Faro: “Ons einddoel is energieneutraal wonen”

19 juni 2013, 10:03

In plaats van zich op een bepaald aspect van duurzaamheid te richten, wil Faro alle aspecten samen pakken. In deze integrale benadering focust het bureau naast de techniek nadrukkelijk ook op de sociale aspecten van architectuur. Daarbij: “Uiteindelijk kan duurzaamheid alleen slagen als het maatschappelijk draagvlak heeft.”

Tekst Kirsten Hannema

“We hebben als maatschappij de grote taak om onze lineaire economie om te buigen tot een circulaire”, antwoordt architect Jurgen van der Ploeg van Faro op de vraag wat duurzaamheid anno 2013 betekent. “We zitten nu in een eindig systeem; we zijn duiven die hun eigen nest onderschijten.”

Het moet anders, zo realiseerden de architecten van Faro zich toen in 2006 de film An inconvenient truth van Al Gore uitkwam. Van der Ploeg: “Het ging toen allemaal nog goed, mensen reden rond in Hummers. Maar het gaf ergens ook een ongemakkelijk gevoel. Als architect wilden wij een maatschappelijke bijdrage te leveren. Zo zijn we steeds meer in sociale opgaven gedoken. We realiseerden ons dat als we niets doen, de energierekening voor sommige mensen straks hoger is dan de huur.”

Steigereiland 1.0 en 2.0
Partner-architect Pieter Weijnen (inmiddels niet meer werkzaam bij Faro, heeft nu zwarthout.com) besloot vervolgens om zijn eigen nieuw te bouwen woonhuis op IJburg als proeftuin te gebruiken. Hij werkte onder meer met constructieve houten elementen, zonnecollectoren, een warmtepomp, gebalanceerde ventilatie, recycling van grijs water en hergebruik van koperen shingles.

Toen hij drie jaar later de kans kreeg om nog een kavel te kopen bouwde hij met de winst van het eerste huis een tweede, energieneutraal huis volgens het C2C-principe. Met een gevel van zwart geblakerd hout, binnenwandafwerking met leemstuc, extreem isolerende geldekens en cellulose-isolatie. Met zonnepanelen op het dak, een WTW-installatie en een milieuvriendelijke kachel.

Naar energieneutraal wonen
Zo kreeg het bureau veel kennis van duurzame technieken en materialen. Met die kennis in huis richtte Faro samen met een aantal andere partijen uit de vastgoedsector Taskforce CO2-reductie in de bouw op. Met deze club ontwikkelt het bureau en integrale aanpak voor het duurzaam maken van met name de bestaande sociale woningbouw.

‘Backcasten’ heet het principe dat ze toepassen. Van der Ploeg legt uit: “Tot nog toe werd er erg ad hoc gewerkt: eerst werd isoleren verplicht, dan weer moest er een label B behaald worden. Vaak waren het halve maatregelen; een visie ontbrak. Daarom hebben we nu een totaalscenario uitgewerkt met een ambitieus einddoel: energieneutraal wonen. Afhankelijke van het beschikbare budget kan dan steeds een volgende stap vooruit gezet worden, zonder desinvesteringen.”

Maar wat betekent duurzaamheid in de praktijk van alledag?
Van der Ploeg: “Ik geloof niet in een technisch hoogstandje om het CO2-niveau omlaag te halen. Als je kampioen bent op een punt, zul je zien dat je andere dingen vergeet. En dat je uiteindelijk niet duurzaam bezig bent.” Faro benadert het thema daarom bewust in de breedte. Een aantal jaren geleden werden zes thema’s benoemd om aan te werken: betrokkenheid, flexibiliteit, herbruikbaarheid, schoonheid, kwaliteit en energie.

Zorgboerderij De Hulst
In het project voor Zorgboerderij De Hulst, in het Noord-Hollandse Oterleek, komt deze allround aanpak goed naar voren. Het gegeven was een vervallen boerenerf met een stolpboerderij – een typisch voorbeeld van wat de schaalvergroting in de agrarische sector teweeg brengt. Het land eromheen was opgekocht door een naburige boer, de boerderij was zonder functie achtergebleven.

“De opgave begon met het nadenken over de maatschappelijke transformatie van het platteland” legt de architect uit. “Welke nieuwe bestemming kun je aan zo’n erf geven? Met een woningbouwcorporatie en een zorginstelling hebben we een passende invulling bedacht: mooie, menselijke woningen voor dementerende bejaarden.”

De verbouwde boerderij is het tegenovergestelde van de gangbare ziekenhuisachtige verzorgingstehuizen. Van der Ploeg: “We wilden een woonervaring creëren gebaseerd op het menselijk bioritme en de gehechtheidstheorie, iets dat houvast biedt aan deze mensen. Dementerende mensen hebben baat bij een duidelijk dag- en nachtritme en het ritme van de seizoenen; ook daarom is wonen op deze plek midden in de natuur geschikt.” De oude stolpboerderij en de schuren werden gerestaureerd. Erachter werd een aantal nieuwe ‘woonschuren’ gebouwd. “Heel flexibele gebouwen van hout waar in de toekomst bijvoorbeeld ook woningen of werkruimtes in gemaakt kunnen worden."

Maatschappelijk draagvlak
Er is een extra investering van 100.000,- euro in duurzame maatregelen gedaan. Zo wordt de riolering op natuurlijke wijze gezuiverd, er wordt gebruik gemaakt van een warmtepomp met lage temperatuurverwarming en vacuümbuiscollectoren en er is extra zwaar geïsoleerd. En vanzelfsprekend is maximaal gebruik gemaakt van passieve zonne-energie. “Dat kost niks extra”, aldus van der Ploeg.

Dat de toekomst er duurzaam uitziet, daar twijfelt Van der Ploeg niet aan. “Het komt goed, de mens is daarvoor inventief genoeg. Als de economie echt hard geraakt wordt, dan komt er uiteindelijk een ‘Deltaplan’. Het belangrijkste is nu om ook ‘gewone’ mensen erin te meetrekken. Denk aan de protesten tegen windmolens. Als ontwerpers moeten we helpen ontwerpen te maken waar mensen enthousiast van worden. Uiteindelijk kan duurzaamheid alleen slagen als het maatschappelijk draagvlak heeft.”

Trefwoorden

faro architecten steigereiland duurzaamheid energieneutraal wonen jurgen van der ploeg

1	Vijf nominaties voor de prijs voor Architect van het Jaar 2026 dinsdag, 1 september
2	HA-HA transformeert Rotterdamse Julianakerk tot JUUL woensdag, 2 september
3	Schakelstation als 'toekomstig industrieel erfgoed' voor nieuwe wijk rond Bazaar vrijdag, 28 augustus
4	BNLA architecten voorziet Kauwgomballenfabriek van optopping met 65 woningen dinsdag, 1 september
5	Vandersalm Architecten benoemt Tom Sibelt tot partner vrijdag, 28 augustus

Gerelateerde nieuwsberichten

FARO architecten breidt directie uit

15 december 2017

FARO viert jubileum met tentoonstelling

9 februari 2016

Maskeradewoning opgeleverd op Heijplaat

15 juni 2015

Drentse dorpen willen energieneutraal worden

23 december 2013

Except: “Nieuwbouw is meestal niet duurzaam”

9 juli 2013

Winst door slimmer grondstoffengebruik

20 juni 2013

Twee schuren van FARO in gebruik genomen

7 mei 2013

Woningbouwproject FARO in Ede opgeleverd

25 maart 2013

Faro ontwerpt dorpshuis Badhoevedorp

5 februari 2013

Zorgboerderijen voor dementerende ouderen

5 juli 2012

Congres landschappelijk wonen

10 mei 2012

Toon alles

Andere nieuwsberichten

Benthem Crouwel en LD ontwerpen multifunctioneel sportcomplex Hilversum

4 uur geleden

Het architectenteam kwam als winnaar uit een Europese aanbestedingsprocedure naar voren en behaalde daarbij de hoogste score op kwaliteit en prijs.

HA-HA transformeert Rotterdamse Julianakerk tot JUUL

Gisteren, 14:25

Negen jaar na een verwoestende brand zijn de restanten van de kerk getransformeerd tot vier woningen.

Medeoprichter van OMA Elia Zenghelis (89) overleden

Gisteren, 13:41

Afgelopen zondag is op 89-jarige leeftijd de Griekse architect en docent Elia Zenghelis overleden.

Architectenweb onderzoek: hoe gebruiken jullie AI in jullie architectenpraktijk?

Gisteren, 08:45

Het lijkt erop dat AI in bijna alle aspecten van het architectenvak een rol gaat spelen; van het analyseren van de uitvraag en de locatie, via het genereren van varianten en impressies, tot het uittekenen van gebouwen.

Onderzoek: tientallen biljoenen naar toekomstige AI-datacenters

4 uur geleden

De wereldwijde investeringen in datacenters voor kunstmatige intelligentie zullen de komende jaren blijven toenemen door de enorme AI-vraag, meldt PwC.

Boris Hocks nieuwe provinciaal bouwmeester Groningen

Gisteren, 11:20

Dinsdag is de medeoprichter van PosadMaxwan en Generation.Energy voor een periode van drie jaar gestart in deze rol.

VNG: mogelijk 1300 bouwprojecten stilgelegd door schorsing controleur

Gisteren, 09:35

De VNG meldt dat sinds kort ‘een van de grootste bureaus van kwaliteitsborgers van Nederland’ is geschorst.

Provincie worstelt met nieuwe windturbines bij Amsterdam-Noord

1 september, 2:38

Het lijkt erop dat de Noord-Hollandse politiek zich opnieuw tegen de komst van drie windturbines bij de Noorder IJ-plas bij Amsterdam-Noord keert.

Kabinet helpt woningbouw te versnellen op vijf plekken

1 september, 11:09

In delen van Deventer, Haarlem, Leeuwarden, Maastricht en Weert moeten tot en met 2035 rond de 30.000 woningen sneller af zijn.

Directe gasverbinding Nederland en Noorwegen stap dichterbij

31 augustus, 12:20

De nieuwe verbinding heeft een capaciteit van ruim vier miljard kuub gas per jaar. Dat komt overeen met ongeveer vijftien procent van de totale Nederlandse gasvraag.

Ga naar het nieuws-archief