Werkstatt

8 september 2022, 9:40

Duurzaamheid wordt tot zover vaak gezien als een technische opgave. De ‘duurzaamste’ gebouwen staan vol met installaties. Vanaf haar start bestond bij Werkstatt de intuïtie dat dat anders kon en dat er veel te halen viel in de vernieuwing van het materialenpalet. De bulk van de gebruikte materialen zou niet-extractief moeten zijn, stelt het bureau, dus hernieuwbaar. Het gaat dan om materialen als hout, kalkhennep, cellulose, stro, en dergelijke. Beton en staal zijn enorm kostbaar als je de impact op het milieu daarvan meerekent. Zo wil Werkstatt ze dan ook behandelen.

https://vimeo.com/747431570

Voor de prijs voor Architect van het Jaar 2022 heeft een onafhankelijke jury vijf nominaties aangewezen: Architectuur Maken, Bedaux de Brouwer Architecten, Orange Architects, Team V Architectuur en Werkstatt.

Van de genomineerden zijn de afgelopen periode videoportretten gemaakt. Iedere architect en ruimtelijk ontwerper in Nederland roepen wij nu op om zijn/haar stem uit te brengen op de genomineerde die deze prijs wat haar/hem betreft het meeste verdient.

De genomineerde architect, of collectief van architecten, dat de meeste stemmen ontvangt, zal tijdens de feestelijke prijsuitreiking op 12 oktober van dit jaar de prijs voor Architect van het Jaar 2022 uitgereikt krijgen.

Naast de eer is aan de Architect van het Jaar 2022 ook ook een geldprijs van 5.000 euro verbonden, mogelijk gemaakt door Reynaers Aluminium en Forster.

Bekijk de vijf nominaties en breng jouw stem

De nominaties zijn gekozen door een onafhankelijke jury bestaande uit architect Marianne Loof (LEVS Architecten), landschapsarchitect Steven Delva (Delva Landscape Architecture & Urbanism), stedenbouwkundige Tess Broekmans (Urhahn) en ontwikkelaar Tobias Verhoeven (Synchroon).

Werkstatt
We moeten toe naar een heel andere manier van bouwen, waarin we echt andere bouwmaterialen gebruiken. Uiteindelijk zouden we ernaar toe moeten dat bij de bouw van nieuwe gebouwen helemaal geen CO2 meer uitgestoten wordt, stelt de jury. In het meest ideale scenario zou de hoeveelheid CO2 in de atmosfeer zelfs afnemen terwijl we bouwen.

Bij Werkstatt ziet de jury een diepe motivatie om architectuur vanuit basis, vanuit het materiaal waarmee we bouwen, te herdenken. Daarbij vindt de jury het interessant dat het bureau een eigen werkplaats heeft waarin het, werkend en denkend vanuit die materialen, via maquettes en mock-ups aan haar projecten werkt.

Bij de transitie waar we voor staan is het belangrijk dat experimenten opgeschaald worden. De jury is dat ook enthousiast dat Werkstatt aan steeds grotere projecten werkt en hoopt dat deze nominatie voor het bureau een steun in de rug vormt.

Duurzaamheid wordt tot zover vaak gezien als een technische opgave. De ‘duurzaamste’ gebouwen staan vol met installaties. Vanaf haar start bestond bij Werkstatt de intuïtie dat dat anders kon en dat er veel te halen viel in de vernieuwing van het materialenpalet. Zelf werkte het al met hout en andere biobased materialen. Het houten Oerhuis in Leende is bijvoorbeeld geïsoleerd met cellulosevlokken. Bij een ander huis, een vrijstaande woning in Oudega, kwam het bureau ook in aanraking met kalkhennep. De architecten van het bureau hebben zelf meegebouwd aan dit huis en zijn bijzonder enthousiast over dit bouwmateriaal. Het groeit hier in Nederland en is hernieuwbaar. Ook kan er massief mee gebouwd worden, dus zonder lagen, zodat een eerlijke en directe architectuur kan ontstaan, met ook nog een ademende constructie.

In een groter project, de Body Building in Eindhoven, heeft Werkstatt nu opnieuw kalkhennep toegepast, zij het dat het materiaal daar geprefabriceerd is. De kalkhennep is daar gemonteerd op massief houten panelen en is afgewerkt met kalkstuc.

Voor Werkstatt is kalkhennep maar één van de mogelijk materialen waarmee gebouwd wordt. Het werkt bijvoorbeeld ook graag met stro of heel andere biobased materialen. De draagconstructie blijft vaak van hout. De nieuwe kapschuur van De Genneper Hoeve, een biologische boerderij net buiten Eindhoven, is daar een goed voorbeeld van.

Werkstatt spreekt zelf van niet-extractieve materialen. Dus materialen die hernieuwbaar zijn, die weer aangroeien. Bij de materialisering van gebouwen zou de bulk van de gebruikte materialen niet-extractief moeten zijn, stelt het bureau. Beton en staal zijn enorm kostbaar als je de impact op het milieu daarvan meerekent. Zo wil Werkstatt ze dan ook behandelen. Bouwen zonder beton en staal lukt niet altijd, maar het bijna niet gebruiken is wel mogelijk.

Ondertussen wordt het portfolio van Werkstatt steeds diverser en werkt het bureau aan steeds grotere projecten. Zo heeft het voor een collectief van particuliere opdrachtgevers (CPO) een buurt met in totaal veertig woningen ontworpen. Het project, dat Meer & Deel genoemd is, kent grondgebonden en gestapelde woningen. Met veranda’s, wintertuinen en balkons oriënteren de woningen zich op een gedeelde tuin. “Met genuanceerde overgangen tussen privé- en gedeelde ruimte worden bewoners uitgedaagd om deel te nemen aan het collectief, terwijl privé sferen gewaarborgd blijven”, stelt Werkstatt. “Door slim voorzieningen zoals de tuin, energievoorziening, klusruimte, fietsenbergingen en bijvoorbeeld een logeerkamer met elkaar te delen, kunnen de woningen compact en betaalbaar blijven.”

Werkstatt heeft lang gestreden om voor een woongenootschap een plek te krijgen op Strijp-S in Eindhoven. Dat is nu eindelijk gelukt, Klein Zwitserland heet het. In samenwerking met Trudo en architectenbureau Atelier to the Bone werkt Werkstatt aan een plan voor ruim honderd woningen. Een coöperatieve manier van ontwikkelen en beheren van gebouwen levert daarbij niet alleen blijvend betaalbare woningen op, ziet Werkstatt, maar vormt ook een goede basis om tot werkelijk duurzame architectuur te komen – voorbij de individuele belangen naar gezamenlijke, gedeelde belangen.

Meer informatie: www.werkstatt.nu

Trefwoorden

floor frings nominatie werkstatt architect van het jaar raoul vleugels architectenweb awards niels groeneveld

1	2025 in acht podcasts door Michiel van Raaij maandag, 29 december
2	2025 in tien columns door Joost Ector maandag, 29 december
3	2025 in tien columns door Marjolein van Eig dinsdag, 30 december
4	2025 in tien columns door Jarrik Ouburg over Japan / Nederland dinsdag, 30 december
5	Architectenweb Awards 2025 – een terugblik woensdag, 31 december

Gerelateerde nieuwsberichten

Lezingenprogramma Architect@Work met onder andere Paolo Russo (Stefano Boeri Architetti) en Michaël Ghyoot (Rotor)

24 augustus 2022

Jonge Maaskantprijs 2021 voor Raoul Vleugels en Niels Groeneveld

23 april 2021

Vijf nominaties voor de prijs voor Architect van het Jaar 2022

8 september 2022

CPO meer&deel grote winnaar Dirk Roosenburgprijs 2025

17 oktober 2025

Een open parkvilla met een veelheid aan belevingen

19 december 2023

Kalkhennep fungeert als 'zwart zaad' in tijdelijke hotelkamer

31 juli 2023

Nieuwe Gezichten: Werkstatt

17 november 2022

Werkstatt – genomineerd voor prijs Architect van het Jaar 2022

27 september 2022

Slotlab onderzoekt innovatieve technieken bij herbouw kasteel

22 maart 2021

Video: Hungry for Design

23 oktober 2020

Toon alles

Andere nieuwsberichten

Kraaijvanger Architects aan de slag met renovatie Station Zuidplein

24 december 2025, 9:00

Kraaijvanger Architects gaat van Rotterdams wederopbouwstation een toekomstbestendig, hoogwaardig stedelijk knooppunt maken.

Concrete ontwerpt woongebouw in Philadelphia met gevelkunst door tattoo-artist Henk Schiffmacher

23 december 2025, 12:00

Concrete heeft in een Philadelphia (VS) met Fishtown Urby een volgende bijdrage aan het Amerikaanse woonconcept Urby opgeleverd.

Rotterdamse Academie van Bouwkunst stelt twee curatoren aan om thematische lijnen te ontwikkelen

22 december 2025, 11:20

De Rotterdamse Academie van Bouwkunst stelt Margit van Schaik aan als curator Architectuur en Jutta Hinterleitner als curator Stedenbouw.

Den Haag ziet ruimte voor meer woningen in gebied Laakhavens-Hollands Spoor

19 december 2025, 3:15

De gemeente Den Haag ziet ruimte voor 11.000 nieuwe woningen in het gebied aan de Laakhavenzijde van station Hollands Spoor. Dat zijn er 2.400 meer dan de gemeente bij het begin van de planvorming dacht.

Fijne feestdagen en een gelukkig, gezond en succesvol 2026!

24 december 2025, 1:00

Op maandag 5 januari is de redactie van Architectenweb terug met het dagelijkse architectuurnieuws.

Provincie Zuid-Holland: stroom van zee via Hoek van Holland naar Rotterdamse haven

23 december 2025, 5:00

"Zo kunnen de Rotterdamse haven en regio uitgroeien tot de stekkerdoos van Nederland", stelt gedeputeerde Arne Weverling.

DNR geactualiseerd naar hedendaagse praktijk

19 december 2025, 4:03

DNR2025 is compacter en beter op de hedendaagse praktijk afgestemd dan haar voorganger, met onder meer aandacht voor AI, privacy en kwaliteitsborging.