Adolfo Natalini

Il Monumento continuo, New York van Superstudio

Het Waagstraatcomplex in Groningen

Muzenplein Den Haag, onderdeel van De Resident

Kasteel Zwaenenstede in Haverleij, Den Bosch

Natalini-Toren in Roermond

Architect Adolfo Natalini (78) overleden

27 januari 2020, 13:46

De Italiaanse architect Adolfo Natalini is op 78-jarige leeftijd overleden. Natalini is medeoprichter van de invloedrijke experimentele architectuurgroep Superstudio en ontwierp in Nederland onder meer het Waagstraatcomplex in Groningen en een deel van De Resident in Den Haag.

Natalini studeerde architectuur aan de universiteit van Florence, de stad waar hij vlakbij is geboren en zijn hele leven heeft gewoond en gewerkt. In 1966, het jaar van zijn afstuderen, richtte hij samen met zijn studiegenoot Cristiano Toraldo di Francia (1941-2019) Superstudio op. Dit collectief, waarbij later Gian Piero Frassinelli en de broers Roberto en Alessandro Magris zich aansloten, groeide uit tot een van de invloedrijkste avant-gardegroepen van de jaren zestig en zeventig.

Superstudio opereerde op het snijvlak van architectuur en beeldende kunst (Natalini had tevens een voorliefde voor schilderen) en bekritiseerde het naoorlogse modernisme. De groep gebruikte hierbij niet-realiseerbare ontwerpen als metafoor, met als bekendste voorbeeld Il Monumento continuo uit 1969. Dit eindeloze, rasterachtige en licht spiegelende monument dat de hele aarde bestrijkt, vormt een commentaar op de abstracte en ‘wrede’ planningsdrift uit de jaren zestig.

Na twaalf jaar hield Superstudio het voor gezien en richtte Natalini zijn eigen architectenbureau op. In vroege werken als het Huis op de Römerberg in Frankfurt am Main (1980-1989) bleven sporen van de ideeën van Superstudio zichtbaar, in latere werken toonde hij zich vooral een traditionalist. Zijn bekendste Nederlandse project, het Waagstraatcomplex in Groningen (1991-1996), is hier een goed voorbeeld van.

Naast het Groningse stadhuis ontwierp Natalini een uit meerdere delen bestaand complex, waarin ook het zeventiende-eeuwse Goudkantoor is opgenomen. Traditionele Nederlandse materialen en vormen worden gecombineerd met ‘Italiaanse’ motieven binnen een fijnmazig ensemble, waarin de structuur en ritmiek van de Groningse binnenstad worden voortgezet. Binnen vakkringen werd het ontwerp fel bekritiseerd (de vakjury van de prijsvraag had ook voor dat van Gunnar Daan gekozen), maar inwoners van de stad vielen er massaal voor. Bovendien bleek Natalini’s plan als enige binnen het beschikbare budget te realiseren.

Binnen het stedenbouwkundig plan De Resident in Den Haag ontwierp Natalini woningen en winkels aan het Muzenplein, terwijl ook in steden als ’s-Hertogenbosch, Roermond en Helmond gebouwen van zijn hand verrezen. Natalini is vorige week donderdag overleden.

Trefwoorden

superstudio overlijden waagstraatcomplex adolfo natalini waagstraatgebouw groningen

1	Nominaties Woongebouw van het Jaar 2026 bekend donderdag, 3 september
2	HA-HA transformeert Rotterdamse Julianakerk tot JUUL woensdag, 2 september
3	Hoogbouwcomplex KJ Den Haag opgeleverd vrijdag, 4 september
4	Ontwerp voor eerste torens Rijnhaven in Rotterdam onthuld maandag, 7 september
5	Ontwerp voor Danshuis in Rotterdam door MAD gepresenteerd donderdag, 3 september

Gerelateerde nieuwsberichten

Architectuur van Bofill tussen monumentaal en intiem

17 januari 2022

'Prijzen-hattrick' in thuisstad voor Forum Groningen

22 september 2020

Eerste editie Groninger Architectuurmaand gaat door

26 mei 2020

Boek toont mooie en lelijke kanten postmoderne architectuur

9 april 2020

Raad komt 'op zolder' in verbouwd stadhuis Groningen

19 februari 2020

Forum Groningen trekt ruim 400.000 bezoekers in openingsmaand

6 januari 2020

Alessandro Mendini (87) overleden

18 februari 2019

Bouwstart sluitstuk van oostwand Grote Markt Groningen

20 juni 2018

'Merckt' winnend plan hoekpand Grote Markt

23 november 2016

Toon alles

Andere nieuwsberichten

Turnhoutse Sportcampus Stadspark door ZJA, Archiles en Studio Thomas Willemse is gereed

48 minuten geleden

De nieuwe campus brengt sport, onderwijs en een parklandschap samen binnen een beperkte bouwzone in het park.

Heyligers vertaalt bosco verticale-idee door in kantorenentree Wonderwoods

Gisteren, 11:26

Voor het hoogbouwproject Wonderwoods in Utrecht heeft Heyligers architects het entreegebied voor de kantoren ontworpen. Het idee van de bosco verticale, waarbij de twee torens zijn begroeid met bomen, is vertaald in het interieur.

Concrete draagt bij aan herontwikkeling waterfront in Washington DC

Gisteren, 09:15

Het woongebouw Navy Yard Urby is onderdeel van de herontwikkelingswijk Navy Yard aan de oever van de rivier Anacostia.

V8 architects ontwerpt gebouw met sociale woningen in Max Euwe Kwartier

7 september, 3:41

Een belangrijk uitgangspunt in het ontwerp is het principe van gelaagdheid, meldt het bureau. De gevel is opgebouwd uit drie duidelijk herkenbare lagen, die elk een eigen karakter en materialisatie hebben.

RVO: zonne-energie in Nederland groeit minder hard

Gisteren, 12:23

De afnemende groei wordt veroorzaakt doordat financiële opbrengsten onder druk staan, stelt de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland.

Sjoerd Tasseron treedt toe als partner van DAAD Architecten

Gisteren, 10:28

Tasseron heeft veel ervaring op het gebied van woningbouw, transformatie en restauratie.

Deltacommissaris: forse ingrepen nodig tegen wateroverlast en droogte

7 september, 2:33

Om maatschappelijke schade in hele droge of juist natte periodes te beperken, moet Nederland ‘een flinke tand bijzetten’.

Borstbeeld voor Abe Bonnema onthuld in geboortedorp Stiens

7 september, 10:36

Ter gelegenheid van de honderdste geboortedag van de beroemde Friese architect is zaterdag een borstbeeld van hem onthuld in zijn geboortedorp Stiens.

Raad Amsterdam krijgt meer transparantie over grote projecten

4 september, 12:19

De raad krijgt voortaan van het stadsbestuur duidelijk en onderbouwd te horen als dat niet op het afgesproken moment met een voortgangsrapportage komt over een groot project, zoals de aanleg van de Oostbrug.