Plan voor een leeuwenkuil aan de Sophialaan

Plan voor een koffiehuis met skating rink aan de Sophialaan

Plan voor een plein afsluitend gebouw aan het Zaailand door Abe Bonnema, Meine Gerbenzon en Wout Ellerman,

Plan voor een derde kantoortoren aan de Lange Markstraat door Abe Bonnema

Plan voor een motel op het Harlingerplein/Europaplein door Johan Teeuw

Plan voor een nieuwe stadstoren op het Gouverneursplein door Andries Baart en J. E Wiersma

Plan voor een rijks- en gemeentearchief aan de Botermarkt (waar het Historisch Centrum Leeuwarden zich nu bevindt)

Expostie toont nooit gerealiseerde bouwplannen voor Leeuwarden

2 juni, 13:43

In het Historisch Centrum Leeuwarden is afgelopen weekend een expositie over nooit gerealiseerde bouwplannen in de Friese hoofdstad gestart. Van verschillende torens tot een leeuwenkuil voor het station; al deze plannen tonen hoe Leeuwarden er ook uitgezien had kunnen hebben.

In 1967 bestond de VVV Leeuwarden zeventig jaar. Het stadsbestuur wilde groots uitpakken, door de stad op de kaart te zetten met een heuse leeuwenkuil. VVD-wethouder en voorzitter van de VVV Leeuwarden Hessel Pols wist in no time viertienduizend gulden bijeen te brengen en met het plantsoen tegenover hotel De Kroon aan de Sophialaan bij het station werd als locatie bedacht, met als alternatief een plek in de Prinsentuin.

Burgers Dierenpark in Arnhem werd benaderd en drie welpjes werden de gemeente toegezegd. Een maquette moest het idee tastbaar maken. In werkelijkheid zou de leeuwenkuil uit een plateau van vijftien meter in doorsnee bestaan, omgeven door een rotspartij en een zes meter brede en anderhalf meter diepe gracht. In de rotspartij zouden de nacht- en winterverblijven worden gesitueerd. Aan de achterzijde van de rotspartij bevond zich een ingang waar het publiek via ramen de leeuwen in hun verblijven kon bekijken.

Ondanks groot enthousiasme bij het bedrijfsleven, de inwoners en burgemeester Johannes Brandsma, kwam het plan niet van de grond. Drie jaar na de lancering deed de VVV een brief uitgaan naar de begunstigers dat het realiseren van een leeuwenkuil onmogelijk leek. Eerder (in 1877) was er ook een plan voor een koffiehuis met skating rink op ongeveer dezelfde plek, maar het enige markante wat uiteindelijk is toegevoegd zijn de beelden 11fountains van kunstenaar Jaume Plensa.

Abe Bonnema
Het Historisch Centrum Leeuwarden heeft tientallen niet-gerealiseerde bouwplannen in zijn bezit en toont er tot en met 8 november een selectie van. Wie bijvoorbeeld denkt dat alles wat architect Abe Bonnema aanraakte in ‘zijn’ Leeuwarden in goud veranderde, doet er goed aan om een bezoekje te brengen aan de tentoonstelling. Niet alleen sneuvelde na onder meer de bekende Achmea-toren een derde kantoortoren aan de Lange Markstraat, ook ging een plan voor een ‘plein afsluitend’ gebouw aan het Zaailand dat hij samen met Meine Gerbenzon en Wout Ellerman maakte niet door. Later is op die plek de nieuwbouw van het Fries Museum gerealiseerd.

Verder zijn bij Nooit Gebouwd Leeuwarden plannen te zien als een fontein van Theo van Doesburg voor het Stationsplein (1918), een nieuwe stadstoren op het Gouverneursplein van de architecten Andries Baart en J. E Wiersma (1935) en een motel op het Harlingerplein/Europaplein door Johan Teeuw (1955).

Hoe zou Leeuwarden er dan uit hebben gezien?
In de expositie kunnen bezoekers schetsen, maquettes en structuurplannen van niet-gerealiseerde gebouwen bekijken en zich afvragen: wat als plannen verder dan tekentafel waren gekomen en niet gesneuveld waren omdat ze bijvoorbeeld technisch, financieel of politiek onhaalbaar waren? Hoe zou Leeuwarden er dan uit hebben gezien?

Trefwoorden

nooit gebouwd historisch centrum leeuwarden tentoonstelling abe bonnema leeuwarden

1	Hoogste elftallen van Ajax nemen nieuw gebouw op De Toekomst in gebruik woensdag, 11 november
2	Plan voor wijk met 2.300 woningen op terrein Máxima MC Eindhoven woensdag, 11 november
3	Rinske Wikkerink verlaat Kraaijvanger en begint eigen bureau dinsdag, 10 november
4	Lunchevents rond parametrisch ontwerpen en overkoepelende systemen voor AI op Digibouw 2026 woensdag, 11 november
5	Houten woongebouw verlevendigt achterkant van winkelcentrum maandag, 9 november

Gerelateerde nieuwsberichten

Borstbeeld voor Abe Bonnema onthuld in geboortedorp Stiens

7 september

Boek gaat dieper in op nooit gebouwd Den Haag

6 december 2019

Tentoonstelling over nooit gebouwd Den Haag

24 juli 2019

Rotterdam toont zijn nooit gebouwde kant

30 november 2009

Renovatie station Leeuwarden door Movares afgerond

20 mei

Plegt-Vos realiseert legeringsgebouwen met duizend bedden voor Defensie

23 januari

Tweede Abe Bonnema-woning binnen pilotproject verduurzaamd

22 september 2025

Tijdelijk onderkomen voor Friese 'mienskip' van materialen uit de regio

20 augustus 2025

Powerhouse Company presenteert Huis aan de Haven in Leeuwarder wijk Middelsee

4 juni 2025

EVA architecten transformeert Girokantoor Leeuwarden tot woongebouw

10 januari 2025

Uitbreiding en vervangende nieuwbouw voor school en kerk in centrum Leeuwarden

2 april 2024

Plan beHagen wint prijsvraag biobased sociale woningen bij Cambuurstadion

21 maart 2024

Prijsvraag voor biobased sociale huurwoningen bij Cambuurstadion

13 september 2023

IKC Prins Constantijn wint Vredeman de Vriesprijs voor architectuur

30 mei 2023

Toon alles

Andere nieuwsberichten

Dubbel blok met woningen en andere functies op Peperkliplocatie Schiedam

13 november, 3:47

Op de Peperkliplocatie in Schiedam-Oost, waar nu nog een basisschool staat, komt een dubbel blok met onder meer 232 woningen. MoederscheimMoonen Architects en Orange Architects ontwerpen elk een deel van het Peperkwartier.

Tentoonstelling van OMA/AMO onderzoekt rol en betekenis van winkelcentra

13 november, 1:21

‘The Mall’ toont inzichten uit recent onderzoek van OMA/AMO naar de invloed van het winkelcentrum als architectonische en stedenbouwkundige typologie.

Woningbouwproject Verra van MVRDV in Boston opgeleverd

13 november, 11:48

In de Amerikaanse stad Boston is een wooncomplex met 343 appartementen naar ontwerp van MVRDV voltooid. Het uit twee gebouwen bestaande Verra bevindt zich op de nieuwe Enterprise Research Campus.

Speeltoestel Aldo van Eyck in tuin Burgerweeshuis geplaatst

12 november, 3:13

De plaatsing maakt deel uit van de ecologische en cultuurhistorische herinrichting van de buitenruimte rond het Burgerweeshuis, waarbij het oorspronkelijke ontwerp en gedachtegoed van Van Eyck als inspiratiebron dienen.

Mathenesse aan de Maas wint de Van der Leeuwprijs 2026

13 november, 2:15

Bij dit initiatief worden bewoners, ondernemers en andere partijen in de Rotterdamse wijk Mathenesse bij elkaar gebracht via huiskamerconcerten, het jaarlijkse Lentefeest, groene initiatieven en bewonersbijeenkomsten.