De Stuurlui: “Het moet zich verder kunnen ontwikkelen”

11 juni 2013, 17:43

“We moeten af van het idee dat duurzaamheid een soort label is”, vindt Marijke Bruinsma van De Stuurlui stedenbouw. “ Zo van: deze dakpannen zijn ‘groen’, dus die gebruiken we. Het gaat om een andere manier van denken.”

Tekst Kirsten Hannema

Een voorbeeld van de andere manier van denken die Bruinsma bedoelt: oude koffiefilters als basis om paddenstoelen op te kweken. Dat kan; met hun project Mushroom Trees heeft De Stuurlui (in samenwerking met groundcondition) het bewezen. En Bruinsma is ervan overtuigd dat zoiets ook op grotere schaalniveaus mogelijk is, dat je bestaande, basic materialen op andere manieren kunt inzetten. “De kern is dat we op die manier duurzaamheid in de toekomst praktisch en betaalbaar maken; als dat lukt, zul je zien dat het vanzelf gaat lopen.”

Eethuis
De Stuurlui, het bureau dat Bruinsma samen met Frank de Volder oprichtte in 2010, werd bekend met hun Eethuis, het tijdelijke ‘eetbare’ paviljoen dat zij samen met Atelier GRAS ontwierpen voor het Tuinenfestival in Appeltern. Een huisje gemaakt van steigerbuizen, met gevels van plastic kratjes waaruit kruiden en groenten groeien. Supersimpel, maar de reacties waren er niet minder enthousiast om; wereldwijd werd er geblogd over dit ‘frikkin genius idea’ dat iedereen wel in zijn achtertuin zou willen hebben.

“Toen wij uitgenodigd werden voor de prijsvraag voor het Tuinenfestival wisten we meteen dat we iets wilden maken met verticaal groen”, vertelt Bruinsma over het ontwerp van het Eethuis. “Maar die gevelsystemen waren hartstikke duur. Wij besloten daarom een eigen systeem te verzinnen met wat er al was aan materiaal. Het Eethuis heeft er een seizoen gestaan en daarna hebben we al het groen op de composthoop gegooid, de steigerbouwer heeft zijn spullen opgehaald en de kratjes gingen weer terug naar de veiling. Dat flexibele en de tijdelijkheid heeft iets heel sterks.”

Buurtgevoel
Flexibiliteit is volgens de landschapsarchitect ook een must als het aankomt op duurzame stedenbouw. “Wat wij ontwerpen moet zich eenvoudig kunnen aanpassen in de tijd;
wij bouwen niet voor de eeuwigheid.” Daarnaast is in het werk van De Stuurlui de sociale duurzaamheid belangrijk: het betrekken van gebruikers. Bruinsma: ”Ik heb het niet over de klassieke burgerparticipatie; dan blijft het vaak beperkt tot de eigen backyard. Wij willen iets maken dat betekenis heeft voor een grotere groep mensen, een gebouw of plek die op een vanzelfsprekende manier omarmd wordt. Daarmee draag je bij aan maatschappelijke cohesie. Dat klinkt misschien erg zwaar, maar dat buurtgevoel is wel heel belangrijk.”

Hoe dat werkt kun je zien in Capelle aan de IJssel, waar De Stuurlui (ook in samenwerking met Atelier GRAS) vorig jaar een buurttuin bouwde in een jaren zeventig wijk. Bruinsma: “Op initiatief van een van de bewoners zijn we met een klein groepje aan de slag gegaan. We hebben de tuin samen met hen ontworpen en aangelegd. Het leuke was dat je zag dat er ook onder de bewoners iets groeide. We begonnen met drie mensen, op het moment dat de eerste schop de grond in ging kwam de rest erbij en aan het eind was er zelfs een wachtlijst voor een moestuin.”
Omdraaiing
Op dit moment werkt het bureau (in samenwerking met Wolbert van Dijk) onder meer aan een plan in het Overijsselse dorp Genemuiden. De aanleiding voor het ontwerp was dat de dijk verhoogd moest worden. De vraag aan de ontwerpers: wat te doen met het achtergelegen terrein? De Stuurlui draaide die vraag om: de verhoging van de dijk is aangegrepen om de woonwijk erachter te herstructureren en een nieuw waterfront aan de rivier te ontwerpen. Daarmee krijgt het dorp een hele nieuwe uitstraling.

Ook de kracht van dit plan is volgens Bruinsma de omgang met de situatie zoals die er is. “Ik vind het belangrijk dat het eigene van een plek blijft behouden. Bovendien kun je met dit voorstel tot in de verre toekomst op verschillende manieren omgaan met het water. Het water, dat in eerste instantie als een probleem werd gezien, is straks een kwaliteit.”

Trefwoorden

de stuurlui stedenbouw participatie marijke bruinsma duurzaamheid

1	Singelbloktoren Amsterdam-Noord biedt ook bewoners tussenwoningen overhoeks zicht maandag, 16 februari
2	Leren van Santos dinsdag, 17 februari
3	Bouwstart voor zestig seniorenwoningen in groen landschap Hoorn vrijdag, 13 februari
4	Gerestaureerd Tramhuis op Eendrachtsplein fungeert nu als kiosk voor stadswandelingen maandag, 16 februari
5	Woongemeenschap van Woonwerk Architecten in Winkelsteeg speelt in op maatschappelijke opgaven vrijdag, 13 februari

Gerelateerde nieuwsberichten

Except: “Nieuwbouw is meestal niet duurzaam”

9 juli 2013

Derde editie TIEN keer TIEN in teken duurzaamheid

3 september 2012

Genomineerden Casa Nova 2011 bekend

4 januari 2012

Nominaties Mosa Bal van het Jaar bekend

7 juni 2012

TIEN keer TIEN groen: meer dan energielabels

21 september 2012

Toon alles

Andere nieuwsberichten

Purmerend kiest ontwerp Vendrig Leegwater en Hans van der Heijden voor Schapenmarkt

Gisteren, 11:04

Inwoners van Purmerend hebben het ontwerp van Vendrig Leegwater Architecten en Hans van der Heijden Architecten gekozen voor de herontwikkeling van de Schapenmarkt.

AG NOVA ontwerpt woon-zorggebouw voor kwetsbare ouderen op Centrumeiland

18 februari, 3:15

Het pand is bestemd voor bewoners die complexe zorg nodig hebben en met ondersteuning in de stad kunnen blijven wonen.

Team van Nederlandse en Oekraïense architecten ontwikkelt open-source bouwsysteem voor publieke voorzieningen in Oekraïne

18 februari, 1:57

Een team van Orange Architects, NOVA en ReThink heeft samen met een verschillende vastgoed en productontwikkelaars op het gebied van modulair bouwen een schaalbaar, open-source bouwsysteem voor publieke voorzieningen in Oekraïne ontwikkeld.

Expositie toont mogelijkheden voor nieuwe woonruimte in bestaande Rotterdamse wijken

18 februari, 11:05

Hoe kun je in Rotterdam honderdduizend nieuwe woningen realiseren zonder nieuwe wijken te hoeven aanleggen? In een tentoonstelling bij OMI laten Platform Woonopgave en Recht op de Stad zien op welke manieren dat kan.

Noord-Holland geeft ontheffing voor bouw datacenter in Aalsmeer

Gisteren, 14:09

De voorbereidingen op de bouw van een datacenter op het terrein van een voormalige bloemenveiling in Aalsmeer kunnen doorgaan.

Nederland en België onderzoeken treinverbinding Eindhoven-Brussel

Gisteren, 12:02

Het kan gaan om nieuw spoor, maar ook om een nieuwe treindienst over bestaand spoor.

Nieuwe minister VRO: nieuwe steden bouwen zal moeten

Gisteren, 10:03

De vraag waar die nieuwe steden zouden moeten komen, wilde Elanor Boekholt-O'Sullivan nog niet beantwoorden.

Ridderkerk hoeft voorlopig niet samen te werken bij verdeling huurwoningen

18 februari, 4:29

De provincie Zuid-Holland mag Ridderkerk voorlopig niet dringen om hierbij samen te werken met elf andere gemeenten.

Zichtbaar verduurzaamde huizen leveren meer op bij verkoop

18 februari, 11:59

Cijfers wijzen uit dat in het derde kwartaal van vorig jaar bijna 4700 euro per vierkante meter werd betaald voor woningen met een energielabel A of beter.