Alexander D'Hooghe

Promotiebeeld Stadmakerscongres 2019

Alexander D'Hooghe: 'Ruimte is een zeer genereus medium'

7 november 2019, 11:10

Vrijdag vindt het Stadmakerscongres in Rotterdam plaats. Elk jaar wordt het congres afgesloten met een keynote van een internationale gast die de Rotterdamse ‘stadmakers’ vanuit zijn of haar perspectief een spiegel voorhoudt, Dit jaar valt de eer te beurt aan de Belg Alexander D’Hooghe, medeoprichter van ORG Permanent Modernity en professor aan het Massachusetss Institute of Technology (MIT). Freelance journalist Elsbeth Grievink sprak met hem.

Tekst Elsbeth Grievink

Alexander d’Hooghe is ingenieur, architect en stedenbouwer. Zijn bureau heeft afdelingen in Brussel en New York, waar gewerkt wordt aan opgaves over heel de wereld. Van Amsterdam, waar D’Hooghe de commissie oeververbindingen over het IJ voorzit, tot Zuid-Korea, Ghana en Congo. Grote bekendheid verwierf hij als de man die als ‘overkappingsintendant’ een doorbraak bereikte in de zoektocht naar een oplossing voor de Antwerpse ring. Een even groot en complex als slepend dossier, waarin alle partijen lijnrecht tegenover elkaar waren komen te staan. D’Hooghe wist de impasse open te breken, om na jaren van geruzie en getouwtrek eindelijk consensus te bereiken: de aanpassing en overkapping van de ring is inmiddels in volle gang.

Met zijn aanpak – samenwerken, elkaars belangen proberen te begrijpen en ondersteunen – oogstte hij internationaal bewondering. Het is een benadering waar elke stad van kan leren. Zéker ook Rotterdam, met alle uitdagingen waar de stad voor staat. Op uitnodiging van AIR en de Van der Leeuwkring reflecteert D’Hooghe tijdens het Stadmakerscongres 2019 op Rotterdam. Tijdens zijn keynote-speech reikt hij handvaten aan om de grote opgaven van de stad en regio het hoofd te bieden.

Breuklijnen
Hoe complexer het probleem, hoe meer kansen D’Hooghe ziet: “Snelwegen, treinsporen en water vormen breuklijnen die de stad in kamers opdelen. Het aanleggen van bruggen en tunnels zijn weliswaar dure operaties, maar kunnen zones die van elkaar af zijn gedreven, weer samenbrengen. Als de grote infrastructurele partijen met vastgoed- en investeringspartijen en stedelijke diensten gaan samenwerken, kun je veel moois bereiken. En zelfs complexe problemen als segregatie tegengaan. Dus moet je alles in het werk stellen om dat proces goed te begeleiden.”

Wie denkt dat D’Hooghe vooral met procesmanagement bezig is, heeft het mis. Ontwerp is nog altijd het fundament van waaruit hij werkt en vooruitgang boekt. “Ruimte is een zeer genereus medium. Kom je er tekstueel of cijfermatig niet uit met elkaar, dan biedt de ruimte soelaas. Al samen schetsend van wat zou kunnen zijn, beginnen agenda’s te matchen en mensen elkaar te begrijpen. Zo kan ontwerp, mits we goede ontwerpers betrekken, verschillende kennisdomeinen bij elkaar brengen. Opgaven waar economen en diplomaten op vastlopen, kunnen ontwerpers openbreken. Rotterdam is een stad met een zeer sterke ontwerpcultuur. Dat biedt hoop voor de toekomst.”

Veel veranderd
D’Hooghe is niet onbekend in Rotterdam. Tussen 2002 en 2004 studeerde hij aan het Berlage Institute. “Het was een fijne periode waarin ik Rotterdam heb leren kennen als een fantastische stad. Dat is het nog steeds, al is er ongelofelijk veel veranderd. Het is indrukwekkend om te zien hoe Rotterdam zich steeds heruitvindt, upgradet en verbetert. Tegelijkertijd is de stad, net als veel andere steden op de wereld, slachtoffer aan het worden van zijn eigen succes. De binnenstad wordt steeds duurder, waardoor deze niet meer te betalen is voor sommige inwoners. Inkomensverschillen beginnen te bepalen wie waar woont. Ik moet denken aan Richard Florida, die in zijn boeken beschrijft hoe de populariteit van steden segregatie in de hand werkt: sommige delen van de stad worden steeds rijker, waardoor andere relatief steeds armer worden. Dat is in Rotterdam ook aan de hand. Concrete oplossingen heb ik ook nog niet, maar het zal een belangrijk aandachtspunt zijn in mijn lezing op het Stadsmakerscongres.”

D’Hooghe benadert elke opgave vanuit de stadmakerspraktijk. Door eerst de perspectieven, van alle betrokken partijen op een rijtje te zetten en deze van alle kanten te bekijken. Door iedereen te horen en, linksom of rechtsom, de neuzen één kant op te krijgen.

Beste vrienden
Aan de hand van de Antwerpse ring, maar ook projecten in Brussel en New York waaraan zijn bureau werkt, laat D’Hooghe zien wat je op die manier kunt bereiken. “Ik heb lang in de VS gewoond”, vertelt hij. “Daar konden een Democraat en een Republikein de beste vrienden zijn. Ze konden het over van alles oneens zijn, en eindeloze discussies voeren, maar dat stond los van het respect en de interesse in elkaar. Dat zijn we hier aan het kwijtraken. Ik krijg dossiers die helemaal verziekt en vastgelopen zijn, waarin iedereen ruzie met iedereen heeft. Zeker op plaatsen waar de macht heel versnipperd is, zoals in België en Nederland, kom je die dossiers tegen. Het is niet erg dat je het niet eens bent. Het zou een saaie boel worden als we het allemaal eens waren. Maar je moet wel tot een gezamenlijke aanpak zien te komen. Het is de kunst om boven het project uit te stijgen. Om het project in te zetten om nog grotere maatschappelijke vraagstukken beet te pakken. Alleen dan kun je mensen zover krijgen dat ze de symbolen waaraan ze krampachtig vasthouden, loslaten. Je moet aan joint fact finding doen. Niet tégen elkaar, maar met elkaar. Ontwerp kan in dat proces de rol van grote verbinder vervullen.”

De keynote van Alexander D’Hooghe op het Stadmakerscongres 2019 begint vrijdag om 16.30 uur in de grote zaal van Theater Rotterdam. Eerdere ‘guest urban critics’, zoals de internationale gasten worden genoemd, waren onder andere architect David Adjaye (2018), stedenbouwkundige Toni Griffin (2017) en stedenbouwkundige Alexandros Washburn (2015).

Trefwoorden

stad david adjaye stadmakerscongres rotterdam alexander d'hooghe elsbeth grievink

1	Architecten zien dat opdrachtgevers door opkomst van AI meer van hen verwachten donderdag, 15 oktober
2	Omgevingsvergunning verleend voor verticale buurt MARK in Leidsche Rijn Centrum donderdag, 15 oktober
3	Diederendirrix presenteert definitief ontwerp renovatie Stadsschouwburg Nijmegen woensdag, 14 oktober
4	Rapport: bij optoppen moet je denken vanuit de doorsnede woensdag, 14 oktober
5	Groen licht voor renovatie van Museum Boijmans Van Beuningen donderdag, 15 oktober

Gerelateerde nieuwsberichten

Video: Francine Houben schetst perspectief voor Rotterdam-Zuid

29 november 2019

Luxe woongebouw in Prinsenpark Rotterdam opgeleverd

10 oktober 2024

Terugkijken: Stadmakerscongres 2022

9 december 2022

Stadsmakerscongres – denkoefeningen over Rotterdam in 2125

31 oktober 2022

AIR lanceert Open Oproep eenzaamheid in Groot IJsselmonde

23 september 2021

Amsterdam neemt adviezen IJ-bruggen van commissie over

19 februari 2021

Lezing Larry Beasley: geloof in de stad

26 november 2020

Boek over stadsvernieuwing in Rotterdam verschenen

19 december 2019

Adviescommissie stelt twee oeververbingen over IJ voor

6 december 2019

Rotterdams plan moet CO2-uitstoot halveren

22 november 2019

Nieuwe editie Stadmakerscongres in Rotterdam

23 oktober 2019

‘Levende’ brug als verbinding over het IJ

16 september 2019

‘Realiseer een tunnel van Amsterdam CS naar Noord’

13 juli 2019

Zwaargewicht gaat adviseren over oeververbinding IJ

24 juni 2019

David Adjaye over de stad: "Je móet mensen mengen"

13 november 2018

Breed akkoord over ring Antwerpen

15 maart 2017

Toon alles

Andere nieuwsberichten

Eerste fase herontwikkeling Antwerpse Slachthuissite tot woongebied afgerond

2 uur geleden

Op het terrein ten noordoosten van het stadscentrum komen zo’n tweeduizend woningen in een groene en autoluwe omgeving. Sweco, PosadMaxwan en LOLA Landscape Architects realiseren in opdracht van AG Vespa vier hectare openbare ruimte.

Eerste graphic novel van architect Pero Puljiz ziet het daglicht

4 uur geleden

De publicatie Evening Drawings van de voormalige partner van de Architekten Cie. bevat meer dan 100 zwartwittekeningen, alsmede korte notities.

Genomineerden Lieven de Key Penning 2026 bekend

Gisteren, 23:59

Vanaf dinsdag tot en met zondag 22 november kan het publiek stemmen op zijn favoriet voor de Haarlemse architectuurprijs. Uiteraard wijst ook de vakjury een winnaar aan.

NAMO Architecture opent Jenaplanschool op twee verdiepingen naar groene buitenruimte

Gisteren, 10:30

Tussen de grote rivieren, in Hendrik-Ido-Ambacht, heeft NAMO Architecture in de nieuwe buurt De Hofjes basisschool De Klimboom ontworpen.

Eerste Optopr.-woning geplaatst op Rotterdams woongebouw

31 minuten geleden

In drie dagen tijd worden op een gebouw aan de Noordschans in de wijk Tussendijken zeven complete woningen geplaatst.

Minister Karremans bezweert gepauzeerde projecten later weer te hervatten

16 oktober, 5:30

Van uitstel komt volgens de minister geen afstel: "De opgave die er lag voor die projecten is niet weg. Die zal op een gegeven moment weer worden opgepakt."

Tien bedrijven moeten plaatsmaken voor F-35's op Lelystad Airport

16 oktober, 4:30

Vier boerderijen en zes andere bedrijven moeten plaatsmaken voor de uitbreiding van Lelystad Airport, die nodig is om daar F-35-gevechtsvliegtuigen te kunnen stationeren.

Gemeenten en bedrijven: nog meer geld nodig voor infrastructuur

16 oktober, 4:00

De keuzes die het kabinet maakt om de infrastructuur in Nederland weer op orde te krijgen zijn een belangrijke eerste stap, "maar extra geld blijft nodig". Dat stellen onder andere gemeenten, provincies, vervoerregio's en het bedrijfsleven.

Met 18 miljard wil kabinet vooral bestaande infrastructuur weer op orde brengen

16 oktober, 3:00

Om de basis van de infrastructuur weer op orde te krijgen, steekt het kabinet 18 miljard euro extra in onderhoud en vernieuwing van wegen, bruggen, spoor en waterwerken.

Een derde aangevraagde stroom komt van datacenters

15 oktober, 5:30

Bijna een derde van het aangevraagd vermogen op de wachtlijst voor stroomaansluitingen komt van datacenters. Dat hebben netbeheerders aan Nieuwsuur laten weten.

Ga naar het nieuws-archief