De ‘dikke’ spingasschoorsteen vóór restauratie (juli 2021)

De ‘dunne’ ketelschoorsteen

Restauratie schoorsteen de Dikke markeert einde transformatie ENKA

24 juli 2023, 14:42

De restauratie van de hoogste gemetselde schoorsteen van Nederland, de spingasschoorsteen op het voormalige ENKA-terrein in Ede, is afgerond. Daarmee komt voor erfgoedorganisatie BOEi, die als eigenaar vele monumenten op het terrein heeft gerestaureerd, het einde van een twintig jaar omvattend project in zicht.

De schoorsteen van de voormalige kunstzijdefabriek is 85 meter hoog en heeft een doorsnede van ruim 10 meter bij de voet; om die reden draagt het gevaarte ook de bijnaam ‘de Dikke’. In de nieuwe woonwijk Op Enka is de historische schoorsteen een markant herkenningspunt.

Een tweede schoorsteen op het ENKA-terrein, de ketelschoorsteen oftewel ‘de Dunne’ is in 2020 gerestaureerd. Bij de restauratie van de Dikke is ingespeeld op mogelijk toekomstig gebruik door openingen aan te brengen. “Je zou er kunnen wonen, een kantoor vestigen of een B&B beginnen”, suggereert Arno Boon, directeur van BOEi. De erfgoedorganisatie is eigenaar van de schoorsteen en talloze andere monumenten op het voormalige fabrieksterrein.

Groot aantal monumenten
Nu de schoorsteen is gerestaureerd en het Poortgebouw – waarbij BOEi als adviseur betrokken is – bijna gereed is, nadert de transformatie van het ENKA-terrein als geheel haar voltooiing. Het voormalige fabrieksterrein, gelegen vlakbij station Ede-Wageningen, is in de afgelopen twintig jaar getransformeerd naar een gevarieerde woonwijk.

De geschiedenis van de locatie is overal zichtbaar door het behoud en de herbestemming van een flink aantal monumentale gebouwen. De kunstzijdefabriek was op dit terrein gevestigd van 1922 tot 2002; volgens BOEi behoorde ENKA tot de grootste fabrieken van Nederland. Bij consumenten was ze vooral bekend vanwege de zemen en sponzen.

Op het terrein, dat 40 hectare beslaat, staan nu zo’n 1.500 woningen, ontwikkeld door AM. Verder heeft de wijk een basisschool, voor- en naschoolse opvang, kinderdagverblijf, horecavoorziening en een ‘fiets-experience’. Er is 20.000 m² aan monumenten bewaard gebleven en herbestemd.

Erfgoedparade
De schoorsteen wordt in het zonnetje gezet tijdens een bijzondere zomervoorstelling op zaterdag 19 augustus, in het kader van de landelijke erfgoedparade. Dit is een initiatief van BOEi met steun van de VriendenLoterij.

Trefwoorden

ede industrieel erfgoed transformatie boei restauratie schoorsteen herbestemming enka-terrein

1	Houten woonbuurt in bos bij Amersfoort opgeleverd vrijdag, 30 januari
2	Gezondheidscentrum op militaire kazerne Assen in gebruik genomen donderdag, 29 januari
3	Zuid-Holland pakt provinciale weg bij Alphen voor honderd miljoen aan vrijdag, 30 januari
4	Team V presenteert opgeleverd Clubhouse Boompjes in Rotterdam vrijdag, 30 januari
5	Atelier Kempe Thill introduceert rijtjeshuis in Zwitsers kloostercomplex vrijdag, 30 januari

Gerelateerde nieuwsberichten

Fabrieksgebouwen ENKA inspireren MIX bij groot woongebouw

1 februari 2021

Westhal ENKA wordt 'fietsbelevingscentrum'

13 oktober 2015

Ontwerp voor herontwikkeling loods Enka-terrein

2 juli 2013

Kantinegebouw ENKA wordt opgeknapt

17 januari 2013

Centrale Markthal in Amsterdam heeft tijdelijke loopbrug over Food Center-terrein

11 november 2024

Bouw eerste fase Enka-terrein Ede van start

9 mei 2011

BOEi onderzoekt nieuwe toekomst kloosterdorp Steyl

10 mei 2023

Voormalig Zuiderziekenhuis Rotterdam huisvest Zuidergymnasium en appartementen

5 december 2022

Lingotto presenteert plannen herontwikkeling Honigcomplex in Nijmegen

24 oktober 2022

BOEi en Van Swaay Projectontwikkeling nemen De Aula over van Wageningse universiteit

21 juli 2022

Brede toekenning van monumentenstatus op ENCI-terrein Maastricht

17 april 2025

Voormalige SS-sporthal overgedragen aan erfgoedorganisatie BOEi

4 mei 2022

Erfgoedbeschermers nemen koloniedorp Veenhuizen over

21 april 2021

Scala aan woningtypes in herbestemde Lakfabriek

11 september 2018

Nieuwe functie voor enige kerk Gerrit Rietveld

6 maart 2018

Voormalig Zuiderziekenhuis Rotterdam wordt woongebouw

20 februari 2017

Karakteristieke silo herbestemd tot Fooddock

20 januari 2016

Gerestaureerd gemaal opent de deuren

1 september 2015

Toon alles

Andere nieuwsberichten

Tentoonstelling Carbon Confessions van MVRDV is geland in het Keilepand

2 uur geleden

Na eerder te zien zijn geweest in München, Berlijn, Parijs en Taipei is de tentoonstelling Carbon Confessions van MVRDV komende anderhalve maand te zien in het Keilepand in Rotterdam.

Nederlands Fotomuseum opent deuren in gerenoveerd pakhuis Santos

3 uur geleden

In het gerenoveerde en opgetopte rijksmonument op Katendrecht toont en beheert het museum een van de grootste museale fotocollecties ter wereld, met een omvang van 6,5 miljoen objecten.

Amsterdam bouwt nieuw en groter Bijlmer Parktheater op Anton de Komplein

Vandaag, 09:32

Het college van Amsterdam laat een nieuw Bijlmer Parktheater bouwen op het Anton de Komplein in stadsdeel Zuidoost. Het huidige onderkomen van het theater, dat aan de rand van hetzelfde plein staat, krijgt een andere culturele functie.

Object Rotterdam neemt bezit van lege centrale bibliotheek

Gisteren, 15:06

Object Rotterdam strijkt komend weekend neer in de leegstaande centrale bibliotheek van de stad. Eenmalig presenteren zich tientallen designers in het markante gebouw dat de komende jaren grootschalig wordt gerenoveerd.

Oppositie Noord-Holland vindt plan landelijk gebied ‘slappe hap’

1 uur geleden

Het plan, genaamd Buitengewoon Noord-Holland, werd door de steun van de coalitie wel aangenomen.

Weinig woningen gesplitst, ook al zijn gemeenten er positief over

Vandaag, 10:29

De uiteenlopende eisen die gemeenten stellen voordat iemand meer huizen van één huis mag maken, spelen mee.

CBS ziet vertraging Nederlandse bevolkingsgroei in 2025

Gisteren, 16:14

De Nederlandse bevolking is in 2025 gegroeid, maar wel minder snel dan het jaar daarvoor.

Woningtekort loopt op tot 410.000, vooral minder huurwoningen

Gisteren, 13:32

In 2025 bedroeg het woningtekort in Nederland 4,8 procent van de woningvoorraad, meldt adviesbureau Capital Value .

Kamermeerderheid wil Europese waterregels ‘versimpelen’

2 februari, 3:19

Eind volgend jaar moet Nederland 140 doelen voor waterkwaliteit halen bij ongeveer 750 wateren.

Groningen rekent op 'daadkracht' nieuw kabinet voor Lelylijn

2 februari, 11:37

De Lelylijn ontbreekt in het coalitieakkoord, maar de Groningse Commissaris van de Koning ziet daarin genoeg aanknopingspunten om hoopvol te zijn over het miljardenproject.

Ga naar het nieuws-archief