Zentralbad, Villingen-Schwenningen, Duitsland, VenhoevenCS i.s.m. RKW Architektur +

Zentralbad, Villingen-Schwenningen, Duitsland, VenhoevenCS i.s.m. RKW Architektur +, interieur

Zentralbad, Villingen-Schwenningen, Duitsland, VenhoevenCS i.s.m. RKW Architektur +, facade zuidzijde

Zentralbad, Villingen-Schwenningen, Duitsland, VenhoevenCS i.s.m. RKW Architektur +, facades west- en noordzijde

Zentralbad, Villingen-Schwenningen, Duitsland, VenhoevenCS i.s.m. RKW Architektur +, axo

Zentralbad, Villingen-Schwenningen, Duitsland, VenhoevenCS i.s.m. RKW Architektur +, situatie

Stad Villingen-Schwenningen kiest VenhoevenCS en RKW Architektur voor nieuw Zentralbad

25 november 2025, 12:00

VenhoevenCS heeft, in samenwerking met RKW Architektur +, de aanbesteding gewonnen voor het nieuwe Zentralbad in Villingen-Schwenningen, Duitsland.

Het stadje ligt in het zuiden van Duitsland, aan de rand van het Zwarte Woud, in de deelstaat Baden-Würtemberg. Het nieuwe bad zal twee verouderde zwembaden (Hallenbad Villingen en Neckarbad Schwenningen) vervangen en wordt een belangrijk onderdeel van het sportcluster van de stad. Vooral het verouderde Hallenbad Villingen (bouwjaar 1965) had, volgens de gemeente, zijn uiterste (technische) houdbaarheidsdatum bereikt. In plaats van het saneren van het oude bad besloot de gemeente voor nieuwbouw en voor een andere locatie.

Met dit nieuwe zwem- en wellnesscomplex wil de gemeente een compact en energiezuinig gebouw realiseren dat sport, welzijn en landschap op een natuurlijke en samenhangende manier met elkaar verbindt. Deze gemeente spant zich overigens specifiek in om haar burgers tot een actieve en sportieve leefstijl te verleiden onder het motto 'Stap uit de dagelijkse sleur en in het plezier' ('Raus aus dem Alltag und rein ins Vergnügen').

Symbolisch
Het complex zal in het gebied tussen de twee stadskernen van Villingen en Schwenningen gaan verrijzen. Daar is nog ruimte, maar de locatie tussen beide kernen heeft ook een symbolisch karakter. De Oberbürgemeister van Villingen-Schwenningen liet bij de presentatie van het winnende ontwerp optekenen dat het nieuwe zwembad niet alleen een aanwinst is voor de verschillende zwemverenigingen en de gehele stad. Het is, volgens hem, zelfs meer dan een zwembad. Het moet namelijk gezien worden als een verbindend element tussen de gemeenschappen van Villingen en Schwenningen. De naam Zentralbad onderstreept deze doelstelling die tevens de geraamde kosten van 55 miljoen euro billijkt.

Landschap
De architecten hebben bij het ontwerp dankbaar gebruik gemaakt van het glooiende landschap en de bestaande topografie. De hoofdentree ligt aan de hoger gelegen zijde van de heuvel, terwijl het terrein naar het noordwesten afloopt. Op dit punt wordt het gebouw met een robuuste plint boven het landschap uitgetild. Zo vormt zich daar een royaal terras met een weids uitzicht over het aangrenzende dal. De gemeente hoopt dat deze situering en zichtbaarheid het bad ook tot een regionale bestemming kan laten uitgroeien. Er wordt door de gemeente gerekend op circa 340.000 bezoekers per jaar.

Regionale architectuur
VenhoevenCS en RKW Architektur + hebben met het ontwerp voor het nieuwe zwem- en wellnesscentrum ook naar een vertaling van de regionale houtbouwtraditie van het Zwarte Woud gezocht. Traditionele en dus herkenbare elementen zijn zo beeldbepalend geworden voor de eigentijdse, publieke voorziening. Een ontwerpfilosofie die de beoogde verbindende uitstraling en bovenlokale functie van het complex zeker zal schragen. Het complex bestaat uit een reeks houten volumes met zacht golvende zadeldaken. Deze vormen gezamenlijk een markant daklandschap, waarbij de associatie met traditionele schuren niet ver weg is. De houten volumes rusten op een solide plint die zowel entreeplein als buitenterras is. In de plint zijn ook bomen, beplanting en kleine patio’s geïntegreerd, waardoor de lokale biodiversiteit, volgens de ontwerpers, tot aan en in het gebouw wordt doorgetrokken.

Helder en overzichtelijk
Het zwembadcomplex kenmerkt zich door een compacte en intuïtieve opzet. Het complex is voorzien van een 50-meterbad, 25 meterbad, instructiebad, recreatiebad (met glijbaan) en een peuterbad. Alle baden liggen langs de buitenrand van het gebouw. Hierdoor valt er veel daglicht in de baden en kunnen zwemmers genieten van het uitzicht over het omliggende landschap. Met daklichten langs de nok wordt nog extra licht tot diep het interieur gebracht. Zo moet een heldere, levendige zwemomgeving ontstaan.
De twee entrees van het complex leiden tot één gedeelde foyer. Van daaruit vervolgen de leden van de zwemverenigingen en schoolgroepen hun weg naar de 50 meter-hal met tribune. Recreatieve bezoekers worden, begeleid door verschillende zichtlijnen, naar de recreatiebaden en de wellnesszone geleid. Door deze routing en programmatische structuur kunnen verschillende delen van het gebouw onafhankelijk of juist in samenhang met elkaar gebruikt worden. Het biedt, samen met de eveneens aanwezige horecafaciliteiten, de nodige flexibiliteit in exploitatie en dagelijks gebruik.

De wellnesszone ligt rond een groene patio en vormt een rustig hart van het gebouw. Bezoekers kunnen hier genieten van uiteenlopende faciliteiten zoals sauna’s, een dompelbad, belevingsdouches en loungeplekken. Ook het dakterras behoort tot de wellnesszone. Vanaf deze verhoogde buitenruimte kunnen bezoekers in rust en privacy genieten van het landschap.

Compact en klimaatbewust
Duurzaamheid is vanaf de eerste schets een integraal aspect bij de vormgeving geweest. Dit streven komt tot uiting in de materiaalkeuze en technische uitwerking. Het ontwerp is gebaseerd op passieve en klimaatresponsieve principes. Het compacte volume beperkt materiaalgebruik en warmteverlies, terwijl de binnenruimten onverminderd royaal zijn en er veel daglichttoetreding is. In de vormgeving van de gevels is gezocht naar een zo optimaal mogelijke balans tussen open en gesloten delen om zo voldoende lichtinval te kunnen combineren met comfort in de winter en zonwering in de zomer.

De houten constructie fungeert daarnaast als CO2-opslag en draagt bij aan een warm en gezond binnenklimaat. Betonnen vloeren stabiliseren door hun thermische massa op passieve wijze het binnenklimaat. De zuidwest georiënteerde daken bieden verder plaats aan fotovoltaïsche panelen. Zo kan een aanzienlijk deel van de energievraag lokaal worden opgewekt. Natuurlijke ventilatie, buitenzonwering en het gebruik van regenwater voor irrigatie verlagen tenslotte het energie- en waterverbruik van dit toekomstige Zentralbad van Villingen-Schwenningen nog verder.
De oplevering is voor het einde van 2030 voorzien.

Trefwoorden

wellness duitsland rkw architektur + villingen-schwenningen zwembad venhoevencs

1	Zes bijzondere huizen krijgen status van museum woensdag, 7 januari
2	Martien van Goor (1944-2025) stelde het belang van een project boven zijn ego woensdag, 7 januari
3	Stadsherstel Amsterdam start crowdfundingsactie voor herstel Vondelkerk maandag, 5 januari
4	Namelok renoveert hotel- en conferentiecentrum in Elspeet maandag, 5 januari
5	Jaarboek Landschapsarchitectuur en stedenbouw 2025 gepresenteerd maandag, 5 januari

Gerelateerde nieuwsberichten

Timpaan en VenhoevenCS winnen tender woonzorgproject in Vlaardingen

21 oktober 2025

VenhoevenCS ontwerpt zwembad met houten draagconstructie dat zich letterlijk opent naar park

23 april 2025

VenhoevenCS verrijkt campus TU/e met woongebouwen in moderne traditie

11 april 2025

VenhoevenCS tilt zwembadcomplex op om lokale bodem te ontzien

4 februari 2025

Winnend ontwerp van VenhoevenCS en Wind Design + Build voor zwembad in Apeldoorn Noord

6 mei 2024

Olympisch zwemstadion Parijs door VenhoevenCS en Ateliers 2/3/4/ geopend

8 april 2024

Nederlandse bureaus gelauwerd bij Prix Versailles

12 december 2024

Toon alles

Gerelateerde podcasts

Gesprek met Cécilia Gross over het nieuwe Olympisch zwembad in Parijs

16 februari 2024

Andere nieuwsberichten

In beeld: sculpturale houten gevel Kliniek Arlesheim voltooid

Gisteren, 14:55

In het Zwitserse Arlesheim is eind vorig jaar de houten gevel van een door 9graden architectuur en BSS Architekten ontworpen ziekenhuis voltooid.

Groningen wil in de komende tien jaar 16.000 woningen bouwen

Gisteren, 13:19

Die worden onder meer gerealiseerd in gebieden waar al grootschalige woningbouw gepland staat, maar ook op kleinere locaties.

Wenink Holtkamp Architecten verhoudt zich bij verbouwing tot rijksmonument en echtpaar Roland Holst

Gisteren, 11:32

Wenink Holtkamp Architecten heeft de rijksmonumentale Buisse Hoeve in het Brabantse Achtmaal verbouwd tot afdelingskantoor van Natuurmonumenten.

Bouw eerste toren Zwijsen II bij station Tilburg gestart

Gisteren, 10:25

In Tilburg is gestart met de bouw van de eerste toren binnen het project Zwijsen II. Het gebouw, dat is ontworpen door De Zwarte Hond, bestaat uit 96 huurappartementen in de sociale sector en de middenhuur.