Voorlopig ontwerp cultuurcluster Berlijnplein in Utrecht gepresenteerd
27 maart, 15:27
Bureau SLA, INBO, Overtreders W, Woonpioniers en BOOM landscape hebben het voorlopig ontwerp voor het cultuurcluster Berlijnplein in Utrecht gepresenteerd. Het cluster in Leidsche Rijn omvat ruim negenduizend vierkante meter aan culturele voorzieningen en de inrichting van bijna één hectare buitenruimte.
De genoemde bureaus wonnen in 2022 als consortium De Pleinmakers een tender van de gemeente Utrecht voor het culturele hart van Leidsche Rijn Centrum. Instellingen als RAUM, NUT en Danshuis waren destijds als bijna tien jaar actief op het plein. Het cultuurcluster wordt de thuisbasis van RAUM, theatergezelschap het NUT en de dansgroepen 155, Illusionary Rockaz Company en SHIFFT.
De Plaatsmaker en Stichting Lou verhuren werkruimtes aan kunstenaars en creatieve professionals. Daarnaast vinden adviesbureau Jonge Honden, ontwerpcollectief Goede Vrijdag, de sociaal-maatschappelijke organisaties BOKS en de Buurtwerkkamer, en de Hogeschool voor de Kunsten hier hun plek. Alle gebruikers zijn verenigd als de Pleingenoten.
In het cultuurcluster wordt publieksprogrammering gecombineerd met werk- en ontwikkelplekken. Er komen muziek-, dans- en theaterstudio’s, ateliers, kantoren en expositieruimtes. In het ontwerp is niet gekozen voor een gesloten bouwblok, maar voor een open ensemble dat derhalve een gastvrije uitstraling moet krijgen. Binnen en buiten grijpen in elkaar, zodat creativiteit en ontmoeting gemakkelijker kunnen ontstaan, melden de ontwerpers.
Belangrijke assen
Het cultuurcluster ligt aan belangrijke assen: de cultuuras die van Stadsbrouwerij De Noot richting de Vrijstaat loopt, en de noord-zuidverbinding van station naar de woonwijken. Het gebied blijft 24 uur per dag toegankelijk.
Hoofdingrediënt van het ontwerp is de drager van roodgekleurd prefabbeton dat is geproduceerd via urban mining. De structuur spant het plein op, brengt samenhang, maakt het complex herkenbaar en markeert de entrees. Zes gebouwen staan op, in en naast deze drager. De gevels onderscheiden zich van de rest van Leidsche Rijn door hun expressief gebruik van circulaire materialen, zoals Waste Glaze, Pretty Plastic, Nabasco en tegels van glas uit de glasbak.
Dankzij gelijke afmetingen zijn de materialen onderling uitwisselbaar, waardoor patronen en combinaties van verschillende materialen gemaakt konden worden. Alle plinten hebben grote raampartijen: bij RAUM loop je zo naar binnen, maar ook bij het NUT kijk je vanaf het plein direct een theaterzaal in, aldus de ontwerpers.
Volwaardig podium
De buitenruimte is ontworpen als volwaardig podium met een grote programmatische flexibiliteit. Naast vaste elementen, zoals terrassen, is er bewust ruimte gemaakt voor tijdelijke initiatieven, zoals markten, pop-upevenementen en voorstellingen.
Het ontwerp kwam tot stand met een intensief co-creatie proces met alle Pleingenoten. Het voorontwerp is stap voor stap ontwikkeld via themaboekjes, teamsessies en clustersessies.
Naar verwachting wordt het cultuurcluster in 2028 opgeleverd.