Pantheon der Menschheid, Hendrik Petrus Berlage, 1915, Collectie Het Nieuwe Instituut

Het Visioen van Berlage, Berlage Saxophone Quartet en Vincent Bijlo

Berlage Saxophone Quartet en Vincent Bijlo

Het Visioen van Berlage, Berlage Saxophone Quartet en Vincent Bijlo

Vincent Bijlo en Berlage Saxophone Quartet brengen iconisch ontwerp van Berlage tot leven

Gisteren, 15:50

In de nieuwe voorstelling 'Het Visioen van Berlage' van cabaretier en schrijver Vincent Bijlo en het Berlage Saxophone Quartet speelt het iconische ontwerp Pantheon der Menschheid (1915) van architect Berlage een centrale rol. Volgens betrokkenen verrijst het nooit gebouwde vredesmonument in de voorstelling niet minder dan als een gesamtkunstwerk van muziek, tekst en driedimensionale visuals.

De keuze om het Pantheon in de spotlights te zetten heeft alles te maken met Berlage’s gedachten over oorlog en vrede. Die zijn volgens Bijlo en het Berlage Saxophone Quartet namelijk verbazend actueel. Dat Berlage de overgrootvader van Bijlo is weet inmiddels menigeen.

Berlage ontwierp het Pantheon tijdens de Eerste Wereldoorlog als een monument voor vrede, menselijkheid en pacifistisch idealisme. Het gebouw moest volgens hem de mensheid gaan verenigen, los van religieuze of nationale grenzen. Het ontwerp, waarvan de tekeningen zich in de collectie van Het Nieuwe Instituut in Rotterdam bevinden, laat een centrale koepel zien met daaromheen acht torens. Elke toren vertegenwoordigt een ideaal, variërend van vrijheid, moed, bezonnenheid, kennis en vrede. In het hart van de nooit gebouwde kolos was een Monument der Menschheid beoogd.

Berlage schijnt als reden waarom het Pantheon nooit gerealiseerd werd het tekortschietende begrip door de mensheid genoemd te hebben. Niet de feitelijke fundamenten van het gebouw dus, maar de maatschappelijke fundamenten waren volgens hem onvoldoende stevig genoeg.

Experiment
Vincent Bijlo draait nu met het Berlage Saxophone Quartet de gedachte van zijn overgrootvader om. Of de maatschappelijke fundamenten daar nu wel stevig genoeg voor zijn blijft in het midden. Maar men wil zo een vorm- en gedachte-experiment aangaan. Bijlo en de musici zeggen benieuwd te zijn wat het construeren van het ontwerp, zij het in een vluchtige vorm, voor reacties tot gevolg zal hebben. Laat de ‘mensheid’ zich verleiden tot verbroedering? Komt vrede er dichterbij door?

Vincent Bijlo verduidelijkt zijn streven verder: "Volgens Berlage moet de mens daarvoor vooral afstand doen van het afgrijselijke streven naar zoveel mogelijk bezit. Dat geldt voor grote jongens als Donald Trump, maar net zo goed voor kleine jongens als Vincent Bijlo."

Lichtkunst, muziek en gedicht
In de voorstelling 'Het Visioen van Berlage' wordt het Pantheon geconstrueerd door middel van realistische, driedimensionale lichtprojecties van lichtkunstenaar Jurjen Alkema. De muziek bestaat uit een keuze van werken van, onder andere, Bach, Debussy, Mompou, Schulhoff, Eisler en Roukens.

Componist Saskia Venegas schreef speciaal voor de voorstelling nieuwe muziek die gebaseerd is op het gedicht 'Ter Gedachtenis' van Henriette Roland Holst. Dat gedichte schreef deze dichteres oorspronkelijk als literaire bijdrage aan het Pantheon.

Familiearchief en maquette
In de voorstelling zijn ook unieke, nooit eerder openbaar gemaakte geluidsopnamen uit het familiearchief van de familie Berlage verwerkt. Miep Berlage, dochter van de architect en grootmoeder van Vincent Bijlo, is te horen over haar vader en over de Eerste Wereldoorlog.
Bijlo herinnert zich nog een bezoek aan de Beurs van Berlage met zijn oma. Daar maakte de aanwezige maquette grote indruk op hem. Mede daarom is nu, speciaal voor mensen met een visuele beperking, een maquette van het Pantheon der Menschheid gemaakt, die na afloop bevoeld kan worden.

De première van de voorstelling ‘Het Visioen van Berlage’ vindt plaats op woensdag 4 maart 2026 in Theater aan de Parade in Den Bosch. Daarna volgen nog voorstellingen in Amsterdam, Rotterdam, Doetinchem, Vught, Den Haag, Hoenderloo, Hilversum en Breda.

Tickets zijn via de website van het Berlage Saxophone Quartet te bestellen.

Trefwoorden

muziek berlage saxophone quartet gesamtkunstwerk vincent bijlo jurjen alkema. hendrik petrus berlage berlage lichtkunst gedicht

1	Amsterdam schrijft internationale architectenprijsvraag uit voor Nationaal Slavernijmuseum donderdag, 12 februari
2	Singelbloktoren Amsterdam-Noord biedt ook bewoners tussenwoningen overhoeks zicht maandag, 16 februari
3	Bouwstart voor zestig seniorenwoningen in groen landschap Hoorn vrijdag, 13 februari
4	Meerdaags evenement over bouwen met aarde aangekondigd donderdag, 12 februari
5	Woongemeenschap van Woonwerk Architecten in Winkelsteeg speelt in op maatschappelijke opgaven vrijdag, 13 februari

Gerelateerde nieuwsberichten

Edelherten vreten door Berlage ontworpen tuinen op Veluwe kaal

31 juli 2023

Boek biedt persoonlijk beeld van architect H.P. Berlage

17 november 2022

Kunstmuseum Den Haag: een gedroomd museum, bijgeschaafd door de gemeente

26 februari 2021

Wenink Holtkamp Architecten verhoudt zich bij verbouwing tot rijksmonument en echtpaar Roland Holst

9 januari

Toon alles

Andere nieuwsberichten

AG NOVA ontwerpt woon-zorggebouw voor kwetsbare ouderen op Centrumeiland

2 uur geleden

Het pand is bestemd voor bewoners die complexe zorg nodig hebben en met ondersteuning in de stad kunnen blijven wonen.

Team van Nederlandse en Oekraïense architecten ontwikkelt open-source bouwsysteem voor publieke voorzieningen in Oekraïne

4 uur geleden

Een team van Orange Architects, NOVA en ReThink heeft samen met een verschillende vastgoed en productontwikkelaars op het gebied van modulair bouwen een schaalbaar, open-source bouwsysteem voor publieke voorzieningen in Oekraïne ontwikkeld.

Expositie toont mogelijkheden voor nieuwe woonruimte in bestaande Rotterdamse wijken

Vandaag, 11:05

Hoe kun je in Rotterdam honderdduizend nieuwe woningen realiseren zonder nieuwe wijken te hoeven aanleggen? In een tentoonstelling bij OMI laten Platform Woonopgave en Recht op de Stad zien op welke manieren dat kan.

Boek belicht vijftien succesvolle wooncoöperaties

Gisteren, 13:07

Aan bod komen de organisatie, architectuur, rechtsvormen, financiering en het dagelijks leven van bewoners.

Ridderkerk hoeft voorlopig niet samen te werken bij verdeling huurwoningen

1 uur geleden

De provincie Zuid-Holland mag Ridderkerk voorlopig niet dringen om hierbij samen te werken met elf andere gemeenten.

Zichtbaar verduurzaamde huizen leveren meer op bij verkoop

Vandaag, 11:59

Cijfers wijzen uit dat in het derde kwartaal van vorig jaar bijna 4700 euro per vierkante meter werd betaald voor woningen met een energielabel A of beter.

Noord-Brabant verdeelt vijftig miljoen euro over regio-Moerdijk

Vandaag, 09:09

Het geld dient om de leefbaarheid op peil te houden in het gebied waar de komende jaren diverse energieprojecten worden uitgevoerd.

Nederland en Vlaanderen maken afspraken over stikstofuitstoot

Gisteren, 14:51

Overheden in de grensregio moeten als ze een vergunning geven voor zaken als woningbouw ook kijken naar de mogelijke gevolgen die de uitstoot heeft voor beschermde natuurgebieden aan de andere kant van de grens.