Grootste Cuypers-overzicht ooit in het NAi

18 juli 2007, 13:45

Pierre Cuypers (1827 - 1921) is geroemd en verguisd. Hij verrijkte het Nederlandse landschap met tientallen kerken, ontwierp het Centraal Station en het Rijksmuseum in Amsterdam en hij restaureerde een aanzienlijk aantal gebouwen, waaronder Kasteel de Haar, nabij Utrecht. Zijn architectuur en standpunten zijn nog altijd omstreden omdat hij positie koos in het debat over de betekenis van architectuur in relatie tot religie en gemeenschapszin. Een debat dat nog steeds actueel is.

De inventarisatie van het meest omvangrijke archief in bezit van het Nederlands Architectuurinstituut is afgerond. En vanaf 22 september presenteert het instituut het grootste overzicht ooit van het werk van deze omstreden en bevlogen architect zowel in Rotterdam als in Maastricht.

De architect Pierre Cuypers had een missie: hij geloofde in een samenlevingsideaal, in een architectuur die de maatschappij kon veranderen, in het Gesamtkunstwerk en in de neogotiek als enige gerechtvaardigde architectuurstijl. Bij het nastreven van zijn ideaal greep hij terug op de middeleeuwen: een maatschappij met duidelijke rangen en standen, met de katholieke kerk als middelpunt en de gilden met hun ambachtelijke kwaliteiten. In de tentoonstelling in het NAi in Rotterdam en in Maastricht komt Cuypers' passie voor architectuur tot leven. In beide tentoonstellingen wordt een dwarsdoorsnede uit het leven van Cuypers gepresenteerd waardoor zijn denken, ontwerpen en handelen in de dynamiek van de tweede helft van de negentiende eeuw wordt geplaatst. In Rotterdam beslaat die dwarsdoorsnede het jaar 1877 en in Maastricht het jaar 1897.

In 1877 bereikt Cuypers de leeftijd van vijftig jaar en werkt hij aan de twee meest bediscussieerde publieke gebouwen van de negentiende eeuw: het Centraal Station Amsterdam en het Rijksmuseum. Hij bouwt en restaureert kerken, heeft een absurd reisschema, leidt meerdere kunstwerkplaatsen en is net benoemd tot Rijksbouwmeester.

In deze periode ligt hij zwaar onder vuur, maar dit staat een indrukwekkende productie waarbij Cuypers als totaalregisseur optreedt niet in de weg. De tentoonstelling laat met tientallen schetsen, tekeningen, boeken en foto's de belevingswereld en energie van Cuypers zien. Daarnaast wordt er een spectaculaire verzameling van altaren, bidstoelen, beelden en ander kerkinterieur in de tentoonstelling bij elkaar gebracht. In 1897 wordt Cuypers zeventig jaar. Hij houdt zich dan voornamelijk bezig met de restauratie van Kasteel de Haar. De jongere generatie architecten plaatst hem in deze periode als wegbereider van de moderne architectuur op een voetstuk; een groter contrast met 1877 is er niet. In de tentoonstelling in het NAi Maastricht staat de ontwerpgeschiedenis van Kasteel de Haar centraal.

Bij De Haar ging het Cuypers om het creëren van een ideale toestand: een verbeterde werkelijkheid. Het werd een geheel nieuw Gesamtkunstwerk en met een duizelingwekkend aantal tekeningen ook zijn best gedocumenteerde project. Kasteel de Haar is representatief voor zijn opvattingen over restaureren waarin nieuwbouw een geoorloofd middel was. Tekeningen, foto's, gebruiksvoorwerpen en een groot aantal interieurstukken uit het Kasteel zijn hiervan het bewijs.

Publicatie
Bij de tentoonstelling verschijnt een publicatie waarin de complete oeuvrelijst van Cuypers' werk voor het eerst wordt gepresenteerd. Het boek wordt uitgegeven door NAi Uitgevers. Voor meer informatie kijk op www.naipublishers.nl.

De tentoonstelling in het NAi Rotterdam en Maastricht is te bezoeken van 22 september tot en met 6 januari 2008.
Bron: bron + beelden: Nederlands Architectuurinstituut

1	Hoogste elftallen van Ajax nemen nieuw gebouw op De Toekomst in gebruik woensdag, 11 november
2	Rinske Wikkerink verlaat Kraaijvanger en begint eigen bureau dinsdag, 10 november
3	Zoetmulder en Open Muur Architecten winnen tender voor IKC De Scheg vrijdag, 6 november
4	Houten woongebouw verlevendigt achterkant van winkelcentrum maandag, 9 november
5	Foto's uitreiking Architectenweb Awards 2026 donderdag, 5 november

Gerelateerde nieuwsberichten

Video: Pierre Cuypers in De IJzeren Eeuw

29 mei 2015

‘Beeld negentiende-eeuwse architecten onjuist’

27 oktober 2009

NAi verwerft archief Carel Weeber

26 mei 2009

Vaste tentoonstelling Cuypers opent deuren

19 maart 2009

Toon alles

Andere nieuwsberichten

Plan voor wijk met 2.300 woningen op terrein Máxima MC Eindhoven

Gisteren, 15:31

Het Máxima MC heeft zijn terrein aan de Dominee Theodor Fliednerstraat in Eindhoven te koop gezet. Op het zeven hectare grote terrein ten noorden van de TU/e-campus is ruimte voor ongeveer 2.300 woningen.

Bouw kassencomplex Utrechtse Botanische Tuinen kan beginnen

Gisteren, 13:08

Na het gereedkomen van het definitief ontwerp en de selectie van de bouwpartners wordt begonnen met de voorbereiding van de bouw.

Hoogste elftallen van Ajax nemen nieuw gebouw op De Toekomst in gebruik

Gisteren, 10:47

Op Sportpark De Toekomst in Amsterdam-Zuidoost is een nieuw onderkomen voor de twee hoogste teams van Ajax in gebruik genomen. Het eerste mannen- en vrouwenelftal delen het door NL Architects ontworpen gebouw.

Omgeving en gebouw verweven bij integraal kindcentrum van Zoetmulder en Open Muur Architecten

10 november, 5:20

Het winnende ontwerp bij de tender voor het IKC in het Gelderse Silvolde kenmerkt zich door vloeiende overgangen.

Besluitvorming over infrastructuur moet beter, vindt kabinet

Gisteren, 14:05

Het huidige systeem hapert, maken ambtenaren duidelijk in een document dat ook met de Tweede Kamer is gedeeld.

Honderden bouwprojecten mogelijk stilgelegd om kwaliteitsborging

Gisteren, 09:23

Honderden bouwprojecten dreigen vertraging op te lopen doordat twee controleurs geen kwaliteitsborging meer mogen uitvoeren.

‘Gemeenten doen nauwelijks iets tegen leegstand’

10 november, 2:42

Een derde houdt zelfs helemaal niet bij welke panden leegstaan. Dat schrijft Trouw.

Kabinet wil dorp Moerdijk behouden, maar kiest nog niet definitief

10 november, 12:14

Staatssecretaris Jo-Annes de Bat (Klimaat) deelt in een brief aan de Tweede Kamer nieuwe inschattingen van de ruimte die ontwikkelingen rond het Brabantse dorp innemen.