Kunsthal BRUSK in Brugge opent officieel zijn deuren

In Brugge wordt vrijdag officieel kunsthal BRUSK geopend. In het complex, dat is ontworpen door Robbrecht en Daem architecten en Olivier Salens Architecten, organiseren de musea in de West-Vlaamse hoofdstad tijdelijke tentoonstellingen. Daarnaast fungeert het gebouw als depot en centrum voor onderzoek en restauratie van kunstwerken. Architectenweb toog naar Brugge en bezocht het gebouw samen met de architecten Paul Robbrecht en Olivier Salens.

BRUSK is gebouwd omdat het de dertien musea in het hartje van Brugge ontbrak aan een ruimte waar ze tijdelijke tentoonstellingen konden organiseren. Daarnaast biedt BRUSK de musea die zonder uitzondering zijn gericht op de historie de mogelijkheid om ook hedendaagse tentoonstellingen te organiseren, zoals vanaf vrijdag gebeurt met de expositie van AI-kunstenaar Refik Anadol. Ook niet belangrijk; de depots, restauratieateliers en onderzoeksfunctie van BRUSK dienen ook de andere musea, het naastgelegen Groeningemuseum voorop.

De rondleiding met Robbrecht en Salens begint dan ook aan de achterkant van het laatstgenoemde museum. Hier loopt het pad dat bezoekers vanaf de Onze-Lieve-Vrouwekerk naar BRUSK leidt. “Het is een typisch Brugs paadje dat je naar specifieke bestemmingen leidt”, zegt Robbrecht. “Je ziet de gebouwen of pleinen nooit van veraf, maar komt er terecht door smalle straten en paden als dit te volgen.” De architecten hebben er bewust voor gekozen om het pad te continueren tot de voorkant van BRUSK. “Het was voor de bouwvergunning misschien makkelijker geweest om een gebouw op afstand van de omringende bebouwing te ontwerpen”, vertelt Salens. “We wilden juist een nauwe aansluiting op de naastgelegen panden, want dat is kenmerkend voor een stadscentrum.”

Het gebouw is gerealiseerd in het deel van Brugge dat op de Werelderfgoedlijst van Unesco staat. Eerder ontwierp Robbrecht en Daem in hetzelfde centrum het Concertgebouw (2002), maar dat ligt op een randlocatie, terwijl BRUSK midden in het beschermde gebied staat. Om die reden, en wellicht ook omdat het gebouw meer een aanvulling is op bestaande musea dan iets dat volledig op zichzelf staat, is het complex niet aangevlogen als een icoon. Het moest zich voegen in het stedelijke weefsel van het centrum en mocht niet veel hoger zijn dan de omringende gebouwen.

Het bouwdeel waarin de tentoonstellingen worden georganiseerd contrasteert wel in uitstraling en materialisatie, maar door zijn transparantie biedt het juist weer zicht op de historische omgeving. “Met de groene kleur continueren we het groene karakter van Brugge”, zegt Robbrecht. “De stad heeft veel groen, zoals de parken en reien, de waterlopen die bijna aan het zicht worden onttrokken door de dichte begroeiing rondom.”

Scala Grande

Het tentoonstellingsgebouw vormt het hart van BRUSK. De architecten hebben het complex opgevat als een verzameling ‘pleinen’, met de begane grond als een vrij toegankelijk stadsplein. Centraal ligt de Scala Grande, waar de bezoekers het gebouw binnenkomen en waar ze via trappartijen of de lift naar de expositieruimtes op de verdieping kunnen. In het gebouwvolume is de passage afleesbaar als het deel van het dak dat naar beneden knikt en is gerealiseerd in afwijkend half doorschijnend glas. Omdat de Scala Grande precies op de zichtas van het Belfort werd gelegd, genieten bezoekers een perfect uitzicht op dit beroemde Brugse gebouw. Op de wanden van de passage is het vierdelige fresco The Whispering Walls Rêve van de Franse kunstenaar Laure Provost gerealiseerd, waarin ze de kijker wil meenemen in een speels en persoonlijk artistiek universum. Robbrecht, een liefhebber van fresco’s, en Salens zijn beide ook afgebeeld in het permanente kunstwerk.

De andere ‘pleinen’, oftewel de twee tentoonstellingszalen, liggen op de verdiepingen onder wat je een geabstraheerd lessenaarsdak zou kunnen noemen. De zalen verschillen in omvang, wat ook af te lezen is in het asymmetrische gebouwvolume, maar hebben elk een hoogte van 5,5 meter aan de lage kant en 13,5 meter aan de hoge zijde. Deze opzet – mede voortgekomen uit het verbod op platte daken in dit deel van Brugge – biedt flexibeler opstellingsmogelijkheden voor de exposities en zorgde er tevens voor dat er aan de hoge noordzijde een groot venster kon worden gerealiseerd. De inspiratie hiervoor is gehaald uit kunstenaarsateliers, zodat dat van Claude Monet in Giverny. Het zal van de tentoonstellingen afhangen of het noordelijke daglicht (of het licht via de openingen in de zijgevels en het dak de expositieruimte in kan stromen) te zien zal zijn in de expositieruimtes; bij de twee openingstentoonstellingen zijn alle gordijnen gesloten.

Hoewel BRUSK nu officieel is geopend, kan het gebouw pas in volle glorie functioneren en worden aanschouwd als het Groeningemuseum is gerenoveerd. Met de renovatie van dat museum, dat zijn beslag moet krijgen tussen 2028 en 2031, wordt schuin achter BRUSK een nieuw park aangelegd. Daarmee ontstaat ook een nieuwe route naar de achterzijde van het gebouw en hier aanwezige groene ruimte meer worden benut. In het ontwerp is er alvast op ingespeeld door een balkon te realiseren waar bijvoorbeeld installaties kunnen worden geplaatst of publieksactiviteiten worden georganiseerd.

Aan de voorzijde van BRUSK is een corridor gerealiseerd waarin kunstwerken van het logistieke gebouw naar de tentoonstellingszalen worden getransporteerd. Bij de renovatie van het Groeningemuseum wordt er ook een directe verbinding naar dit museum gemaakt, aansluitend op de corridor, zodat dit museum ook rechtstreeks kan worden bediend door het logistieke gebouw van BRUSK. Zowel de corridor als het balkon aan de achterkant vervult tevens een constructieve functie; ze vangen de spatkrachten van de grote dakoverspanning op, zoals steunbogen dat doen bij historische kathedralen.

BRUSK opent dit weekend met twee exposities. Naast de solotentoonstelling ‘Latent City’ van Refik Anadol gaat het om ‘Breedbeeld. Verweven werelden van Brugge 900-1550’. De exposities in het gebouw zullen doorgaans een link met Brugge hebben, al hoeven ze niet per se over de stad zelf te gaan. Tijdens de renovatie van het Groeningemuseum worden exposities uit dit gebouw in BRUSK getoond.