prefab
Bouwtechnisch interessant is dat al in een vroeg stadium de keuze is gemaakt voor prefabricage. “Alle gevelelementen zijn volledig met kozijnen aangeleverd op de locatie. Daardoor kon er steigerloos en snel gebouwd worden”, zegt Joost. “Daarbij zijn de gevelelementen gebruikt als bekisting voor de vloeren en wanden. De holle-wandsystemen zijn namelijk in de bouw nagestort. Zodoende was er weinig bekistingsmateriaal nodig. Ook dat maakte de bouw snel en efficiënt.”
Deze mate van efficiëntie kan echter alleen bereikt worden met BIM. “Van de stopcontacten binnen tot de gevelstrips… alles is in BIM uitgewerkt. Daarbij is iedere gevelstrip in het model opgenomen en zijn patronen – samen met prefab HSB-gevelbouwer VKP - tot in de kleinste details uitgewerkt om bouwfouten te voorkomen.” Veel aandacht ging daarbij ook uit naar de naden en dilataties. “Bijvoorbeeld in de negges, bij aluminium delen en in de rollaag zijn dilataties bijna onzichtbaar verwerkt.”
Oude verbanden als inspiratiebron
Ook aan de gevelverbanden is veel werk besteed. Inspiratie werd geput uit oude baksteenverbanden. Daarbij namen de architecten echter de vrijheid om deze te vertalen naar een eigentijdse vormgeving. Het maakt dat de nieuwe wijk modern en vertrouwd, maar vooral ook coherent, ruimtelijk en een tikje ‘gezellig Brabants’. Want ook die sociale aspecten komen terug aan de Oranjekade. Zoals in de gemeenschappelijke tuinen die tegemoetkomen aan de menselijke maat. En in het paviljoen, waarvoor de monumentale spanten van het EDAH-gebouw zijn gebruikt.