Schultz: ‘Nederlandse architectuur truttig’

9 maart 2012, 9:20

Minister Melanie Schultz van Haegen van Infrastructuur en Milieu denkt niet dat Nederland toeristen trekt met zijn architectuur. Daarvoor is onze architectuur te braaf, denkt zij. Met minder regels hoopt zij het experiment in de architectuur te stimuleren.

Tekst Michiel van Raaij

“Wat betreft hun architectuur hebben Nederlandse steden een hoog truttigheidsgehalte”, vindt minister Schultz van Haegen. “Je ziet wel dat er in de grote steden beter over nagedacht wordt. In Rotterdam is bij de transformatie van de voormalige havengebieden bijvoorbeeld goed nagedacht over wat voor grootstedelijk woonmilieu neergezet kon worden. In Amsterdam is op een aantal plekken ook zo aan de stad gewerkt. Maar ik denk niet dat mensen speciaal naar Nederland komen voor de architectuur en de steden.”

“Steden zouden goed moeten nadenken met welke gebouwen ze zich kunnen onderscheiden. Zeker als er een gebouw met een publieke functie wordt gerealiseerd, moet dat echt wat bijzonders zijn.” De overheid heeft wat dat betreft een bijzondere verantwoordelijkheid, vindt Schultz van Haegen. “In de stadhuizen, de meeste zijn al heel oud, is vroeger heel veel moeite gestopt om er iets moois van te maken.” Momenteel heeft de rijksoverheid genoeg aan de huidige gebouwen, vertelt Schultz van Haegen. Maar mocht er in de toekomst weer nieuwbouw nodig zijn, dan hoort daar wat haar betreft een hoge architectonische ambitie bij.

“Als ik kijk naar de uitleglocaties van de afgelopen vijftig jaar, dan vind ik dat er in de architectuur weinig durf zit. Het is veel van hetzelfde. De afgelopen tien jaar zie je dat particulier opdrachtgeverschap vorm begint te krijgen. Ik ben daar groot fan van. Daarbij ontstaan echt unieke modellen.”

Minder regels
“Ik ben van de vrijheid”, zegt Schultz van Haegen: “Ik wil dat kantoren straks ook ingericht kunnen worden voor bijvoorbeeld woningbouw. Op oude bedrijventerreinen moet voor meer ruimte zijn dan alleen bedrijvigheid.” De transformatie van de oude Philips-terreinen in Eindhoven tot gemengd woonwerkgebieden illustreert volgens Schultz van Haegen goed welke ruimtelijk kwaliteit dat kan opleveren.

Enthousiast is Schultz van Haegen ook over drijvende woonwijken. Onlangs is op Steigereiland in Amsterdam een dergelijke woonwijk naar ontwerp van architect Marlies Rohmer gerealiseerd. De minister vindt echter dat het nog veel te weinig gebeurt: “Ik heb in het verleden wel gezegd dat ik vind dat er in de uiterwaarden best woningen gebouwd kunnen worden. Zorg ervoor dat de mensen de risico’s kennen en dat die woningen met het water mee kunnen bewegen. Bij Maasbommel is er een pilot gerealiseerd met recreatiewoningen. Die zijn al eens omhoog gekomen.”

“Hetzelfde geldt voor particulier opdrachtgeverschap. Welke regels kun je wegnemen, zonder dat wat je wilt beschermen aangetast wordt en zodat iemand de risico’s in de smiezen heeft. Onze regelgeving had altijd iets van ‘nee, tenzij’, maar je kunt ook voor ‘ja, mits’ kiezen. Daar komt het iedere keer op terug. Hoe kun je dingen mogelijk maken, in plaats van onmogelijk.”

Belgisch bouwen
“Ik ben eens door een journalist gevraagd: maar dat is toch Belgisch bouwen? Mijn reactie daarop was: ja, en wat is daar dan mis mee? Op die opmerking heb ik veel kritiek gekregen.”

“Belgisch bouwen is natuurlijk een breder begrip. Ik verwijs naar het particulier opdrachtgeverschap en de lol die je daaraan kunt beleven. Ik zeg niet dat alle stedenbouwkundige principes losgelaten moeten worden.” Juist het ontbreken van het stedenbouwkundige kader maakt de Belgische steden zo rommelig. Binnen de Nederlandse stedenbouwkundige traditie zal daarom niet snel een ‘Belgisch’ stedelijk landschap ontstaan, benadrukt Schultz van Haegen. “In een stedelijk gebied kan nog steeds voor een bepaalde rooilijn gekozen worden.”

“Ik woon zelf aan een oude gracht. In de loop van de jaren is daar van alles gebouwd. En er staat ook een nieuw pand tussen dat qua architectuur aansluit op zijn omgeving. De diversiteit van gebouwen zorgt ervoor dat er allerlei typen mensen wonen, zodat het ook niet in één klap veroudert.”

“En de Belgen bouwen wel meer op die manier”, constateert Schultz van Haegen: “Persoonlijk houd ik ook niet van die paleisjes. Maar als iemand daar geld aan wil uitgeven en daar gelukkig van wordt. Wie ben ik dan om te zeggen dat ik het niet mooi vind? Is zo’n volledig geregisseerde Vinex-wijk dan wel mooi?”

Nieuw Leyden laat volgens Schultz van Haegen goed de potentie van particulier opdrachtgeverschap zien. “Er staan een paar standaardhuizen tussen, maar ook een paar heel bijzondere. Ik denk dat architecten bij particulier opdrachtgeverschap meer ruimte krijgen dan bij het uitrollen van standaard woonwijken. Bij dat laatste draait het vooral om de aannemer.”

Lees het volledige interview met minister Melanie Schultz van Haegen in AWM 47, dat over anderhalve week verschijnt. In het volledige interview gaat de minister onder meer in op de decentralisatie van de ruimtelijke ordening en op de samenvoeging van de voormalige ministeries van VROM en Rijkswaterstaat tot het ministerie van Infrastructuur en Milieu.

Trefwoorden

michiel van raaij melanie schultz van haegen

1	Nominaties Schoolgebouw van het Jaar 2026 bekend woensdag, 16 september
2	Sociale woningbouw aan toegang Houthavens met knipoog naar Amsterdamse School vrijdag, 18 september
3	Pand voormalig diaconessenhuis Rotterdam getransformeerd tot woongebouw woensdag, 16 september
4	Bloot Architecture verbouwt monumentale T-boerderij in Gelders dorp dinsdag, 15 september
5	noAarchitecten wint met Het Steen de Grand Prix van de Erich Mendelsohn Award 2026 donderdag, 17 september

Gerelateerde nieuwsberichten

NVM: veel meer vakantiewoningen verkocht

29 juli 2016

Schultz (VVD) keert niet terug als minister

6 mei 2016

Grote steden groeien dankzij Vinex-wijken

14 juni 2013

Zes consortia voor aanbesteding VROM-gebouw

5 oktober 2012

Bouman: er blijft genoeg mogelijk in architectuur

26 september 2012

Rijk presenteert nieuw architectuurbeleid

18 september 2012

BNA start cursus particulier opdrachtgeverschap

3 september 2012

Bij zelfontwerp wil huizenkoper meer betalen

24 april 2012

Ruimtelijke structuurvisie kabinet vastgesteld

14 maart 2012

Herstel kantorenmarkt nog ver weg

27 februari 2012

Handleiding voor transformatie kantoren

22 februari 2012

Crisis- en herstelwet wordt permanent

3 januari 2012

Welstandscommissie niet meer verplicht

24 november 2011

Rijk bemoeit zich minder met ruimte

14 juni 2011

'Meer aandacht voor groene ruimte'

14 juni 2011

Schultz pleit voor rem op kantorenbouw

8 maart 2011

Toon alles

Andere nieuwsberichten

SVP transformeert revalidatiecentrum tot woonomgeving voor senioren

Gisteren, 16:00

Het voormalige sanatorium De Trappenberg in Huizen is nu een groene woonomgeving voor ouderen.

Twaalfde editie Internationale Architectuur Biënnale Rotterdam gestart

Gisteren, 14:20

De IABR staat dit keer in het teken van het thema Systems of Support. Hierbij wordt het licht geworpen op de systemen die ons dagelijks leven mogelijk maken: van water, energie en materialen tot wonen en infrastructuur.

Sportcomplex De Schalk vormt middelpunt van 'belevingspark'

Gisteren, 11:53

In het Vlaamse Willebroek is vorige week Willebroek het nieuwe sportcomplex De Schalk officieel geopend. Het door ZJA Architects & Engineers en Archiles architecten ontworpen gebouw vormt het centrale punt van het vernieuwde sportterrein De Schalk.

Bonnefanten richt permanente expositie in over architect Aldo Rossi

Gisteren, 10:18

Ruim dertig jaar na de officiële opening van Aldo Rossi’s gebouw heeft het Bonnefanten Museum in Maastricht een permanente tentoonstelling ingericht over de architect.

Team V voegt Marlies Zwols toe aan bureauleiding

Gisteren, 15:04

Zij gaat samen met Jeroen van Schooten, Do Janne Vermeulen, Irène Horvers, Frank Bouwman en Noortje ter Heege de zakelijke, strategische en organisatorische ontwikkeling van het bureau verder vormgeven.