Vernieuwbouw Kindcentrum Doorslag Noord
19 juni
Waar nieuwbouw aanvankelijk de meest logische oplossing leek, bewees KC Doorslag Noord dat de grootste waarde soms al aanwezig is. Wat begon als een onderzoek naar sloop-nieuwbouw of vernieuwbouw, groeide uit tot een overtuigend pleidooi voor behoud, hergebruik en voortbouwen op bestaande kwaliteiten.
Van dilemma naar overtuiging
Samen met gebruikers, opdrachtgever en erfgoedspecialisten zijn zowel een nieuwbouw- als vernieuwbouwscenario onderzocht op functionaliteit, duurzaamheid, toekomstwaarde en cultuurhistorische betekenis. Juist dit proces maakte zichtbaar dat de grootste kwaliteit van de opgave al aanwezig was. Ruime lokalen met daglicht van twee zijden dankzij karakteristieke lichthappers, directe toegang tot buiten, een beschutte patio en de éénlaagse opzet en een open, flexibele structuur zijn kwaliteiten die vandaag vrijwel onbetaalbaar zijn geworden. Waar gebruikers aanvankelijk voorstander waren van nieuwbouw, groeide gaandeweg het besef dat deze kwaliteiten niet eenvoudig opnieuw te realiseren zijn. De keuze voor vernieuwbouw werd uiteindelijk breed gedragen.
Kwaliteiten die je niet opnieuw bouwt
KC Doorslag Noord is een karakteristieke structuralistische school uit de jaren zeventig. Geen gebouw ontworpen als eindbeeld, maar als een open structuur die kan meebewegen met veranderende gebruikers en onderwijsconcepten. Die robuustheid vormt nog altijd de kracht van het gebouw.
Het ontwerp versterkt de bestaande kwaliteiten en voegt tegelijkertijd nieuwe ruimtelijke kwaliteit toe. Een nieuw centraal hart verbindt schoolplein, patio en leeromgeving. De karakteristieke meanderende route bleef behouden en versterkt de afwisseling tussen ontmoeting, concentratie en ontdekking. Ook de buitenruimte is integraal onderdeel van het ontwerp. Schoolplein, patio en gebouw zijn als één samenhangende leer- en verblijfsomgeving ontworpen, waardoor binnen en buiten elkaar versterken en aanvullend gebruikt kunnen worden.
De bestaande houten draagconstructie is behouden, gezandstraald en opnieuw zichtbaar gemaakt. Natuurlijke materialen, warme houttonen en een zorgvuldig afgestemd kleurenpalet zorgen voor een rustige en eigentijdse leeromgeving waarin verleden en toekomst vanzelfsprekend samenkomen.
Hergebruik als ontwerpprincipe
De keuze voor vernieuwbouw betekende ook een keuze voor de materialen die het gebouw al vijftig jaar dragen. Bestaande materialen werden niet gezien als een belemmering, maar als een kans om nieuwe kwaliteit te creëren. Niet slopen en vervangen, maar behouden, oogsten, opwaarderen en opnieuw inzetten.
De hoofddraagconstructie bleef behouden en vormt nog altijd de ruggengraat van het gebouw. Het nieuwe centrale hart sluit naadloos aan op de bestaande structuur, zonder verzwaring van de fundering. Waar nieuwbouw noodzakelijk was, zoals bij de sportzaal, kregen materialen uit het bestaande gebouw een tweede leven.
Voor de gevel is een restpartij geveltegelwerk van een woontoren in Groningen toegepast. Het ontwerp werd afgestemd op de beschikbare hoeveelheid materiaal in plaats van andersom. De overige gevelbekleding bestaat uit biobased bamboe latten. Het resultaat is een energieneutraal kindcentrum met een MPG-score van 0,538 en een gemiddelde GPR-score van 8,5.
Gebouwd voor verandering
Tijdens het ontwerpproces veranderde het programma ingrijpend. Waar aanvankelijk werd uitgegaan van twee scholen, bleef uiteindelijk één school over. Dankzij de robuuste structuralistische opzet kon het gebouw deze verandering moeiteloos opvangen. Het biedt nu ruimte aan onderwijs, opvang, sportvoorzieningen en tijdelijke zorgfuncties, die in de toekomst eenvoudig weer onderdeel kunnen worden van het onderwijsprogramma.
Daarmee doet KC Doorslag Noord vandaag precies waarvoor het vijftig jaar geleden ontworpen werd: meebewegen met de tijd.
Vernieuwbouw bleek niet het alternatief voor nieuwbouw, maar de betere keuze!