De Punt, Amsterdam Osdorp, Temp.architecture, straatzijde

De Punt, Amsterdam Osdorp, Temp.architecture, collage door de tijd heen

De Punt, Amsterdam Osdorp, Temp.architecture, straatzijde 1963-1993

De Punt, Amsterdam Osdorp, Temp.architecture, straatzijde 1993-2023

De Punt, Amsterdam Osdorp, Temp.architecture, kopgevel

De Punt, Amsterdam Osdorp, Temp.architecture, aanzicht zuidoostelijke zijde

De Punt, Amsterdam Osdorp, Temp.architecture, gevel straatzijde

De Punt, Amsterdam Osdorp, Temp.architecture, aanzicht noordzijde

De Punt, Amsterdam Osdorp, Temp.architecture, tuinzijde

De Punt, Amsterdam Osdorp, Temp.architecture, entree portiek

De Punt, Amsterdam Osdorp, Temp.architecture, detail gerenoveerd trappenhuis

De Punt, Amsterdam Osdorp, Temp.architecture, situatie

De Punt, Amsterdam Osdorp, Temp.architecture, detail

De Punt, Amsterdam Osdorp, Temp.architecture, plattegronden twee en derde verdieping

Amsterdamse wederopbouwarchitectuur door Temp.architecture circulair gerenoveerd

Gisteren, 14:43

Bij de vernieuwing van de portieketageflats De Punt in Amsterdam Osdorp heeft Temp.architecture door circulair hergebruik van vooral beton 1.400 ton CO2 uitstoot bespaard ten opzichte van sloop-nieuwbouw. Voor het bureau was een kritische dialoog met de wederopbouwarchitectuur van Berghoef en Klarenbeek uit 1963 zo mogelijk even belangrijk.

Casco en tegels
Temp.architecture bracht de gebouwen bij de vernieuwingsoperatie eerst terug tot het kolommencasco. Vervolgens werd de keuze gemaakt om de originele betontegels terug te brengen bij de renovatie. Volgens het bureau werd daarmee zestig jaar woongeschiedenis voor het gebied behouden. Het met de betontegels gecreëerde patchwork levert volgens het bureau zo een doorleefd beeld op.

Een verdere uitdaging bij het hergebruik van de tegels was de eis dat de renovatie 'gewichtsneutraal' diende te blijven. Extra gewicht in het casco moest worden gecompenseerd door elders gewicht te verwijderen. Daarom zijn de relatief zware betontegels een aan lichtgewicht, houtskeletbouw voorzetgevels gehangen.

Tijdens de uitvoering bleken sommige tegels ook dikker te zijn dan de standaard tegel. Door de dikke tegels alleen in te zetten in het laatste blok, lukte het Temp.architecture de gevels van alle gebouwen even vlak te maken.

Behouden en vervangen
Waar de goed functionerende elementen werden behouden en verbeterd, werden mindere aspecten van de oorspronkelijke architectuur door Temp.architecture vervangen door elementen met een hogere kwaliteit.

De mindere aspecten betroffen, onder andere, de dichte gevels op de begane grond, de kleine balkons, de gesloten kopgevels en verschillende aanpassingen uit 1993, toen de portieketageflats bij een eerdere renovatieronde werden aangepast.

De begane grond- en kopgevels zijn nu voorzien van meer glas, entrees, erkers en Franse balkons, waardoor de oorspronkelijke architectuur beter tot zijn recht komt en het meer sociale veiligheid biedt. Met deze selectieve, afgewogen keuzes is de identiteit en oriëntatie van de flats grotendeels intact gebleven, maar is de woonkwaliteit in de kwetsbare buurt fors verbeterd, aldus het bureau.

Duurzaam
Uit het onderzoek door Temp.architecture bleek voorts dat, dankzij een gunstige maatvoering, het casco goed herbruikbaar was. Door dat casco vervolgens in te pakken met een schil van biobased, geprefabriceerde houtskeletbouwdelen slaagde Temp.architecture erin het energielabel van de woningen van F naar A+ te verhogen. Het toegepaste hergebruik van beton leidde daarnaast tot een sterk verminderde CO2 uitstoot ten opzichte van sloop-nieuwbouw.

Dat de gebouwen eveneens ontkoppeld zijn van het gas, aangesloten zijn op de stadsverwarming en PV-cellen op het dak zijn aangebracht heeft verder bijgedragen aan de bereikte duurzaamheid.

Tenslotte zijn ook de tuinen, die oorspronkelijk werden ontworpen door Mien Ruis en Aldo van Eijck, door middel van wadi’s klimaatbestendig gemaakt. Ook slaagde het bureau erin om alle volgroeide bomen in de directe omgeving te behouden.

Kansrijk
Bij de vernieuwing van de portieketageflats bleek verder dat de 3- en 4-kamerwoningen in het complex groter zijn dan de huidige voorgeschreven normen voor nieuwbouw. Dankzij een mix van sociale, middenhuur en koop werd toch een realistischer bouwbudget verkregen, aldus het bureau. De variatie aan woningtypes heeft tevens bijgedragen aan een meer verschillende doelgroepen, wat een gunstig effect heeft op de bevolkingssamenstelling van de gehele buurt.

Dat laatste aspect raakt, volgens Temp.architecture, ook aan de voorbeeld stellende waarde van dit en vergelijkbare vernieuwingsprojecten. Door verwaarloosde gebouwen niet te slopen, maar te hergebruiken kan de leefbaarheid en sociale cohesie in kwetsbare wijken een krachtige impuls krijgen. De ervaring leert, dat (te) veel grootschalige sloop-nieuwbouw niet zelden ten koste gaat van de vaak onverminderd kansrijke wederopbouwarchitecuur, maar ook van de leefbaarheid en veerkracht van dit type wijken en woonensembles.

Met de vernieuwde De Punt hoopt Temp.architecture bij te hebben gedragen aan een verstrekte identiteit, veiliger openbaar domein, een goede en betaalbare gebruikskwaliteit, en betere leefbaarheid en sociale cohesie.

Samenwerking
Temp.architecture wijst erop dat het werken met een bouwteam cruciaal was bij de complexe opgave. Zo konden bouwtechniek, architectuur en bouwkosten goed op elkaar afgestemd worden.

De eisen die Ymere stelde aan techniek en gebruikskwaliteit konden door Temp.architecture worden verwerkt in de architectuur, die vervolgens met de bouwers van De Nijs gerealiseerd werd. Dat laatste bedrijf bewaakte tevens de bouwkosten en de planning. Met de gemeente werd samengewerkt aan de (her)inrichting van de buitenruimten.

Trefwoorden

amsterdam wederopbouwarchitectuur circulair osdorp portieketageflats renovatie temp.architecture

1	Rijnboutt aan de slag met herontwikkeling oostzijde Krophollerensemble Waalwijk vrijdag, 25 september
2	Architect tot de dood erop volgt dinsdag, 29 september
3	Realisatie gebouw Oopen op Jaarbeursplein Utrecht gaat niet door maandag, 28 september
4	West Architecten verenigt verleden en heden in Rotterdams herenhuis vrijdag, 25 september
5	Gronings huis voor amateurkunst en cultuur Tumult geopend maandag, 28 september

Gerelateerde nieuwsberichten

Circulaire renovatie voor drie portiekflats in Osdorp

18 december 2023

Negen columns door Tom Bergevoet over circulair bouwen en klimaatadaptatie

2 juli

'Europaboulevard biedt ruimte voor duizend tot tweeduizend woningen'

28 februari 2024

Traditioneel én atypisch woonhuis voor Nederlands echtpaar in Zweden

28 oktober 2021

Omgevingsvergunning nieuwbouwproject Groei! onherroepelijk

31 maart 2025

Toon alles

Andere nieuwsberichten

Fenix en Light House winnen Dutch Daylight Award 2026

31 minuten geleden

Woensdag zijn in de Metaal Kathedraal in Utrecht de winnaars van de Dutch Daylight Award 2026 bekendgemaakt.

Gelders gemaal uitgebreid en deels herbestemd door Open Kaart

Gisteren, 15:25

In het Gelderse Terwolde is naar ontwerp van Open Kaart een elektrisch gemaal uitgebreid en een voormalig stoomgemaal herbestemd tot ciderij. Op en rond het gebouwenensemble is een nieuwe ‘belevingsroute’ rond de gemalen gemaakt.

Publiek kan stemmen voor Rietveldprijs 2026

Gisteren, 13:44

De stemronde voor de publieksprijs van de Rietveldprijs 2026 is geopend. Tot 1 november kan er gestemd worden op een van de genomineerde projecten voor de Utrechtse architectuurprijs.

Kunstenaar zet schaar in architectuurfoto's Iwan Baan

Gisteren, 10:23

Wat gebeurt er wanneer de architectuurfotografie van Iwan Baan onder de schaar komt van kunstenaar Sergei Sviatchenko? Die vraag wordt beantwoord tijdens een expositie die volgende week zaterdag start bij Stichting Het Kunstgemaal in Amsterdam.