Justitieel Complex Zaanstad robuust én menselijk

30 september 2016, 15:36

Begin deze maand heeft koning Willem-Alexander het Justitieel Complex Zaanstad officieel geopend. De 68.000 vierkante meter grote inrichting, die de verouderde gevangenissen in Haarlem en Amsterdam vervangt, biedt plek aan meer dan duizend gedetineerden. Het gebouw is volgens een PPS-constructie gerealiseerd door het consortium Pi2.

Dit samenwerkingsverband onder leiding van Ballast Nedam en Imtech is naast het ontwerp en de bouw verantwoordelijk voor de exploitatie voor een periode van 25 jaar. EGM architecten is de hoofdarchitect, Fokkema & Partners is de interieurarchitect en Mecanoo architecten is verantwoordelijk voor het landschapsontwerp.

In hoofdlijnen bestaat de nieuwbouw uit drie delen: een gevangenisdeel, een Penitentiair Psychiatrisch Centrum en een deel met ondersteunende voorzieningen. Het complex bevat naast 667 cellen ook een arbeidscentrum, sportfaciliteiten, een medische dienst en een expeditiehof met laad- en losfaciliteiten. Een ringmuur met een lengte van 1,2 kilometer scheidt het complex van de buitenwereld.

Met een degelijke en ingetogen uitstraling bevestigt de architectuur de functie van het complex als gevangenis. De gevel van metselwerk en de gestructureerde ringmuur geven het complex zowel een robuust karakter als een menselijke maat. Dankzij het ingetogen materiaal en kleurgebruik heeft het interieur een rustig en overzichtelijk karakter.

Daglicht
Het gebouw is compact, veilig en efficiënt ontworpen, waarbij daglicht, uitzicht en een heldere structuur zorgen voor overzicht en oriëntatie. Elke functionaliteit beschikt over een eigen route, die vaak ook nog zo is uitgevoerd dat in geval van een geblokkeerde doorgang een alternatieve route beschikbaar is. Zo levert het ontwerp een structurele bijdrage aan de beheersbaarheid van werkprocessen.

Ook voor de ondersteunende processen is een separate verkeersstructuur opgenomen. Het complex is daarbij zo georganiseerd dat vanuit een beperkt aantal strategische posities de verschillende verkeersgebieden zijn te overzien. Deze aspecten van de gebouwopzet maken een efficiënte exploitatie in personeel mogelijk, meldt EGM architecten.

‘Binnen beginnen’
Binnen het Justitieel Complex Zaanstad staat het uitgangspunt ‘binnen beginnen om buiten te blijven’ voorop. Het leven van de justitiabelen is niet langer strikt gereguleerd, ze worden ook aangesproken op eigen verantwoordelijkheid.

Door de zelfredzaamheid zou de re-integratie al in de gevangenis moeten beginnen en niet pas op het moment dat de justitiabele naar buiten gaat. De teams op de leefafdelingen zijn ‘crossfunctioneel’ samengesteld, waarbij medewerkers uit verschillende functiegroepen samenwerken, met een brede taakopvatting.

Behalve in het Penitentiair Psychiatrisch Centrum en de luwteafdeling zijn vrijwel alle cellen uitgevoerd als meerpersoonscel.

Trefwoorden

ballast nedam justitieel complex zaanstad penitaire inrichting egm architecten fokkema & partners imtech gevangenis mecanoo architecten

1	2025 in acht podcasts door Michiel van Raaij maandag, 29 december
2	2025 in tien columns door Joost Ector maandag, 29 december
3	2025 in tien columns door Jarrik Ouburg over Japan / Nederland dinsdag, 30 december
4	2025 in tien columns door Marjolein van Eig dinsdag, 30 december
5	Architectenweb Awards 2025 – een terugblik woensdag, 31 december

Gerelateerde nieuwsberichten

Hootsmans wint competitie voor groot gevangeniscomplex in Zwitserland

4 mei 2021

Tilburgse gevangenis ‘verhuist’ naar België

16 mei 2017

Schoolgebouw in centrum Leiden officieel geopend

18 oktober 2016

DHA ontwerpt ziekenhuis Bratislava

14 november 2016

Officieel startsein bouw PI Zaanstad gegeven

24 november 2014

Nieuwe gevangenis in Zaanstad opgeleverd

3 maart 2016

Drie architecten voor gevangenis Zaanstad

22 juli 2013

Nieuwe bewoners koepelgevangenis Breda

1 november 2016

Nieuwe associate partners bij Fokkema

5 juli 2018

Balans tussen esthetiek en comfort

6 maart 2017

Vijf kandidaten voor herontwikkeling Bijlmerbajes

1 februari 2017

Eerste lean-ziekenhuis van Nederland geopend

23 juni 2017

Verkoop Bijlmerbajes van start gegaan

4 oktober 2016

Ballast Nedam kan weer vooruit kijken

12 januari 2017

Zaanstad presenteert plannen voor Kogerveld

9 mei 2019

Fokkema & Partners ontwerpt een ‘no office’-kantoor voor EDGE

14 augustus 2019

FOKLAb geeft fauteuil een waterlijn

31 januari 2020

Negentiende-eeuwse gevangenis in Alkmaar herbestemd tot hotel

10 januari 2022

EGM Architecten benoemt Arno van Schaik tot associate

14 januari 2022

Toon alles

Andere nieuwsberichten

Kraaijvanger Architects aan de slag met renovatie Station Zuidplein

24 december 2025, 9:00

Kraaijvanger Architects gaat van Rotterdams wederopbouwstation een toekomstbestendig, hoogwaardig stedelijk knooppunt maken.

Concrete ontwerpt woongebouw in Philadelphia met gevelkunst door tattoo-artist Henk Schiffmacher

23 december 2025, 12:00

Concrete heeft in een Philadelphia (VS) met Fishtown Urby een volgende bijdrage aan het Amerikaanse woonconcept Urby opgeleverd.

Rotterdamse Academie van Bouwkunst stelt twee curatoren aan om thematische lijnen te ontwikkelen

22 december 2025, 11:20

De Rotterdamse Academie van Bouwkunst stelt Margit van Schaik aan als curator Architectuur en Jutta Hinterleitner als curator Stedenbouw.

Den Haag ziet ruimte voor meer woningen in gebied Laakhavens-Hollands Spoor

19 december 2025, 3:15

De gemeente Den Haag ziet ruimte voor 11.000 nieuwe woningen in het gebied aan de Laakhavenzijde van station Hollands Spoor. Dat zijn er 2.400 meer dan de gemeente bij het begin van de planvorming dacht.

Fijne feestdagen en een gelukkig, gezond en succesvol 2026!

24 december 2025, 1:00

Op maandag 5 januari is de redactie van Architectenweb terug met het dagelijkse architectuurnieuws.

Provincie Zuid-Holland: stroom van zee via Hoek van Holland naar Rotterdamse haven

23 december 2025, 5:00

"Zo kunnen de Rotterdamse haven en regio uitgroeien tot de stekkerdoos van Nederland", stelt gedeputeerde Arne Weverling.

DNR geactualiseerd naar hedendaagse praktijk

19 december 2025, 4:03

DNR2025 is compacter en beter op de hedendaagse praktijk afgestemd dan haar voorganger, met onder meer aandacht voor AI, privacy en kwaliteitsborging.