Abonneer je nu op onze nieuwsbrieven!

Abonneren

Nee, bedankt

Ja, denk met me mee rond de
materialisering van mijn project

Locatie op de Ringdijk in de Hedwigepolder

Locatie van de vleermuizentoren in de Hedwigepolder

De driedeling van de vleermuizentoren in de Hedwigepolder

De vleermuizentoren met inkruipopeningen

Zicht vanuit de kelder richting de houten 'zolder' van de toren in de Hedwigepolder

DE vleermuizentoren als een baken op grens van Nederland en België

Het ranke silhouet van de vleermuizentoren in Son en Breugel

Principe van de vleermuizentoren in Son en Breugel

De vleermuizentoren in Son en Breugel als gecementeerde monoliet

Vleermuizentorens ter vervanging van verdwijnende schuilplekken

25 juni 2020, 16:08

Nadat in Son en Breugel en in de Hertogin Hedwigepolder de aanwezigheid van vleermuizen was vastgesteld, moesten ecologen van Bureau Waardenburg onderkomens voor de dieren verzorgen. Ze riepen de hulp van bureau bioarchitectuur in om de eisen aan verblijfplaatsen te vertalen in architectuur.

In Nederland komen zeventien vleermuissoorten voor, waarvan acht zich overdag graag verstoppen in de kieren en spleten van onze gebouwen. Omdat alle soorten beschermd zijn, moet bij sloop of aanpassing van de verblijfplaatsen worden gezorgd voor vervanging.

Vervangend
Dit was waar Bureau Waardenburg mee te maken had in Son en Breugel, waar de voormalige Sint Petrus’ Bandenkerk tot dorpshuis wordt verbouwd, en de Hertogin Hedwigepolder, dat deel gaat uitmaken van een groter getijdenlandschap.

Op verzoek van het bureau heeft architect Jacco Bruil van bioarchitectuur voor beide situaties vervangende vleermuizentorens ontworpen. Daarbij is het ontwerp afgestemd op de specifieke context.

Monolitisch en driedelig
In Son en Breugel staat in het park Vroonhoven een ranke, 8,5 meter hoge toren met een afgeschuinde top als zonnevlak. Volledig gecementeerd oogt de toren als een monoliet in het kleine park. Verticale spleten leiden naar spouwen in het metselwerk waar de vleermuizen zich kunnen terugtrekken.

In de Hedwigepolder, op de grens tussen Nederland en België, was juist een driedeling meer gepast, legt Bruil uit. De toren bestaat hier uit een kelder, die in het met gras begroeide dijkvolume wordt opgenomen, een kubus van baksteen en een dakopbouw van naaldhout. De vleermuizentoren is in het toekomstige Grenspark Groot Saeftinghe een van de weinige gebouwde objecten.

De toegepaste steensoort en het kruisverband zijn afgeleid van de schuren in de omgeving. De vorm van de toren verwijst dan weer naar de kerktorens van de vele verdronken dorpen in het gebied. Zo bevond zich precies op de plek van de vleermuizentoren ooit het dorpje Casuwele, dat door de Allerheiligenvloed in 1570 onder water verdween, vertelt Bruil.

Context en uitvoering
Reagerend op de specifieke context in Son en Breugel en de Hedwigepolder ontwikkelden bioarchitectuur en Bureau Waardenburg twee principes, die voor vleermuizentorens in het algemeen toepasbaar zijn.

De slanke toren in Son heeft een zes meter hoge kern van prefab betonnen put-elementen, gevuld met zand en water. In de winter zorgt de kern voor verwarming, in de zomer voor verkoeling. Rond de kern bevindt zich een spouwmuur met dubbele spouw en isolatie, waardoor de bezoekers de voor hen meest wenselijke temperatuur op kunnen zoeken. Grof metselwerk zorgt ervoor dat de vleermuizen zich eenvoudig aan de stenen kunnen vastgrijpen.

De driedeling van de toren in de Hedwigepolder is esthetisch interessant, maar vooral functioneel ingegeven. In de kelder in het talud is de temperatuur koeler en constanter dan in de opbouw. Hier houden de vleermuizen hun winterslaap. De bakstenen kubus biedt met compartimenten, spouwen en holtes tal van wegkruipmogelijkheden. De houten kap warmt sneller op en koelt ook sneller af. Dit deel dient als kraamkamer en zomerverblijf van de vleermuizen.

Volgen
In de twee concepten, die met interne thermische buffer en de bunker met opbouw, volgt Bureau Waardenburg de komende maanden met sensoren de ontwikkeling van temperatuur en luchtvochtigheid. Het streven is om de principes in meerdere vleermuizentorens in Nederland te gaan toepassen, meldt bioarchitectuur.

Trefwoorden

hertogin hedwigepolder vleermuizen vleermuizenkasten hedwigepolder bureau waardenburg ecologie bioarchitectuur son en breugel

1	Drents Museum organiseert tentoonstelling over ruïnestad Angkor maandag, 15 juni
2	De Zwarte Hond ontwerpt woontoren met drie herkenbare niveaus in de Binckhorst dinsdag, 16 juni
3	NSI stopt definitief met bouw houten kantoorgebouw Zuidas maandag, 15 juni
4	Rotterdam wil bijna 500 nieuwe woningen in Zevenkamp dinsdag, 16 juni
5	Roos Bendien directielid en projectarchitect bij JAM* maandag, 15 juni

Gerelateerde nieuwsberichten

Woningcorporatie realiseert extra ruimte voor laatvlieger

2 november 2020

Natuurplaats Noordsche Veld is geïntegreerd in het landschap

23 juni 2020

Zeeland en Rijkswaterstaat realiseren uitkijk- en radartoren in Hedwigepolder

14 maart 2024

Ontpoldering Hedwigepolder gestart

2 maart 2020

Checklist voor vogel- en vleermuisvriendelijk bouwen

19 november 2018

Driehonderd bushokjes met groene daken voor Utrecht

6 augustus 2019

Biobased bijenpaviljoen voor Nijmeegse Goffertpark

25 januari 2016

Steden Brabant creëren woonruimte stadsvogels

20 september 2017

Vleermuis lijdt onder sluiting en herbestemming kerken

27 oktober 2022

RvS: code nul op de meter-renovaties beschermt dieren onvoldoende

22 april 2021

Werkloze dijk in Hedwigepolder wordt proefobject tegen lekken

15 januari 2021

PBL: ontwikkeling Natuurnetwerk gaat te langzaam

24 juni 2020

'Dertig jaar natuurbeleid heeft natuur niets opgeleverd'

29 mei 2020

'Megaproject' brengt Nederlandse flora en fauna volledig in kaart

30 april 2020

'Marker Wadden zorgen voor nieuw leven in Markermeer'

17 februari 2020

WNF: het gaat slechter dan ooit met natuur in Nederland

6 februari 2020

Aanplant tien miljoen bomen van start

9 december 2019

Nieuw duinlandschap ter versterking van Texelse zeedijk

3 september 2019

'Zorg voor Waddenzee moet beter'

24 juni 2019

Toon alles

Andere nieuwsberichten

Archiprix levert vijf winnende inzendingen op

Gisteren, 15:53

De jury kende twee eerste en drie tweede prijzen toe uit een totaal van 26 ingezonden projecten.

Winnaars Tilburg Architectuurprijs 2026 bekend

Gisteren, 10:43

De vakjury koos unaniem voor Krisjkrasjkresj, een kinderdagverblijf in een voormalige wasserij. De publieksprijs was voor Ketelhuis Spoorzone, naar ontwerp van BURO013 Architecten.

Transformatie Sloterdijk krijgt verder vorm met bouw van 313 woningen

18 juni, 1:30

De herontwikkeling voorziet in een gemengd woonprogramma met aandacht voor groen, gezond en toekomstbestendig wonen.

Rotterdam start digitale kaartenbak en kavels voor wooncoöperaties

18 juni, 12:35

Initiatiefnemers voor een wooncoöperatie kunnen zich in Rotterdam vanaf 18 juni 2026 inschrijven voor een digitale ‘kaartenbak’. Ze kunnen zich daarmee aanmelden voor beschikbare kavels voor coöperatief wonen.

Katwijkse raad zet deur open voor miljardenfabriek Eli Lilly

Gisteren, 09:34

De overheden investeren tevens gezamenlijk ruim honderd miljoen euro in de bereikbaarheid van het gebied.

Juryprijs De Vernufteling 2026 voor waterzuinig wonen

16 juni, 3:10

De prijs voor het innovatiefste ingenieursproject, De Vernufteling 2026, is door de jury toegekend aan Aveco de Bondt voor een project waar duurzaam watergebruik in een woonwijk centraal staat.