Eerste lean-ziekenhuis van Nederland geopend

23 juni 2017, 11:09

In Zaandam is vorige week het eerste lean-ziekenhuis van Nederland geopend. In het ontwerp voor het Zaans Medisch Centrum staan de beleving van de patiënt en het voorkomen van verspilling van tijd en ruimte centraal. Mecanoo architecten heeft zowel het gebouw als interieur ontworpen.

De lean-filosofie is geïnspireerd op de werkprocessen van autofabrikant Toyota. Bij het Zaans Medisch Centrum is deze vertaald naar het efficiënter en patiëntgerichter maken van de zorgprocessen. In het ontwerp worden vijf zorgprocessen ofwel waardestromen geïdentificeerd (acuut, electief, polikliniek, kliniek en diagnostiek), die ieder hun eigen eisen kennen.

De waardestromen spelen in op de verschillen tussen patiënten. “Waar de toegevoegde waarde voor een acute patiënt snelheid is, daar heeft iemand die naar de kinderafdeling moet juist behoefte aan rust. Door stromen te scheiden, worden fouten voorkomen en is er meer overzicht”, vertelde projectarchitect Ellen van der Wal in een eerder interview met Architectenweb.

De poliklinieken en andere publieke functies zijn gesitueerd op de begane grond en eerste verdiepingen. Daarboven bevindt zich een flexibele facilitaire laag, terwijl de bovenste twee verdiepingen zijn ingericht met klinische afdelingen. De poliklinieken en verpleegafdelingen zijn zoveel mogelijk gestandaardiseerd en schakel- en uitwisselbaar, zodat het ziekenhuis flexibel en toekomstbestendig is.

Om de stress voor patiënten te verminderen en hun herstel te bevorderen, speelde de patiëntbeleving een cruciale rol in het ontwerpproces. De ruime lobby over meerdere verdiepingen heeft de uitstraling van een publiek gebouw waarin je je welkom voelt, meldt Mecanoo. Halfronde vides en daklichten, veel hout, frisse kleuren, goede akoestiek en uitzicht op de omgeving moeten zorgen voor een prettige sfeer.

Alle afdelingen zijn met elkaar verbonden door een binnenstraat met veel beschutte wachtplekken. Aan beide uiteinden van de straat ligt een groene patio. De handgetekende illustraties op muren, glaswanden en in liften refereren aan de industriële geschiedenis van de Zaanstreek. Voor kinderen is langs de wenteltrap een spiraalglijbaan gerealiseerd, waarop ze naar beneden kunnen glijden.

Uiteraard is in het ontwerp ruim aandacht besteed aan de medewerkers van het ziekenhuis. Zij zijn al vroeg in het proces geconsulteerd over de relaties tussen en nabijheid van de verschillende functies, zodat er logische clusteringen (bijvoorbeeld van spoedlift en operatiekamer of de parkeergarage en de omkleedruimtes) snelle looproutes konden ontstaan.

Het Zaans Medisch Centrum, dat BREEAM Very Good is gecertificeerd, ligt aan een zorgboulevard met verder onder meer een revalidatiehotel, apotheek, oogkliniek, diverse winkels, een supermarkt en een parkeergarage. Het geheel is als een klein stadje ontworpen, aldus Mecanoo.

Trefwoorden

zorg ziekenhuis zaans medisch centrum zaandam mecanoo architecten

1	2025 in acht podcasts door Michiel van Raaij maandag, 29 december
2	2025 in tien columns door Joost Ector maandag, 29 december
3	2025 in tien columns door Marjolein van Eig dinsdag, 30 december
4	2025 in tien columns door Jarrik Ouburg over Japan / Nederland dinsdag, 30 december
5	Architectenweb Awards 2025 – een terugblik woensdag, 31 december

Gerelateerde nieuwsberichten

Ontwikkelingsgericht interieurontwerp voor Prinses Máxima Centrum

28 november 2018

Sleutel Zaans Medisch Centrum overgedragen

22 september 2016

Mecanoo ontwerpt nieuw Zaans Medisch Centrum

8 januari 2013

Justitieel Complex Zaanstad robuust én menselijk

30 september 2016

Bouw nieuw ZMC van start gegaan

8 januari 2014

Mecanoo en ZMC testen ontwerp schaal 1:1

4 november 2013

Video: enorme theater naar ontwerp van Mecanoo in Taiwan praktisch af

20 april 2018

250 woningen op plek voormalig ZMC

29 augustus 2017

Nieuwe Ommelander Ziekenhuis Groningen opgeleverd

28 maart 2018

Strakke kantoortoren contrasteert met bruisende markt

2 augustus 2017

Elegant paviljoen voor Château St. Gerlach

7 juli 2017

SeARCH ontwerpt hoofdkantoor Tony's Chocolonely in Zaandam

4 december 2018

Inspiratiemiddag over toekomstige ontwikkeling Zaanstad

10 december 2018

Bouw woningen op oud ziekenhuisterrein Zaandam aanstaande

10 september 2019

Spooroverbouwing en fietsenstalling stationsgebied Zaandam officieel geopend

25 september 2020

Overeenkomst voor 449 woningen op plek belastingkantoor Zaandam

21 december 2021

Toon alles

Andere nieuwsberichten

Kraaijvanger Architects aan de slag met renovatie Station Zuidplein

24 december 2025, 9:00

Kraaijvanger Architects gaat van Rotterdams wederopbouwstation een toekomstbestendig, hoogwaardig stedelijk knooppunt maken.

Concrete ontwerpt woongebouw in Philadelphia met gevelkunst door tattoo-artist Henk Schiffmacher

23 december 2025, 12:00

Concrete heeft in een Philadelphia (VS) met Fishtown Urby een volgende bijdrage aan het Amerikaanse woonconcept Urby opgeleverd.

Rotterdamse Academie van Bouwkunst stelt twee curatoren aan om thematische lijnen te ontwikkelen

22 december 2025, 11:20

De Rotterdamse Academie van Bouwkunst stelt Margit van Schaik aan als curator Architectuur en Jutta Hinterleitner als curator Stedenbouw.

Den Haag ziet ruimte voor meer woningen in gebied Laakhavens-Hollands Spoor

19 december 2025, 3:15

De gemeente Den Haag ziet ruimte voor 11.000 nieuwe woningen in het gebied aan de Laakhavenzijde van station Hollands Spoor. Dat zijn er 2.400 meer dan de gemeente bij het begin van de planvorming dacht.

Fijne feestdagen en een gelukkig, gezond en succesvol 2026!

24 december 2025, 1:00

Op maandag 5 januari is de redactie van Architectenweb terug met het dagelijkse architectuurnieuws.

Provincie Zuid-Holland: stroom van zee via Hoek van Holland naar Rotterdamse haven

23 december 2025, 5:00

"Zo kunnen de Rotterdamse haven en regio uitgroeien tot de stekkerdoos van Nederland", stelt gedeputeerde Arne Weverling.

DNR geactualiseerd naar hedendaagse praktijk

19 december 2025, 4:03

DNR2025 is compacter en beter op de hedendaagse praktijk afgestemd dan haar voorganger, met onder meer aandacht voor AI, privacy en kwaliteitsborging.