David Adjaye tijdens zijn presentatie op het Stadmakerscongres

David Adjaye in gesprek met burgemeester Aboutaleb tijdens het Stadmakerscongres

Burgemeester Aboutaleb tijdens zijn presentatie op het Stadmakerscongres

David Adjaye over de stad: "Je móet mensen mengen"

13 november 2018, 16:01

Afgelopen vrijdag was de Britse architect David Adjaye als ‘guest urban critic’ aanwezig tijdens het Stadmakerscongres in Rotterdam. Hij presenteerde enkele van zijn bekendste projecten en ging in gesprek met de Rotterdamse burgemeester Ahmed Aboutaleb. Ook stond hij Architectenweb te woord, met het centrale thema van het congres – hoe kun je een stad goed laten groeien? – als leidraad. “In ieder deel van de stad, rijk of arm, zit waarde.”

Rotterdam mag zich gelukkig prijzen met zijn burgemeester, herhaalde Adjaye nog maar eens in de omloop van de Rotterdamse Schouwburg. Aboutaleb toonde zich bewust van de opgaven waarmee zijn stad in de 21^e eeuw mee te maken heeft en roept de inwoners nadrukkelijk op zich te bemoeien met ontwikkelingen die hen raken, in plaats van toe te kijken hoe de politiek, de markt en de andere raderen van ‘het systeem’ de zaken aanpakken.

Als geëngageerd architect kan Adjaye zich vinden in zo’n gedachtegang. In zijn thuisstad Londen is hij als een van vijftig ‘design advocates’ betrokken bij het programma Good Growth by Design, een zeer ambitieus plan waarmee burgemeester Sadiq Khan de aanhoudende groei van zijn metropool (negen miljoen inwoners op dit moment) in goede banen wil leiden. Inclusiviteit en duurzaamheid vormen de sleutelbegrippen binnen het programma, dat de komende tien jaar zijn beslag moet krijgen.

Waarde
Volgens Adjaye draait het er in de stad om dat er een zekere mate van gelijkheid onder de bewoners bestaat en dat er mogelijkheden zijn voor iedereen. Daarom is het belangrijk om overal in de stad te investeren. “In ieder stuk van de stad, rijk of arm, zit waarde. Het idee dat je in het ene deel van de stad geld kunt verdienen en in het andere niet, is een mythe”, zegt de 52-jarige architect. “Het gaat erom de economieën van de verschillende situaties aan elkaar te koppelen.”

Geld is bovendien niet de enige factor waarop je waarde in een stad bepaalt, meent Adjaye. Andere aspecten zijn bijvoorbeeld toegankelijkheid, verblijfskwaliteit en een gemengde bevolking. Toch zijn, zeker in de gebouwde omgeving, de financiën vaak het voornaamste meetinstrument. Volgens de architect komt dit doordat waardebepaling vooral aan de markt wordt overgelaten.

“Je moet zoveel mogelijk over de gehele linie bepalen wat waarde is en op basis daarvan de markt dwingen om meerdere modellen te ontwikkelen voor het vernieuwen van de stad. Als je de markt laat doen wat het wil, worden telkens dezelfde verdienmodellen gebruikt waarmee slechts een klein deel van de inwoners wordt bediend; degenen met het meeste geld.”

Te duur
In Londen zijn de gevolgen duidelijk zichtbaar. Zelfs mensen met behoorlijke inkomens reizen vaak uren om van hun huis naar het werk in het centrum, domweg omdat de woningen er te duur zijn. “Het is idioot”, verzucht Adjaye. “En waarom gebeurt dit? Omdat ze per se dure woningen moeten bouwen in het centrum? Hebben we het belastinggeld zo hard nodig?”

“Kijk, er is niets mis mee om luxe woningen te bouwen, maar als je dat doet, zorg dan ook voor een wijkcentrum of sociale woningen. Je móet mensen mengen. In Mayfair, hartje centrum en het meest welvarende deel van de stad, heb je hele goede sociale woningbouw van na de oorlog. In dezelfde omgeving als waar Qatari miljoenen investeren, woont een verpleegster omdat ze dat kan betalen. En ze gaat naar hetzelfde park als de mensen die zich de dure huizen kunnen permitteren, daarmee ervaart ze de stad op dezelfde manier als haar rijke buren. Dat is erg belangrijk.”

Wanneer verschillende typen inwoners van elkaar worden gescheiden en ze de stad anders ervaren, ontstaan er serieuze fricties, waarschuwt Adjaye. “Het is het begin van het einde. Mensen begrijpen elkaar niet, er wordt haat gecreëerd en uiteindelijk gaan de bewoners elkaar naar het leven staan.”

Eerste ontwerpen
Het programma Good Growth by Design is een van de middelen waarmee burgemeester Khan zulks hoopt te voorkomen. Volgend jaar worden de eerste ontwerpen gepresenteerd, zegt Adjaye. Hij is er uiteraard content mee dat Londen onder meer architecten aan het werk zet met deze opgave. “Wij zijn de priesters van de stad, vrees ik”, vertelt Adjaye lachend, “soms op een goede en soms op een slechte manier.”

En dan zonder gekheid: “Architecten denken al millennia na over de gebouwde omgeving en zijn de gidsen in het ontwikkelen en managen van nieuwe ideeën, typologieën en dichtheden. Als een stad daar geen gebruik van maakt, begaat het een grote fout. Bij een stad die het geluk heeft dat er een sterke architectuurgemeenschap aanwezig is, mag je dan zelfs spreken van een misdaad.”

David Adjaye was in Rotterdam op uitnodiging van architectuurcentrum AIR, de Van der Leeuwkring en de gemeente Rotterdam.

Trefwoorden

londen stad good growth by design sadiq khan david adjaye ahmed aboutaleb stadmakerscongres rotterdam

1	Nederlands Fotomuseum opent deuren in gerenoveerd pakhuis Santos woensdag, 4 februari
2	Wake-up calls from China dinsdag, 3 februari
3	Pleinen vol groente, torens vol fruit donderdag, 5 februari
4	Huis Polderblik in De Realiteit Almere vernieuwd en verduurzaamd maandag, 2 februari
5	Object Rotterdam neemt bezit van lege centrale bibliotheek dinsdag, 3 februari

Gerelateerde nieuwsberichten

Keynote David Adjaye op Stadmakerscongres Rotterdam

29 oktober 2018

Sprekersprogramma World Architecture Festival in Amsterdam rond

6 september 2018

Museum van Adjaye aan Mall Washington

15 april 2009

Architecten schrijven brief aan Rotterdamse burgemeester

9 januari 2018

'Voorkom slechte wijken met bewoners samen'

25 november 2015

'Ahmed Aboutaleb Nederlander van het jaar’

9 december 2014

'Meer rijkstaken naar steden is een must'

2 september 2015

Tentoonstelling over huis van de toekomst in Londen

11 oktober 2018

Hans van der Heijden in Londense architectenpool

4 april 2018

Rotterdam krijgt 3000 tijdelijke woningen

14 november 2018

De grensbewaking van burgemeester Aboutaleb

20 november 2018

Rotterdam maakt stad klaar voor dubbele vergrijzing

18 december 2018

Sneller nieuwe huizen bouwen in Rotterdam

21 december 2018

Video: David Adjaye - Making Memory

1 februari 2019

In beeld: tentoonstelling Stadsbeelden

8 februari 2019

Ingebruikname spoorlijn door Londen opnieuw uitgesteld

26 april 2019

Nieuwe editie Stadmakerscongres in Rotterdam

23 oktober 2019

Alexander D'Hooghe: 'Ruimte is een zeer genereus medium'

7 november 2019

VR-tour door gesloopt woningbouwproject op IDFA

20 november 2019

RIBA Royal Gold Medal 2021 voor David Adjaye

30 september 2020

Lezing Larry Beasley: geloof in de stad

26 november 2020

Terugkijken: Stadmakerscongres 2022

9 december 2022

Toon alles

Andere nieuwsberichten

FARO wint tender nieuwe woonwijk in Ravenstein

6 februari, 1:15

In opdracht van Ballast Nedam Development gaat FARO 190 woningen in de nieuwe wijk Ooievaarshoek ontwerpen.

Paul de Ruiter en DELVA aan de slag met herontwikkeling oud hoofdkantoor DSM

6 februari, 10:42

Ontwikkelaar Laudy is samen met Paul de Ruiter Architects en DELVA Landscape Architecture | Urbanism geselecteerd voor de herontwikkeling van het voormalige hoofdkantoor van DSM in Heerlen.

Finalisten EUmies Award 2026 bekendgemaakt

6 februari, 9:00

Vijf projecten komen in aanmerking voor de categorie architectuur, die als de ‘hoofdprijs’ beschouwd kan worden. Daarnaast zijn er twee genomineerden in de categorie Emerging.

De Zwarte Hond en Arup presenteren schetsontwerp nieuw Museum Batavialand

5 februari, 2:19

In schetsontwerp voor de vernieuwing van het museum in Lelystad is het schip de Batavia een prominente plek toebedeeld

Zeeland en bisdom Breda zoeken naar maatwerk bij herbestemming kerken

6 februari, 2:47

Donderdag is een overeenkomst getekend om een duurzame oplossing te vinden voor de gebouwen, die door ontkerkelijking steeds vaker leeg komen te staan.

Caroline Voet verzorgt derde Jos. Bedaux-lezing

6 februari, 11:36

Ze spreekt haar lezing onder de titel ‘Op zoek naar schoonheid. De zeggingskracht van architectuur.’ uit in het Cobbenhagengebouw van Tilburg University.