'Vogelvlucht Amsterdam Noord', uitsnede Hamerkwartier, door Sigrid van Essel in opdracht van de gemeente Amsterdam, 2013

'Vogelvlucht Amsterdam Noord', door Sigrid van Essel in opdracht van de gemeente Amsterdam, 2013

‘Kleinschalige ambachten dreigen tussen wal en schip te vallen in het Hamerkwartier’

27 februari, 9:33

De Stichting Makers aan het IJ is bezorgd over de woningbouwplannen voor het Hamerkwartier, die kunnen worden uitgevoerd nu de gemeente Amsterdam het geschil met chemiebedrijf Ketjen heeft bijgelegd. Volgens de stichting dreigen kleinschalige ambachten uit het gebied te verdwijnen, waarmee ook het ‘organisch gegroeide karakter’ van het Hamerkwartier verloren gaat. “De makers zijn er al. De gemeente hoeft ze alleen maar de ruimte te geven om te blijven en zich te ontwikkelen.”

Tekst Stichting Makers aan het IJ; Sigrid van Essel, Monique Rietbroek, Silvia Russel, Lea Israels, Jérôme Gommers

Na jaren stilstand in de ontwikkeling van het Hamerkwartier zijn de bouwplannen, na bezwaren van chemiefabriek Ketjen, aangepast en is de weg vrij om 6500 nieuwe woningen te bouwen. In de plannen van de gemeente, vastgelegd in de Investeringsnota Hamerkwartier, is de ambitie geformuleerd om van het Hamerkwartier een ‘creatieve productiewijk’ te maken waarin wonen en kleinschalige productiviteit worden gecombineerd. Een bijzonder streven dat niet eerder in Amsterdam is gerealiseerd. Daarmee wil de gemeente het historisch gegroeide karakter van de wijk rechtdoen.

Als bestuur van Stichting Makers aan het IJ steunen wij deze ambitie van harte, maar de gemeente moet nu concrete keuzes maken om haar ambitie waar te maken. Na het vertrek van de scheepsbouw heeft zich in Amsterdam-Noord een ambachtelijke ondernemerscultuur ontwikkeld. Sinds dertig jaar zijn hier honderden werkplaatsen van timmerlieden, sieradenmakers, restauratieateliers, kunstenaars, muziekstudio’s en andere ambachtelijke makers gevestigd. Zij zijn actief in de wijk, creëren stageplaatsen, organiseren jaarlijkse open atelierdagen, initiëren wijkprogramma’s met buurtbewoners en dragen zo bij aan de leefbaarheid en community building in de wijk.

Zij zorgen zij voor sociale verbinding en voor levendigheid in de straat — overdag, 's avonds en in het weekend. Dat is precies het karakter dat de gemeente wil behouden én uitbouwen. Maar dit karakter ontstaat niet vanzelf en het kan ook niet worden nagebootst met een paar ateliers als sluitpost in een bouwplan. Het is namelijk het resultaat van dertig jaar organische groei, en het is kwetsbaar. Door de kleinschaligheid van hun activiteiten, die niet op schaalvergroting maar op kwaliteit en duurzaamheid zijn gericht, kunnen zij alleen deel uitmaken van de buurt als de huren betaalbaar blijven.

In de aangepaste plannen wordt gemeld dat er op de Hamerkop minder bedrijfsruimte gerealiseerd zal worden om toch het beoogde aantal woningen te kunnen bouwen. Dit wordt deels ‘gecompenseerd’, aldus de raadsinformatiebrief van 19 februari, doordat het ‘goed functionerende Zamenhof bedrijventerrein’ nog vijftien jaar zal kunnen blijven. Het lijkt erop dat gemeente en projectteam het behoud van het ambachtelijke ondernemerschap in de wijk dus vooral op het Zamenhofterrein willen concentreren. Maar ook op en rond het Zamenhofterrein kunnen de kleine ambachten onder druk komen te staan. Ook daar gaan al panden over in nieuwe handen met een fikse verhoging van de huurprijs.

Dat veel kleine ondernemers nu nog actief kunnen zijn op de Zamenhof is louter te danken aan een handvol oude eigenaars van het terrein die sterk verbonden zijn met de buurt en de huren betaalbaar houden. Hulde! Maar dat is geen duurzaam beleid voor de ontwikkeling van het Hamerkwartier op langere termijn.

Wij roepen de gemeente en het Projectbureau Hamerkwartier op tot drie stappen om hun ambitie om het historische gegroeide karakter van de wijk te behouden concreet vorm te geven. Ten eerste door limieten in te stellen voor de huur van ambachtelijke werkruimten in de plint van het nieuwe Hamerkwartier, zoals ook in Loods 6 aan de andere kant van het water is gebeurd. Andere constructies zijn denkbaar, waaronder een ‘sociale huur-plafond’ voor kleine bedrijven. Ten tweede: blaas de Plintorganisatie weer nieuw leven in, zodat er één partij verantwoordelijk is voor het beheer en de betaalbaarheid van werkruimte in de wijk. Het onderzoek daarnaar is al gedaan, de kennis is er. Ten derde: leg de afspraken vast in bindende eisen aan ontwikkelaars.

De 6500 nieuwe bewoners van het Hamerkwartier, maar ook de oude bewoners in omringende buurten, verdienen een wijk met karakter: een wijk waar iets gemaakt wordt, waar je de kunstenaars kent die kinderworkshops en buurtfestivals organiseren, waar jongeren een stageplek vinden bij fotografen en meubelmakers. Dat is wat de creatieve productiewijk belooft. De makers zijn er al. De gemeente hoeft ze alleen maar de ruimte te geven om te blijven en zich te ontwikkelen. Als dat niet gebeurt dreigt het nieuwe Hamerkwartier de zoveelste slaapwijk van de stad te worden.

Trefwoorden

bedrijvigheid hamerkwartier woningbouw stichting makers aan het ij amsterdam-noord

1	Vijf nominaties voor de prijs voor Architect van het Jaar 2026 dinsdag, 1 september
2	Nominaties Woongebouw van het Jaar 2026 bekend donderdag, 3 september
3	HA-HA transformeert Rotterdamse Julianakerk tot JUUL woensdag, 2 september
4	BNLA architecten voorziet Kauwgomballenfabriek van optopping met 65 woningen dinsdag, 1 september
5	Architectenweb onderzoek: hoe gebruiken jullie AI in jullie architectenpraktijk? woensdag, 2 september

Gerelateerde nieuwsberichten

Amsterdam en chemiebedrijf akkoord over woningbouw Hamerkwartier

20 februari

Ontwerpteam voor Draka-terrein compleet na open architectenselectie

14 juli

RvS zet weer streep door woningbouwplan Amsterdams Hamerkwartier

5 juni 2024

Tien principes om werken en wonen succesvol te mengen

28 september 2022

Drakaterrein op noordoever IJ transformeert tot hoogstedelijk woon-werkgebied

1 april 2022

Toon alles

Andere nieuwsberichten

Hoogbouwcomplex KJ Den Haag opgeleverd

Vandaag, 15:12

Het gebouw voor het centraal station biedt plek aan 393 woningen, horeca, winkels en andere voorzieningen. Het ontwerp is gemaakt door Powerhouse Company en DELVA Landscape Archcitecture | Urbanism.

Renovatie Amsterdam Museum officieel van start

Vandaag, 13:35

Naar ontwerp van Neutelings Riedijk Architects ondergaat het gebouwencomplex rond het voormalige Burgerweeshuis in het centrum van de stad een grondige opknapbeurt.

Heemschut: sloop dreigt voor Huis van de Toekomst

Vandaag, 11:34

Heemschut meldt dat de eigenaar van het bijzonder gebouw, dat is ontworpen door de in april overleden architect Cees Dam, het pand wil slopen.

Zenber Architecten ontwerpt interieur van herontwikkelde Lounge 1 op Schiphol

Vandaag, 09:00

De grootschalige herinrichting en uitbreiding van Lounge 1 draagt bij aan een betere doorstroom van en ervaring voor passagiers.

Raad Amsterdam krijgt meer transparantie over grote projecten

Vandaag, 12:19

De raad krijgt voortaan van het stadsbestuur duidelijk en onderbouwd te horen als dat niet op het afgesproken moment met een voortgangsrapportage komt over een groot project, zoals de aanleg van de Oostbrug.

Rekenkamer: aanpak zoetwatertekort loopt jaren achter

Vandaag, 10:21

De Algemene Rekenkamer deed onderzoek naar het Deltaprogramma Zoetwater en keek daarbij naar de gevolgen van zoetwatertekorten.

Particuliere verhuurders noemen uitstel box 3-aanpassing funest

Gisteren, 15:09

Vastgoed Belang klaagt al lange tijd dat de huidige opzet van belastingheffen in box 3 verhuurders op zulke hoge kosten jaagt dat ze ermee stoppen.

Onderzoek: tientallen biljoenen naar toekomstige AI-datacenters

Gisteren, 10:17

De wereldwijde investeringen in datacenters voor kunstmatige intelligentie zullen de komende jaren blijven toenemen door de enorme AI-vraag, meldt PwC.