Bijzonder erfgoed Fundatie van Renswoude Utrecht gered
15 april, 15:29
Hendrick de Keyser Monumenten heeft de Fundatie van Renswoude in Utrecht, een bijzonder goed bewaard ensemble uit de 18e eeuw, verworven. De verwerving kwam tot stand in samenwerking met de Vereniging Rembrandt, Fonds 1999 en het Centraal Museum. Hiermee blijven gebouw, historisch interieur en collectie als een geheel behouden. De overdracht van het ensemble vindt vandaag, 15 april, plaats.
De Fundatie van de Vrijvrouwe van Renswoude, zoals de volledige naam luidt, aan de Agnietenstraat in Utrecht is in 1762 gebouwd als weesjongensinternaat. Ze geldt als één van de belangrijkste Nederlandse rijksmonumenten uit die tijd. Door de aangekondigde verkoop dreigde de samenhang van gebouw, inrichting en inboedel verloren te gaan, meldt Vereniging Rembrandt. Vanwege de grote cultuurhistorische en artistieke waarde heeft de vereniging zich ingezet om het ensemble voor de toekomst veilig te stellen.
Samenwerking voor behoud
Omdat ondersteuning bij verwerving van vastgoed niet onder haar statutaire doelstellingen valt, zocht de Vereniging Rembrandt contact met verwante fondsen en partijen. Hendrick de Keyser Monumenten heeft het pand kunnen verwerven met een genereuze schenking van Fonds 1999.
De boedel wordt overgedragen aan het naastgelegen Centraal Museum, dat de meubelen en kunstwerken in het Fundatie-gebouw gaat beheren. De Vereniging Rembrandt maakt met een schenking bovendien een fonds mogelijk voor registratie, beheer en kleine restauraties van de inboedel. Na de verwerving wordt het monumentale pand via openstelling en rondleidingen voor het eerste toegankelijk voor een breder publiek, zo melden de betrokken partijen.
Nagenoeg ongeschonden
Het gebouw in rococostijl is inclusief het oorspronkelijke interieur en de inboedel nagenoeg ongeschonden door de eeuwen heen overgeleverd. De Vereniging Rembrandt noemt dat “uniek voor Nederland, waar veel monumenten en interieurs aan de 19e-eeuwse sloophamer ten prooi vielen.”
Het pand is sinds de oplevering onafgebroken eigendom van de Fundatie van Renswoude gebleven. Deze stichting werd in 1754 opgericht uit de nalatenschap van Maria Duyst van Voorhout, Vrijvrouwe van Renswoude. Zij wilde met haar vermogen talentvolle weesjongens een goede opleiding geven in ambachtelijke en technische vakken. Zowel in Utrecht als Delft en Den Haag zijn hiertoe uit haar nalatenschap onderwijsinstellingen opgericht.
Het bijzondere complex in Utrecht is in opdracht van de Fundatie van Renswoude ontworpen door architect Joan Verkerk. Hij ontwierp een symmetrisch gebouw met twee bakstenen vleugels en een vooruitstekend middendeel van natuursteen, rijk gedecoreerd met beeldhouwwerk. De zijvleugels zijn voorzien van bescheiden ingangen, terwijl het monumentale middenstuk geen entree heeft.
Het pand omvat onder met de Regentenzaal een van de best bewaarde rococo-interieurs van Nederland, aldus Hendrick de Keyser Monumenten. Ook zijn er bijvoorbeeld rijke trappenhuizen, een Portrettenkamer met tekeningen van leerlingen en een collegezaal.
Verkoop
Sinds het midden van de 20e eeuw richt de Fundatie zich niet meer op het onderwijs aan jongens, maar op het verstrekken van studiebeurzen aan talentvolle jongeren in het algemeen. Begin 2025 maakten de bestuurders van de Utrechtse Fundatie bekend dat ze genoodzaakt waren het pand te verkopen; dit om het vermogen te versterken en de studiebeurzen te kunnen blijven verstrekken.
Met de gezamenlijk actie van de Vereniging Rembrandt, Hendrick de Keyser Monumenten, Fonds 1999 en het Centraal Museum blijven gebouw, het historische interieur en de collectie als geheel bewaard. “De tijd heeft stilgestaan in dit pand en wij verheugen ons erop om het samen met het Centraal Museum regelmatig te openen voor publiek”, zegt Bert Meerstadt, algemeen directeur Hendrick de Keyser Monumenten.