Grootste Cuypers-overzicht ooit in het NAi

18 juli 2007, 13:45

Pierre Cuypers (1827 - 1921) is geroemd en verguisd. Hij verrijkte het Nederlandse landschap met tientallen kerken, ontwierp het Centraal Station en het Rijksmuseum in Amsterdam en hij restaureerde een aanzienlijk aantal gebouwen, waaronder Kasteel de Haar, nabij Utrecht. Zijn architectuur en standpunten zijn nog altijd omstreden omdat hij positie koos in het debat over de betekenis van architectuur in relatie tot religie en gemeenschapszin. Een debat dat nog steeds actueel is.

De inventarisatie van het meest omvangrijke archief in bezit van het Nederlands Architectuurinstituut is afgerond. En vanaf 22 september presenteert het instituut het grootste overzicht ooit van het werk van deze omstreden en bevlogen architect zowel in Rotterdam als in Maastricht.

De architect Pierre Cuypers had een missie: hij geloofde in een samenlevingsideaal, in een architectuur die de maatschappij kon veranderen, in het Gesamtkunstwerk en in de neogotiek als enige gerechtvaardigde architectuurstijl. Bij het nastreven van zijn ideaal greep hij terug op de middeleeuwen: een maatschappij met duidelijke rangen en standen, met de katholieke kerk als middelpunt en de gilden met hun ambachtelijke kwaliteiten. In de tentoonstelling in het NAi in Rotterdam en in Maastricht komt Cuypers' passie voor architectuur tot leven. In beide tentoonstellingen wordt een dwarsdoorsnede uit het leven van Cuypers gepresenteerd waardoor zijn denken, ontwerpen en handelen in de dynamiek van de tweede helft van de negentiende eeuw wordt geplaatst. In Rotterdam beslaat die dwarsdoorsnede het jaar 1877 en in Maastricht het jaar 1897.

In 1877 bereikt Cuypers de leeftijd van vijftig jaar en werkt hij aan de twee meest bediscussieerde publieke gebouwen van de negentiende eeuw: het Centraal Station Amsterdam en het Rijksmuseum. Hij bouwt en restaureert kerken, heeft een absurd reisschema, leidt meerdere kunstwerkplaatsen en is net benoemd tot Rijksbouwmeester.

In deze periode ligt hij zwaar onder vuur, maar dit staat een indrukwekkende productie waarbij Cuypers als totaalregisseur optreedt niet in de weg. De tentoonstelling laat met tientallen schetsen, tekeningen, boeken en foto's de belevingswereld en energie van Cuypers zien. Daarnaast wordt er een spectaculaire verzameling van altaren, bidstoelen, beelden en ander kerkinterieur in de tentoonstelling bij elkaar gebracht. In 1897 wordt Cuypers zeventig jaar. Hij houdt zich dan voornamelijk bezig met de restauratie van Kasteel de Haar. De jongere generatie architecten plaatst hem in deze periode als wegbereider van de moderne architectuur op een voetstuk; een groter contrast met 1877 is er niet. In de tentoonstelling in het NAi Maastricht staat de ontwerpgeschiedenis van Kasteel de Haar centraal.

Bij De Haar ging het Cuypers om het creëren van een ideale toestand: een verbeterde werkelijkheid. Het werd een geheel nieuw Gesamtkunstwerk en met een duizelingwekkend aantal tekeningen ook zijn best gedocumenteerde project. Kasteel de Haar is representatief voor zijn opvattingen over restaureren waarin nieuwbouw een geoorloofd middel was. Tekeningen, foto's, gebruiksvoorwerpen en een groot aantal interieurstukken uit het Kasteel zijn hiervan het bewijs.

Publicatie
Bij de tentoonstelling verschijnt een publicatie waarin de complete oeuvrelijst van Cuypers' werk voor het eerst wordt gepresenteerd. Het boek wordt uitgegeven door NAi Uitgevers. Voor meer informatie kijk op www.naipublishers.nl.

De tentoonstelling in het NAi Rotterdam en Maastricht is te bezoeken van 22 september tot en met 6 januari 2008.
Bron: bron + beelden: Nederlands Architectuurinstituut

1	AM en Amvest zoeken architecten voor herontwikkeling Draka-terrein dinsdag, 19 mei
2	Woningbouwproject KAAP langs het IJ in Amsterdam voltooid dinsdag, 19 mei
3	Renovatie station Leeuwarden door Movares afgerond woensdag, 20 mei
4	Utrechtse flats gerenoveerd volgens 'chassis-carrosseriemethode' donderdag, 21 mei
5	Dam & Partners ontwerpt multifunctioneel gebouw in Schinkelhaven dinsdag, 19 mei

Gerelateerde nieuwsberichten

Video: Pierre Cuypers in De IJzeren Eeuw

29 mei 2015

‘Beeld negentiende-eeuwse architecten onjuist’

27 oktober 2009

NAi verwerft archief Carel Weeber

26 mei 2009

Vaste tentoonstelling Cuypers opent deuren

19 maart 2009

Toon alles

Andere nieuwsberichten

SOME architects presenteert resultaten van onderzoek naar woonwensen 55-plussers

22 mei, 4:09

Publicatie ‘Woontitanen’ biedt inspiratie en handvatten om kloof tussen vraag en aanbod in woningaanbod voor 55-plussers te dichten.

In beeld: inschuiven dakdeel van 2,4 miljoen kilo over Vivaldipassage

22 mei, 2:43

Bij station Amsterdam Zuid vond afgelopen week een bijzondere inschuifoperatie plaats. Ten oosten van het station werd een nieuw dakdeel met een gewicht van 2,4 miljoen kilo over de toekomstige Vivalipassage geschoven.

Brug van hergebruikte materialen over Papaverkanaal in Buiksloterham

22 mei, 1:15

Knipscheer Infra en Rademacher / De Vries Architecten hebben de aanbesteding gewonnen voor een brug van hergebruikte materialen in de Amsterdamse wijk Buiksloterham.

OZ transformeert kantoorgebouw achter voormalig hoofdkantoor Shell tot Ypsilon Park

22 mei, 10:41

OZ transformeert een kantoorgebouw uit de jaren zeventig aan de Wassenaarseweg in Den Haag tot een woongebouw. Ypsilon Park bestaat uit 79 appartementen en penthouses, die in grootte variëren van 75 tot 280 vierkante meter.

Amsterdam wil woningbezitters weren uit sociale huurwoning

22 mei, 12:23

Het stadsbestuur wil daarmee duidelijk maken dat het onwenselijk is dat huizenbezitters sociale huurwoningen bezet houden.

Mogelijk minder ruimte nodig voor uitbreidingsplannen Moerdijk

22 mei, 9:47

Het dorp Moerdijk zou in dat geval kunnen blijven bestaan, aldus de gemeente.

Museum Rotterdam ontvangt sleutels van Citykerk Het Steiger

21 mei, 3:01

Citykerk Het Steiger, een wederopbouwmonument in de Rotterdamse binnenstad, ondergaat in de komende jaren een transformatie naar onderkomen voor Museum Rotterdam, alsook naar woon- en kantoorruimte.